Retrospektieve Jim Jarmush en New Harvest Special
Neo-beat-noir-comedy
Deze week serveert Stuc u 'Down by Law' in het kader van de Jim Jarmush-retrospektieve. In de New Harvest Special-reeks figureert 'Temenos' van Nina Danino.
Jim Jarmush behoort tot de zogenaamde independent production filmmakers. Het is een losvaste verzameling sineasten die in het begin van de jaren tachtig opkwam met films die zonder steun van de grote studio's gemaakt waren en zich niet richtten op het massapubliek van de Hollywoodkaskrakers. Veel van deze regisseurs en films hebben intussen een cultstatus bereikt en met Jarmush is het zeker niet anders.
Integendeel zelfs. Wie 'Blue in the Face' -- het vervolg op 'Smoke' zag -- zal vast en zeker beamen dat Jim Jarmush ongetwijfeld de meest opvallende van de hele schare beroemde akteurs was die meewerkten aan beide improvisatiefilms. Ook in zijn eigen films maakt hij graag gebruik van beroemdheden. Een opvallende konstante daarbij is zijn fassinatie voor muziek, en vooral dan rock. De man heeft meerdere keren samengewerkt met illustere namen als Neil Young, Screamin' Jay Hawkins en Tom Waits. Bovendien is zijn meest recente film een dokumentaire over Neil Young & The Crazy Horse.
Pooier
'Down by Law' is Jarmush's derde prent en dateert ondertussen al weer van 1986. Zelf zegt de regisseur ervan dat het een "'neo-beat-noir-comedy'" geworden is, "met een verhaallijn die openlijk konventies aanvaardt, en een sfeerschepping die deels nachtmerrie deels sprookje is". Ook hier zien we die voorliefde voor muziek terugkomen. Twee van de hoofdrollen worden namelijk gespeeld door Tom Waits en John Lurie. De laatste akteerde ook al in 'Stranger than Paradise', de tweede film van Jarmush. Hij speelt bij de band The Lounge Lizards uit New York. Tom Waits voorstellen hoeft hopelijk niet meer. In 'Down by Law' bewijst hij ook zijn akteertalent.
Het verhaal begint ergens in New Orleans, waar Zack (Tom Waits) en Jack (John Lurie) allebei een pechdag hebben. Jack, een bescheiden pooier, wordt erin geluisd: de politie betrapt hem met een tienjarig meisje. Ook Zack vergaat het al niet beter. Hij is een radio-dj die wordt buitengegooid door zijn lief en opgescheept raakt met een lijk in de koffer van zijn auto. De twee komen in dezelfde sel terecht en kunnen elkaar totaal niet luchten. Wie ook in de bak zit is Roberto, een Italiaanse toerist. We zien hier Roberto Benigni in de film die waarschijnlijk het begin was van zijn grote doorbraak. Momenteel draait in de bioskoop het door hem geregiseerde 'La Vitta E Bella'.
Nero
Roberto -- die het Engels niet machtig is -- probeert de spanningen tussen Jack en Zack wat te bekoelen. Uiteindelijk blijkt hij zelfs diegene te zijn die dankzij zijn verbeelding en zijn liefde voor films het drietal naar de vrijheid zal leiden via een of andere legendarische tunnel. Ze komen terecht in een mysterieus moerassig gebied waar oriëntatie onmogelijk lijkt. Aan het eind van zo'n verhaal hoort natuurlijk een happy-end in onvervalste Nero-stijl, maar dan met pasta in plaats van wafels.
Frappant is dat Jarmush voordat de film af was nog nooit in Louisiana, waar het verhaal zich afspeelt, was geweest. Jarmush heeft bij de keuze voor de lokaties uitsluitend gebruik gemaakt van fantasie, geïnspireerd door verhalen, rhythm & blues, films en elementen uit de populaire kultuur. Dat alles heeft ervoor gezorgd dat je 'Down by Law' niet in één hokje kan plaatsen. Interessant is nog dat in deze zwart-wit film op een mooie wijze gespeeld wordt met de belichting die evolueert van het donker in de gevangenis naar een zacht licht bij het happy-end.
Lourdes
Naast de vier Jarmush-films blijven de andere filmreeksen natuurlijk gewoon doorlopen. Zo kan u in de New Harvest Special Temenos van Nina Danino zien. In Temenos, wat heilige plaats betekent, gaat het om het profetische en het sakrale. Danino draaide een jaar lang beelden op plaatsen waar Maria verschenen zou zijn, waaronder Lourdes en Medjugorge. Met dit beeldmateriaal wordt dan een parallelle wereld gekreëerd waarin dingen die je anders nooit zou opmerken -- zoals het geluid van een vogel -- nu een veel grotere betekenis krijgen. Dit resulteerde in desolate landschappen waar heel weinig gebeurt. Bovendien is men uiterst spaarzaam met woorden en geluid, zodat we bijna aan het indommelen waren.
Bijna, want er is ook nog de soundtrack -- ekskuseer, de sound performance. Danino werkte voor 'Temenos' samen met drie avant-garde stemkunstenaressen die de eenheid tussen de beelden moeten garanderen. Sainkho Namtchylak uit Rusland met haar traditionele Tuva-gezangen, de avantgarde vokaliste Shelly Hirsch uit New York en Catherine Bott als vertolkster van vroege muziek mogen hier een aantal behoorlijk indrukwekkende kapriolen uithalen met hun stem én ons wakker maken uit onze slaap.
Inhoud