Sijfers van Brusselse politie voer voor stemmingmakerij tegen
allochtone jongeren
"Die sijfers zeggen vaak meer over de politie, dan over de
werkelijkheid"
Vorige week prijkten alarmerende berichten over de kriminaliteit
van allochtone jongeren in de kranten. Veel van die berichtgeving stond
haaks op wat genuanceerde en onderbouwde informatieverstrekking kan
genoemd worden.
"Boeven steeds jonger", "Negen op tien arrestanten van allochtone
afkomst", het zijn de titels van het voorpagina-artikel in Het Nieuwsblad
van vrijdag dertien augustus. Het bewuste voorpagina-artikel pakte uit
met spektakulaire sijfers, die de Brusselse politie had bekendgemaakt aan
de pers, over het aantal arrestaties tijdens de eerste helft van het
jaar. Eén gearresteerde verdachte op vijf in Brussel-stad is
minderjarig, één op drie autodiefstallen wordt gepleegd
door een minderjarige en bijna de helft van alle inbraken in wagens is
het werk van minderjarigen.
De sijfers waarnaar het artikel verwijst, zijn niet afkomstig van een
onderzoek, maar van politiestatistieken. Zo'n sijfers geven uiteraard wel
een indikatie, maar kriminologen wijzen erop om toch heel voorzichtig
ermee om te springen. Pofessor Emeritus Lode Van Outrive (Kriminoloog KU
Leuven): "Er dient minstens bij gezegd te worden dat politie en parket
een selektieve manier van optreden hebben en bijvoorbeeld in steden zoals
Brussel of Antwerpen vaak anders optreden tegenover kleurlingen of
allochtonen. Misdrijven gepleegd door autochtonen worden minder
geregistreerd. De sijfers zeggen vaak meer over de politie dan over de
werkelijkheid. Bepaalde berichtgeving in de pers laat het na om haar
bronnen te vermelden, de gebruikte termen uit te leggen en de zaken te
relativeren."
Steekproef
Berichtgeving over komplexe onderwerpen, niet gestaafd op enig
wetenschappelijk onderzoek, leidt vaak tot voorbarige konklusies. Dat
bewijst onder andere het onderzoek van Conny Vercaigne (KU Leuven) naar
megadacings. De jeugdkriminologe doorprikte in haar onderzoek de
berichtgeving over megadancings. Ze heeft ongeveer duizend
krantenartikels over megadancings verzameld. Het beeld dat in de media
over megadancings wordt gegeven is er één van drugs,
weekendongevallen en geweld. Het onderzoek leverde echter een heel ander
beeld: uit een steekproef bleek bijvoorbeeld dat slechts
één op vijf van de dancingbezoekers illegale drugs gebruikt
en drie op vier niet van diskoteek naar diskoteek boert, maar in dezelfde
tent blijft. Vercaigne wees er bovendien op dat de overheid zich had
laten leiden door de media. Zij trad repressief op tegen
megadancings.
Het was de Brusselse politie zelf die aan de alarmbel trok en de
beleidsmensen trachtte duidelijk te maken dat de toestand in Brussel toch
wel ernstig is. Kriminologen zien achter deze 'noodkreet' vaak iets
anders schuilgaan: zowel parket, politie als rijkswacht hebben al
herhaaldelijk geprobeerd om door dergelijke feiten naar buiten te
brengen, meer middelen te krijgen. Politiediensten moeten de meeste
boefjes steeds vrijlaten omdat er een schrijnend tekort is aan plaatsen
in de bijzondere jeugdzorg. Daardoor ontstaat een groep van recidivisten
die zich ongenaakbaar blijft voelen. De media speelt hierin evenwel een
negatief katalyserende rol. Het gevolg hiervan is dat uiteindelijk de
ordediensten meer manschappen krijgen en de overheid in repressieve
maatregelen begint te investeren, niet in preventieve.
In een interview met Veto (jaargang 24, nummer 15) verklaarde
professor Lode Walgrave ( jeugdkriminoloog KU Leuven) dit fenomeen reeds
als een crime carousel. Het gaat om een mechanisme dat ervoor
zorgt dat mensen denken dat de kriminaliteit alsmaar toeneemt. Het begint
bij het gerecht of de politie die bijvoorbeeld vaststelt dat steeds meer
minderjarigen worden gearresteerd voor misdrijven. Dat komt vervolgens
vaak ongenuanceerd in de pers. Door die stemmingmakerij vraagt het
publiek meer blauw op straat. Een grotere repressie zorgt er evenwel voor
dat meer kriminelen opgepakt en veroordeeld worden. De pers krijgt nog
meer voedsel en de spiraal herbegint.
De crime carousel veroorzaakt gevoelens van angst en
onveiligheid. Om aan die vage gevoelens vaste vorm te geven, wordt het
geprojekteerd op een groep. De zwakke groepen in de samenleving krijgen
de rol van zwart schaap toegespeeld. Het gaat hier om groepen die zich
niet kunnen verweren, die over geen machtige lobbygroepen beschikken,
laat staan over stemrecht. De stemmingmakerij over deze groepen ebt in de
pers niet weg, zwelt nog aan en alle aandacht wordt op hen gefikseerd. Zo
besloot vorige week de politie van Mechelen om op de Dijlefeesten de
Marokkaanse groep El Adoua niet te laten optreden. De officiële
verklaring was dat men vreesde voor rellen. El Adoua, dat traditioneel
Marokkaans werk brengt met invloeden uit de jazz, zou misschien wel eens
'ruig volk' kunnen aantrekken. In De Morgen van dertien augustus
verklaarde de koördinator van de groep: "Het is frappant dat het
verbod uitgerekend in Mechelen wordt opgelegd. Daar is de politieke
situatie sinds de laatste verkiezingen flink veranderd. Alsof men bang is
om allochtone, althans Marokkaanse groepen te programmeren."
Berichtgeving in de media over kriminaliteit en allochtonen, waarin
ongenuanceerde sijfers zomaar te grabbel worden gegooid, zal absoluut
niet bijdragen tot een objektief inzicht van de lezer en meer nog: zullen
er zeker niet toe leiden dat de lezer zich een kritisch, genuanceerde
mening vormt over dit belangrijke maatschappelijke probleem. Integendeel,
het is alleen maar koren op de molen van het Vlaams Blok dat uit angst en
onwetendheid zijn elektorale winst puurt.
Achter die brute politiesijfers schuilt een heel verhaal: de
omstandigheden waarin de allochtone jongeren in Brussel wonen, werken,
spelen en onderwijs volgen. Eerste substituut van het Brussels parket
Jacqueline Devreux nuanceerde de gegevens van de politie: "We kunnen niet
ontkennen dat er een steeds groeiende groep jongeren in achtergestelde
sociale en ekonomische omstandigheden moet leven. (...) Ze voelen zich
bij voorbaat al slachtoffer en delinquentie is een manier om zich tegen
de gevestigde orde te verzetten." (De Morgen, zaterdag 14 augustus)
Inhoud