Porno met muziek van John Zorn in het Stuc
Seks, geweld en hoge hakken
Een eerste thematisch luik in de programmatie rond John Zorn in het Stuc wordt gevormd door een vijftal films met pornografische inslag. De prenten tonen een brede waaier van seksuele mogelijkheden: naast een bizarre Japanse film met heteroseks komt ook de lesbische liefde ruim aan bod, en worden de handboeien en het zweepje op overtuigende wijze gehanteerd. Deze vijf eerste films van de retrospektieve hebben echter heel wat meer te bieden dan de gemiddelde borsten-en-billenprent. Verwijzingen naar ondermeer het genre van de film noir -- en natuurlijk de muziek van Zorn -- geven deze porno net dat ietsje meer. Ook het feit dat geen enkele van deze films al eerder in België te bekijken was, maakt de vertoning ervan een unieke gebeurtenis.
De eerste film in de reeks, en misschien wel de vreemdste van de vijf, is van de hand van Hiroyuki Oki. Deze jonge Japanse regisseur was in binnen- en buitenland al berucht om zijn vernieuwende homo-erotische films, toen hij zich in 1995 aan een eerste heteroseksueel eksperiment waagde. Dat werd het merkwaardige 'Tears of Ecstacy', dat deze week in het Stuc wordt vertoond.
Oki vertelt in deze film het verhaal van een Japanse familie, die ervan overtuigd is dat ze eigenlijk uit de ruimte afkomstig is. In nogal onbegrijpelijke maar zeer ernstige dialogen bespreken ze dit probleem met elkaar, en breken ze er zich het hoofd over of ze al dan niet terug moeten naar de 'andere wereld' waar ze blijkbaar vandaan komen. In andere scènes gaat het er dan weer heet aan toe, en bedrijven de buitenaardse wezens op zeer aardse wijze de liefde met elkaar en met zichzelf. Dat doen ze naar eigen zeggen om ufo's te zien, en om de stemmen te horen van hun soortgenoten in het heelal. Ook de persmap wil ons doen geloven dat er een zeer doordacht verhaal achter deze film zit, maar daar hebben wij zo onze twijfels over. Niet dat het ontbreken van zo'n verhaal deze film minder boeiend zou maken trouwens.
Banaan
'Tears of Ecstacy' is ook montagetechnisch een zeer eigenaardig produkt. De film bestaat namelijk uit zestig opnames die elk precies een minuut lang zijn, en dan ook soms in het midden van de aktie plots afgebroken worden. Dat heeft tot gevolg dat er geen enkele vloeiende verhaallijn te bekennen valt. Bepaalde scènes komen dan ook zeer absurd over. Bijvoorbeeld de opname waarin een jongen langs de kant van de weg staat te masturberen terwijl auto's voorbijrazen, en ondertussen een halfnaakt meisje met een banaan in haar mond de weg oversteekt. Op andere momenten is er een minuut lang enkel een veld te zien, of een paar mensen die in de verte door het beeld lopen.
De muziek voor dit eksperiment is geschreven door John Zorn. Die komponeerde -- onafhankelijk van de film van Oki -- vijftig stukjes muziek van elk één minuut lang. Die werden dan later op willekeurige wijze gekombineerd met de filmopnames. De muziek is soms hektisch en wild, soms sfeervol en traag, en kontrasteert meestal met de beelden. Het feit dat deze boeiende, merkwaardige en vooral grappige film door een toonaangevend filmblad bij een van de tien slechtste films van 1995 werd gerangschikt, mag hoegenaamd geen beletsel vormen om te gaan kijken.
Professioneel
De eerste lesbische film die geprogrammeerd staat is gemaakt door Sheila McLaughlin. Haar komedie 'She Must be Seeing Things' gaat over een lesbisch koppel waarvan de ene partner geplaagd wordt door jaloezie. Ze verdenkt haar vriendin ervan vreemd te gaan -- met mannen nog wel -- en raakt door dat denkbeeld behoorlijk geobsedeerd. Ze fantaseert uitvoerig over de manier waarop haar overspelige partner het dan wel met haar minnaars doet, en probeert haar de hele film lang te betrappen. De sfeer van de komedie is lichtvoetig en grappig, maar nooit platvloers. John Zorn, die ook voor deze film de soundtrack verzorgt, volgt deze speelsheid en laat zich vooral inspireren door jazz en blues.
De drie andere lesbische films zijn op het eerste gezicht heel wat minder speels en vrolijk. Ze zijn alledrie gemaakt door Maria Beatty, een door kenners van het genre zeer gewaardeerde maker van lesbische SM-films. Kunstzinnige seksfilms maken is trouwens geen voltijdse bezigheid voor de New Yorkse sineaste. Het geld dat ze nodig heeft om haar films te financieren verdient ze door professioneel aan SM te doen.
De titel van de eerste film -- 'A Lot of Fun for the Evil One' -- tekent mooi de sfeer in alledrie de films. Zoals het hoort in een sadomasochistische relatie is er een strenge meesteres -- 'the evil one' dus -- en een zeer onderdanige slavin. Die laatste wordt steeds gespeeld door Beatty zelf. Op de muziekband van deze film werkt John Zorn samen met David Shea. Deze samplekunstenaar is voor Stuc ook allang geen onbekende meer. Vorig jaar trad hij nog samen met Mark Ribot -- een gitarist die ook wel eens met Zorn samenwerkt -- in Leuven op.
