«Ik vind het wel anders dan anders,» luidt de raak geformuleerde reactie achter ons bij de eindgeneriek. Toch kon het contemplatieve In memoria di me de balorige studenten in het publiek twee uur lang stil houden. Faut le faire. 'Stilte' is overigens het kernwoord van deze trage maar trefzekere film: geen woord Italiaans klinkt overbodig, geen dialoog zinloos. Voor tuitende oren zit je hier aan het verkeerde adres. Het is niet de eerste prent met weinig tekst, trage beelden en veel herhaling (wij herinneren ons menige Japanse slaapstimulus) maar het is wel een van de enige die zo'n spanning weet op te bouwen. Zo veel mysterie kan handhaven zonder ongeloofwaardig te worden. De kijker blijft, kijkt en luistert. Niet voor niets werd Saverio Costanzo gelauwerd als beste regisseur op het Filmfestival van Gent.
Het verhaal ontleende Costanzo aan Furio Monicelli's autobiografische boek 'Il gesuita perfetto', de perfecte jezuïet: de knappe jongeman Andrea verlaat de wereld en treedt in in een jezuïetenklooster, waar hij novice tussen de novicen wordt. Van de ene dag op de andere draagt hij het keurslijf van de orde en begint hij aan een lange, weinig gevarieerde periode van opleiding, bidden, contemplatie en stilte.
Andrea ziet gauw dat hij niet de enige is die veeleer door de onttrekking aan de echte wereld dan door de liefde van God wordt aangetrokken tot het Venetiaanse klooster en het priesterschap. Maar de strakke discipline en de strenge padres maken onderlinge toenadering tussen de novicen onmogelijk. In de stilte en de lange, imposante kloostergangen weet Saverio Costanzo echter met een feilloos gevoel voor timing een spanning op te bouwen die doet vergeten dat we steeds opnieuw gelijksoortige shots zien.De schaarse gesprekken en preken die worden uitgesproken zijn kraakhelder geformuleerd en verbazingwekkend rationeel: je hebt niet meteen het gevoel naar een religieuze film te kijken. Soms brengen de zachte mannenstemmen een kille rilling teweeg. «Waarom liegt u, eerwaarde,» vraagt Andrea aan de padre maestro. «Omdat het juist is.»Een vaak terugkerend beeld is dat van mannen die door de hoge, brede gangen wandelen. Overigens zijn de vrouwen die in de film passeren op een geamputeerde hand te tellen, maar zelfs dat stoort niet. Intrigerend is het hoe de kloosterlingen zich door en naar hun leefruimtes begeven. Niemand kijkt om, alles wat zich niet recht voor hen bevindt, is verdacht maar onbelangrijk. Je gaat pas in de fout als je benieuwd bent, als je rondom je heen kijkt, als je je ogen laat primeren op je ratio. Als je anderen aankijkt en iets van hen denkt. «Jij oordeelt,» zegt iemand tegen Andrea, en het klinkt als een onbarmhartige veroordeling.In memoria di me is een film die zich niets aantrekt van enige publiekssmaak. Wie echter bereid is zich te laten verrassen, kiest met deze film voor enkele uren ingehouden adem en zuinig gemaakte prachtcinematografie.

• < Vorige
• Volgende >