GIANT SAND

Alles wat je nodig hebt

Howe Gelb, frontman van Giant Sand, laat zich niet snel van zijn stuk brengen. Ook naast het podium laat deze 52-jarige Amerikaan een bedachtzame, licht intimiderende indruk na. Het is duidelijk dat deze muzikant zijn sporen ruim verdiend heeft in de muziekwereld. Zo stonden twee ex-bandleden aan de wieg van Calexico en werd hij ooit door Bob Dylan himself gevraagd als pianist. Vorige week stond hij op het podium van Het Depot met een mix van nog te maken, nieuwe en oude hits, allemaal voorzien van een flinke dosis zelfrelativering en absurditeit.

Tom Demeyer & Christoph Meeussen

Veto: Uw gitarist vertelde ons zonet dat u weet waar water werd uitgevonden.
Howe Gelb: «Zwitserland.»
Veto: En hoe weet u dat zo zeker?
Gelb: «Ja, wisten jullie dat dan niet? Jullie hebben trouwens het surrealisme uitgevonden. U hebt toch al gehoord van Magritte? Zijn grootste inbreng in de kunst was ongetwijfeld het licht, het mocht dan wel al donker zijn op straat, de lucht was helblauw. Daarnaast valt er altijd wel een appel in iemands gezicht.»

Provisions

Veto: Uw meest recente CD 'Provisions' heeft een nogal vreemde hoes. Vanwaar die foto?
Gelb: «Mijn dochter nam die foto. Het is een grote vis, het is je voeding. Deze vrouw geeft je wat je nodig hebt om in leven te blijven. Het is niet mooi, maar wel positief. Het zijn provisions. De dingen die je nodig hebt om te bestaan.»
Veto: Wat hebben we dan wel nodig om te bestaan?
Gelb: «Vis. Je hebt alles nodig wat je ook nodig hebt om te leven. Wat heb jij nodig?»
Veto: Goeie punten?
Gelb: «Nah, later in je leven wordt het duidelijker. Jonge mensen als jullie hebben niet veel nodig. Je hebt een rugzak nodig, reizen en de wereld zien. Ikzelf ben niet langer graag onderweg. Dat wil echter niet zeggen dat ik hier niet graag ben, ik hou gewoon niet van de verplaatsing. Ik werk wel graag, maar de weg ernaartoe staat me tegen.»
Veto: Vindt u wat u doet dan werk?
Gelb: «Natuurlijk. Kijk, iedereen op deze planeet moet werken. Het kan je uitputten maar erosie is goed voor de ziel.»
Veto: Schrijft u dan teksten onderweg?
Gelb: «Ja, want ik ben niet langer alleen thuis. Vroeger woonde ik in de woestijn en daar leefde ik alleen. Nu heb ik kinderen en is er veel volk thuis. Ik ga nu op weg om alleen te zijn. Hoewel ik omringd ben door heel wat mensen, vlucht ik vaak alleen de stad in.»
Veto: Baseert u dan uw tekst en op wat u ziet?
Gelb: «Neen, het draait erom om het zo stil mogelijk te krijgen, dan krijg je de elementen die je een idee geven, wat resulteert in een tekst. Je hebt waarschijnlijk twee dagen nodig om één gedachte te krijgen want er zijn zoveel dingen die je kunnen afleiden. Daarom moet je het zo stil mogelijk krijgen, dat duurt soms even.»
Veto: Stelt u een bepaalde evolutie vast in uw teksten?
Gelb: «Ja, en dat moet. Zeker als je een familie hebt. Maar je acclimatiseert aan verandering. Je keert ook terug naar simpelere dingen. Wanneer je jong bent, heb je heel wat energie. Je brengt jezelf in gevaarlijke situaties: je slaapt niet veel, je eet weinig en doet stomme dingen. Diep in jezelf weet je echter wel dat je zo'n dingen moet doen wanneer je jong bent.» Vindt u het belangrijk om uw werk live te brengen naar de mensen? Gelb: «Het is gewoon anders, het is performance. Een plaat maken is meer als schilderen, veel intiemer. Wanneer je live speelt is het zoals een dorpsvergadering of een samenkomst in een kerk. Het is een gans ander beest, het heeft zijn eigen sfeer. Het is goed om de wetten van de zwaartekracht op te heffen.» «Ik beschouw mezelf ook niet als de ster op het podium, ik zie mezelf meer als een soort loodgieter, ik kom de buizen herstellen. Ik probeer de zwaartekracht voor een uur te pletten.»

