Godfried Danneels, 28 jaar kardinaal

"Een leider is als een kachel"

Omdat wij - met schaamrood op de wangen - een uur te laat op het Aartsbisschoppelijk paleis aankomen, is de woordvoerder van kardinaal Danneels al naar huis vertrokken. Kardinaal Danneels heeft echter geduldig op ons gewacht en neemt onze verontschuldigingen met een glimlach in ontvangst. Hoewel de kardinaal moe is van een hele dag van de ene afspraak naar de andere te hollen, neemt hij zijn tijd om onze vragen rustig te antwoorden.

An Moerenhout & Tom Demeyer

Veto: U bent ondertussen achtentwintig jaar kardinaal van de Belgische Kerk. Tijdens al deze jaren heeft u ongetwijfeld heel wat veranderingen in de maatschappij ervaren.
Danneels: «Er is inderdaad 't een en 't ander veranderd. Enerzijds is de inbreng van de leken in de christelijke wereld sterk toegenomen en anderzijds is de eigenheid van het katholieke geloof erg veranderd. In het verleden werd je als christen geboren, het geloof werd van vader op zoon, en van moeder op dochter doorgegeven. Tegenwoordig is het christelijke geloof uitgegroeid tot een godsdienst die je al dan niet vrijwillig aanhangt. Niemand wordt nog automatisch gedoopt of trouwt vanzelfsprekend voor de kerk. Het nadeel hiervan is dat het aantal christenen sterk is afgenomen, maar het voordeel is dat het geringe aantal christenen erg overtuigd christen zijn. Ze hebben er zeer bewust voor gekozen. Er is een situatie ontstaan, gelijkaardig aan de eerste jaren van het christendom, toen er ook een aantal christenen tussen een meerderheid aan heidenen leefde.»

Hartaanval

Veto: Heeft u in zichzelf ook bepaalde veranderingen meegemaakt?
Danneels: «Doorheen de jaren zijn er mij een aantal zaken ontvallen, zoals het prestige en de eerste plaats in de maatschappij, maar deze zijn niet van essentieel belang. Het belangrijkste is dat ik nog steeds erg veel vertrouwen geniet in het christendom en even overtuigd ben van de waarde van het geloof.» «Mijn hartaanval, iets meer dan tien jaar geleden, is een keerpunt in mijn leven geweest. Tot dan toe dacht ik dat ik onvervangbaar was, maar de dag na mijn hartaanval wist ik onmiddellijk dat het niet zo was. Voorheen ervoer ik iedere nieuwe dag als een verworven recht, maar nu ben ik dankbaar voor iedere dag die ik erbij krijg.» «Mijn hartaanval heeft me ook op andere manieren veranderd. Zo heeft het me vooral leren relativeren. Ik ben nu ook milder voor het leven en ik geniet meer van de natuur. Bloemen en bomen zijn kameraden van me geworden waartegen ik praat en die ik nu in hun volle schoonheid bewonder. Ik beleef alles bewuster, ook mijn geloof. Mijn ziekte heeft mijn geloof en mijn voeling met het onzichtbare verdiept.» «Het pijnlijkste dat ik in mijn carrière heb meegemaakt, was wanneer men mij voor het justitiepaleis in Brussel gedaagd heeft om mijn burgerlijke verantwoordelijkheid ten aanzien van een priester-pedofiel op te nemen. Ik ben ook in eerste instantie veroordeeld geweest, op een witte donderdag dan nog wel, maar een aartsbisschop kan niet persoonlijk verantwoordelijk geacht worden voor alles wat priesters op hun kerfstok hebben natuurlijk. Hoewel ik in beroep ben vrijgesproken, voelde het toch aan als een vernedering. Dat deze beelden getoond zullen worden wanneer ik sterf, vind ik een vreselijke gedachte.»
Veto: Op zo'n moment put u vermoedelijk het meeste troost en steun uit uw geloof. Welke passages uit de Bijbel in het bijzonder kunnen u dan troost bieden?
Danneels: «Dan denk ik vooral aan een passage van de Franciscanen. Het gaat als volgt: 'Denk niet aan wat je moet eten en drinken, en wat je zal aantrekken, uw hemelse vader weet dat allemaal al, maar kijk naar de vogels. Ze zaaien en ze maaien niet, en ze zijn heel mooi. Kijk naar de lelies op het veld.'»

Schoolslag

Veto: Wat voor een man moet de volgende aartsbisschop volgens u zijn?
Danneels: «Hij moet een leider zijn, maar dat kan je op verschillende manieren invullen. Je kan een beleidsmatige leider zijn, dat is mijn genre nooit geweest. Je kan ook een leider zijn door een bepaalde visie te ontwikkelen waarin andere mensen zich kunnen erkennen, en deze uit te dragen. Een leider is een beetje zoals een kachel: hij straalt licht uit en geeft warmte. Een kachel moet niet spreken, maar de mensen komen er wel naast zitten.» «Op het moment dat ik bisschop werd, was ik ook niet voorbereid. Ik had nog maar tien keer een huwelijk ingezegend en ik had zelfs nog nooit een ziekenzalving toegediend. Ik ben er gewoon ingesprongen en beginnen zwemmen. Dat kan iedereen overkomen. Het maakt dan ook niet uit of je crawl, schoolslag of iets anders zwemt, zolang je maar vooruit komt.»
Veto: Hoe staat u tegenover de recente gebeurtenissen aan onze universiteit?
Danneels: «Hoewel ik daar niet heel veel over wil zeggen, kan ik wel vertellen dat rector Marc Vervenne zijn lot moedig draagt volgens mij. Ik vind het erg knap dat hij nog met eenzelfde inzet de universiteit tot eind juli wil besturen. En het feit dat zoveel academici hem steunen, onder meer door petities te tekenen, is natuurlijk een krachtig signaal dat niet genegeerd mag worden.»