Slavin
In 'The Elegant Spanking' en 'The Black Glove' gaat het er pas echt hard aan toe. Beide films zijn opgebouwd volgens hetzelfde stramien: een zwartharige meesteres -- Mistress Morgana voor de (nou ja) vrienden -- viert haar lusten bot op een onschuldige blonde slavin. In de eerste prent speelt de aktie zich af in een hotelkamer. Beatty, die verkleed als schattig kamermeisje de rol van slavin speelt, wordt stevig vernederd door haar meesteres. Ze moet toekijken terwijl die zich uitkleedt en masturbeert met een parelsnoer, moet vervolgens haar schoenen schoonlikken, en als ze dat niet naar behoren doet, krijgt ze billenkoek van Morgana.
Naast de werkelijke aktie speelt een deel van het gebeuren zich ook af in de fantasie van de slavin. Zo fantaseert ze dat ze gekastijd ('gespankt') wordt met een riem en met een boeket rode rozen, en dat de meesteres urineert in haar mond. Op het einde van de film bereiken beide dames hun respektievelijke hoogtepunt, en verlaat de meesteres hooghartig de kamer.
Ongeveer hetzelfde gebeurt in 'The Black Glove'. Dezelfde aktrices verschijnen weer op het scherm, en ze vervullen dezelfde rollen. Alleen trekt de meesteres in deze laatste film nog net iets harder van leer dan in de hoger vernoemde. Meesteres Morgana trekt alle registers -- en nog heel wat meer -- open, en Beatty is op haar alleronderdanigst te bewonderen. Ook hier is de naaldhak, als teken van de dominantie, weer erg aanwezig. De slavin wordt hier vastgebonden, en achtereenvolgens gekweld met een zilveren dildo, een zweep, en wandelstok, rijsporen en een vervaarlijk mes. Daarmee snijdt de meesteres haar uiteindelijk los, maar dan is de vernedering nog niet ten einde. Morgana haalt de tepelklemmen boven, en gaat haar slavin daarmee te lijf. Wat ze daarna doet met een viertal schaamlipknijpers, een leren masker en een brandende kaars in de vorm van een penis, laten we aan de fantasie van de lezer over.
Ondanks dit alles ontbreekt het deze films toch niet helemaal aan relativerende humor. In 'The Elegant Spanking' bijvoorbeeld zijn de verwijzingen naar het genre van de stille film erg grappig. Beatty heeft haar film helemaal in zwart-wit en zonder gesproken tekst opgenomen, en de gedachten of woorden van de aktrices worden weergegeven in zwarte kadertjes tussen twee beelden door. Daar kan je dan dingen lezen als "Every stroke sends me in a raging storm of desire", of "My tongue is yours to dance on." De tegenstelling tussen de harde aktie op het scherm, en de ouderwets aandoende zwart-witbeelden en tekstkadertjes werken soms heel lachwekkend.
Vuur
'The Black Glove' zit dan weer vol met verwijzingen naar de film noir. Beatty legt net als dat filmgenre duidelijk de nadruk op machtsverhoudingen en destruktieve lust in een duistere wereld. Wat het beeldgebruik betreft zijn er ook opvallende overeenkomsten te vinden. De sineaste brengt nadrukkelijk schaduwen en zwart-wittegenstellingen in beeld, en ze speelt ook met vernieuwende kamerastandpunten. Zo zijn sommige shots duidelijk vanuit het standpunt van de meesteres genomen, en andere vanuit het kikkerperspektief van de slavin. Ook voor haar twee laatste films deed Beatty beroep op John Zorn. Voor 'The Elegant Spanking' komponeerde die een soort vage, suggestieve muziek, die uitgevoerd wordt door een kwartet met harp, cello, altviool en verscheidene perkussie-instrumenten. De soundtrack is weinig ritmisch, en mist ook weerkerende melodieën. Wel is er zo nu en dan wat gehijg te horen. Voor 'The Black Glove' ging Zorn nog verder. Hij gebruikt enkel geluiden van regen, wind en vuur, en laat de beelden voor zich spreken.
De eerste vijf films in de reeks rond John Zorn zijn om verschillende redenen bijzonder. Om te beginnen spreekt het niet voor zich dat seksfilms een artistieke waarde wordt toegekend. Dat dat hier wel gebeurt is echter niet onterecht: de interessante en vernieuwende wijze waarop alles in beeld wordt gebracht zorgt ervoor dat deze films hun genre overstijgen. Ook de afwisselende muziek van Zorn geeft deze merkwaardige prenten een meerwaarde. Wie VT4-seks beu is, en wel eens wil zien hoe het ook anders kan, vindt deze week zijn/haar gading in het Stuc.
Wie 'A Lot of Fun for the Evil One', 'The Elegant Spanking' en 'The Black Glove' met eigen ogen wil zien is op dinsdag en donderdag welkom in het Stuc. De Japanse seks van 'Tears of Ecstacy' is te bekijken op maandag en woensdag. Het komische 'She must be seeing things' op maandag en donderdag. Voor meer bijzonderheden: zie agenda.
Inhoud