Telepathie

Veto: U vond voor 'Provisions' uw muzikanten in Denemarken. Hoe bent u daar terecht gekomen?
Gelb: «Ik had gewoon geluk. In Denemarken wonen echt goeie muzikanten, nu ja, eigenlijk overal. Vast ook in België. Maar ja, ik ben getrouwd met een Deense vrouw en ik heb er enkele jaren gewoond. Toen ik over mijn jetlag heen was, heb ik het land verkend en kwam ik deze schitterende muzikanten tegen.»
Veto: Is het niet moeilijk om met wisselende bezettingen oudere nummers te spelen?
Gelb: «Neen, telepathie is belangrijk. Ik kan het hen leren, maar het duurt even. Iedereen heeft een bepaald patroon van denken en van reageren. Ik speel gewoon het nummer en zij voegen vanzelf in. Verrassing is ook belangrijk. Wanneer je niet weet wat gaat komen; het houdt je wakker. Je moet vertrouwen hebben, want dat bereidt je voor op het leven en al haar kronkels: pure improvisatie en problem solving. Ik heb veel geleerd van de improvisaties van de oude jazzlegenden. Zonder de technische kennis of verfijndheid te hebben, heb ik geleerd dingen te ontleden. Ik haal ze uit elkaar en steek ze terug samen. Hoe dan ook, het is erosie.»
Veto: Zegt u dan aan uw muzikanten wat ze moeten spelen?
«Ik neem verantwoordelijkheid, maar ik behandel hen niet als poppen. Ze hebben hun eigen gevoelens en hun eigen idee. Ik neem ze gewoon mee en we worden met elkaar verbonden. Onze diepste gesprekken spelen zich af in onze muziek.» U sprak zonet over de jazzlegenden. Hebben zij u dan beïnvloed? Gelb: «Ik kocht vroeger gewoon de goedkoopste platen die er te krijgen waren. En ik begon met de blueshelden zoals Champion Jack Dupree, later Tommy Flanigan. Uiteindelijk kocht ik platen van Thelonious Monk, en hij was het meest bevredigend. Maar ik heb nooit jazzles gevolgd.»
Veto: U bent wel zeer bescheiden over uw muzikale capaciteiten.
Gelb: «Ja kijk, ik heb geen zangersstem. Het is een ontwikkelde stem, maar geen zangerstem. Ik zing gewoon uit noodzaak. Het is veel leuker voor mij om te spelen met iemand die echt kan zingen, maar ik hou wel van niet-zangers. Veel mensen luisteren naar niet-zangers. Denk maar aan Neil Young, Bob Dylan of Tom Waits. Onbewust zijn we allemaal niet-zangers. Mensen voelen zich dan ook meer aangetrokken tot dit soort zangers. Er is een klein gevecht in de stem, wat het meer echt maakt. Toch is muziek zeer optimistisch en zeer vrouwelijk. Hoe mannelijke de artiest ook is, het blijft iets vrouwelijks om muziek te spelen. Zelfs Metallica is vrouwelijk, hoe ze zich ook mogen voorstellen. Wanneer je met je handen over een gitaar streelt, hou je geen geweer vast. Het is het anti-geweer.»

