Beeldenstorm (6): De Totem

De Kevergeneratie

De standbeelden van Leuven hebben meer te bieden dan een artistieke streling voor het oog. Achter vele beelden zit een interessant verhaal of een onverwachte geschiedenis. Deze week bogen we ons over een van de meest controversiële kunstwerken die de stad rijk is. Bejubeld en verguisd: de kever.

Herlinde Hiele & Christoph Meeussen

Voor vele generaties studenten was het Ladeuzeplein het plein van de universiteitsbibliotheek, het pronkstuk van de stad. Anno 2004 vond echter een ingrijpende verandering plaats in het leven van menig Leuvenaar en zag een nieuwe generatie studenten het licht: die van de kever. Plots werd deze nieuwkomer het symbool van de stad en was hij naast het Ladeuzeplein ook te bewonderen op de agenda's en plastic zakken waarmee aan de start van het accademiejaar zowat elke eerstejaarsstudent over straat loopt. Iedereen heeft er wel een mening over, sommigen vinden het een artistiek hoogstandje, anderen vinden het de naam kunstwerk onwaardig. Maar waar komt hij eigenlijk vandaan?

Hoogstandje

In 2000 sloegen de universiteit en het stadsbestuur de handen in elkaar om naar aanleiding van het 575-jarige jubileum van de K.U.Leuven een kunstwerk te creeren. Hiervoor werd beroep gedaan op niemand minder dan internationaal gerenommeerd artiest Jan Fabre, die wel vaker kevers in zijn kunstwerken verwerkt, denk maar aan een van de plafonds van het koninklijk paleis dat hij volledig met kevers bedekte. Het materiaal voor deze beetle on a needlewerd speciaal ontwikkeld door een groep ingenieurs. Het eindresultaat is een mix van verschillende polyesters die een 2,3 meter lange kever waarheidsgetrouw vormgeven boven op het technisch hoogstandje van een 23 meter lange naadloos aan elkaar gelaste stalen priem. Samenwerking over de grenzen van de kunst en wetenschap.

Obelisk

Over de symboliek van de kever bestaan verschillende theorieën. Volgens sommigen staat ze net als de scarabee in het Oude Egypte symbool voor verandering en wedergeboorte. Een dode kever zou dichtgeklapte vleugels en poten moeten hebben, dit exemplaar heeft de vleugels uitgeslagen en de poten gespreid. Een ander element afkomstig uit de Egyptische beschaving is dat het geheel doet denken aan een obelisk, die voor de deuren van de tempels - in dit geval de stadsbibliotheek - plachten te staan. De naald is daarbij een weerspiegeling van de toren van de bibliotheek. Zelf noemt Fabre zijn kunstwerk Totem, omdat het een plek is waar mensen samenkomen, bijvoorbeeld op marktdagen of tijdens Leuven Kermis. De kever zou tegen het hemelgewelf geprikt zijn, gericht naar een horizon van vernieuwing. Een mens wordt er zowaar lyrisch van. Een misnoegde student in de straat ziet er ook een grote portie ironie in. "Ik hoorde dat dit een ode aan de wetenschap was. De onderzoeker prikt zijn vondsten vast in zijn verzameling om ze beter te bestuderen. Ze vergroten zo'n beest dan wel 1000 keer, zodat je het beter kan zien. Maar dan spietsen ze dat beest op een naald 20 meter de hoogte in. Mooi is dat!"