Slinger

Veto: Wil u dan een politiek statement maken met uw cd?
Gelb: «Welja, maak ervan wat je wil. Wij maken het wel, maar het is slechts van ons tot we er mee klaar zijn. De maker maakt geen deel uit van de interpretatie. Je kan mij misschien wel vragen wat ik ervan denk, maar ik kan u niet zeggen wat u moet denken. Ik denk dat alles op deze CD te maken hebben met wat er gebeurt op dit moment. Als de dingen politiek nergens op lijken, dan zal het hierop staan (wijst naar CD, red.). Maar dat wil niet zeggen dat het niet mooi gemaakt is, of dat het enkel nu relevant is. Je kunt dit over twintig jaar nog spelen en het zal nog steeds aanspreken. Maar natuurlijk wordt dit afgewisseld door dingen over liefde, want dat maakt slechte tijden beter.»
Veto: hoe voelt u zich bij de huidige verandering in Amerika?
Gelb: «Ik voel me opgelucht. Twee miljoen mensen stonden te wachten om de inhuldiging van de nieuwe president te zien. Veel van de dingen die de voorbije acht jaar zijn gebeurd, zijn ongezien - spijtig genoeg veelal negatieve dingen. Gelukkig lijkt het nu de andere kant uit te gaan. Algemeen menselijke invloed hangt af van een slingerbeweging die de voorbije acht jaar veel te veel naar rechts vloog, maar nu terug vliegt naar links met een kracht die het waard is om uitbundig te vieren.»
Veto: Bent u hoopvol voor de toekomst?
Gelb: «Natuurlijk, ik heb kinderen.(lacht) Het is niet omdat ik negatieve teksten schrijf dat die daarom ook negatief bedoeld zijn. Je kan gerust over de regen schrijven, terwijl je ervan houdt. Kijk maar naar mij: ik woon in de woestijn. Jij kunt het zien als iets negatiefs. Ik zie het als iets dat noodzakelijk is voor het leven. Toen de republikeinen aan de macht waren, of tenminste iemand met een groot gebrek aan intelligentie of creatief denkvermogen als Bush, kreeg je een tegengewicht aan creatieve output. De beste rock en roll muziek wordt niet gemaakt in landen waar alles goed gaat. Kijk maar naar Dylan of Woody Guthrie.»

Cassetterecorder

Veto: Vindt u het vreemd dat veel jonge mensen teruggrijpen naar oudere muziek?
«Kijk, mensen maken kunst. Toch blijven ze lopen in eenzelfde richting. Sommige dingen die nu gemaakt worden zijn niet zo langdurig als oudere dingen. Soms kijk je gewoon op dingen terug en moet je vaststellen dat het gewoon niet beter kon. Het is een beetje als oude wijn.»
Veto: Sommige mensen staan erg pessimistisch ten opzichte van het huidige klimaat voor jonge bands. Vindt u dit terecht?
Gelb: «Heel wat landen hebben gewoon teveel geïnvesteerd. Het plafond is bereikt en nu moet men de extra's weglaten. Dat is nu eenmaal zo. Ik ben niet bang van internet of YouTube of wat dan ook. Die dingen doen meer goed dan slecht. Het biedt zoveel kansen aan jonge artiesten. Vroeger moest je langs producers of platenmaatschappijen, terwijl je het nu zo op MySpace kan zetten. Natuurlijk zijn er ook negatieve aspecten aan, maar zo'n dingen corrigeren zichzelf. Een beetje zoals water zichzelf corrigeert. Het gaat waarheen het moet gaan, neemt de beste route waarheen het moet gaan.»
Veto: Hebt u nog goede raad voor aanstormend talent?
Gelb: «Probeer niets te forceren. Je kunt wel dingen opnemen op computer, maar je bent beter af met een goedkope cassettespeler, want dat klinkt beter. Ga waarheen je verbeelding je brengt en laat je niet stoppen door logica. Want dat staat dan weer niet goed op papier.»