Voorzitter Europese socialisten over de economische crisis

"De doodsberichten over Europees links zijn tamelijk overdreven"

Europadebat? Als de Leuvense student tegenwoordig al ergens van wakker ligt, is het veeleer van de onzekere toekomst op de arbeidsmarkt dan van het 'verre' Europa. En nu een doordeweekse dag in de Wetstraat meer dramatische wendingen kent dan een gemiddelde aflevering van Thuis, lijkt niemand überhaupt nog zin te hebben in politiek. Poul Nyrup Rasmussen blijft echter pleiten voor een Europese aanpak van de problemen. Als stuurman van de socialistische partij in het Europees parlement ijvert hij voor een socialere koers.

Nathalie Hoes

Het gaat tegenwoordig niet zo goed met de economie. De media serveren ons dagelijks onheilspellende berichten in de trant van 'ergste crisis sinds de Grote Depressie'. Gelukkig hebben de meeste studenten geen Fortisaandelen en kunnen boterhammen met choco nog geraamd worden binnen het wekelijkse budget. Voor Rasmussen kwam dit niet als een verrassing: in 2007 uitte hij in zijn boek "In een tijd van hebzucht" al felle kritiek op de onhoudbaarheid van het financiële systeem. Maar heeft hij ook de nodige oplossingen?
Poul Nyrup Rasmussen: «Ik wist dat er vroeg of laat problemen zouden komen door de excessieve schuldenlasten en gebrek aan transparantie in de financiële sector, maar niemand kon exact voorspellen waar de crisis zou uitbreken of dat die de ergste depressie in 50 jaar zou veroorzaken. Deze crisis betekent het einde van de ongereguleerde internationale financiële markt. En ook het einde van de Reagan/Thatcher idee: 'weg met de regering, leve de markt'. Maar dit is niet het einde van het kapitalisme. Ik hoop dat dit het begin is van een wereldwijde vrijemarkteconomie die omkaderd wordt door eerlijke spelregels voor sociale rechtvaardigheid.» «De crisis toont aan dat er nood is aan een socialer Europa. Mensen protesteren nu omdat buitenlandse arbeiders geëxploiteerd worden om de lonen te verlagen. De kiezers staan voor de keuze: men kan opteren voor een conservatief beleid dat onze toekomst in de handen van de markt legt of een sociaal Europa waar we samenwerken zodat iedereen er beter bij vaart.»
Veto: Is een Europees antwoord op de crisis noodzakelijk?
Rasmussen: «België kan de crisis niet alleen oplossen. De Europese economieën zijn zo onderling afhankelijk dat de inspanning op Europese schaal moet gebeuren. Op wereldvlak moet Europa haar gewicht in schaal leggen om de recessie te bestrijden, samen met de grote economische spelers zoals de VS, Japan en China.»

Stadhuis

Veto: Het kiezerspercentage in Europese verkiezingen gaat al geruime tijd steeds meer achteruit.
Rasmussen: «Het punt is om mensen te doen inzien dat Europese verkiezingen wel zin hebben. De meeste mensen zien Europa als een verre bureaucratie waar ze niets te zeggen hebben. Ze zien niet in dat beslissingen in Brussel politieke besluiten zijn met dezelfde partijen en argumenten als in hun nationale parlement en lokale stadhuis. De oplossing is om hen te tonen dat ze weldegelijk een echte politieke keuze kunnen maken.»
Veto: Er is nog steeds veel onwetendheid en wantrouwen als het over de EU gaat. Door het Ierse 'nee' (De Ieren stemden tegen de Europese grondwet in een referendum vorig jaar, nvdr.) zit het Verdrag van Lissabon in het slop. Komt er een nieuw voorstel?
Rasmussen: «We hebben het Verdrag nodig maar we zullen zien wat er gebeurt wanneer de Ieren opnieuw stemmen. Het heeft geen zin om daarover te klagen - dat is nu eenmaal hoe de dingen werken in Europa. Elk land moet voor zichzelf uitmaken hoe het Europese zaken aanpakt. Het is niet aan de PES of de EU om België of Ierland te vertellen hoe ze beslissingen moeten maken over belangrijke Europese kwesties.»

Obama

Veto: Obama's campagne inspireerde veel jonge mensen om actief met politiek bezig te zijn. Hoe kan je jongeren enthousiast maken over de EU?
Rasmussen: «Het gaat er niet om om enthousiast te zijn over Europa, maar over hoe we Europa kunnen verbeteren. Je houdt niet van het Belgische of Vlaamse Parlement, maar je begrijpt wel de politieke keuzes in België en je wordt maar enthousiast als politici de verandering brengen die ze beloven. We hebben zo'n Europese aha-erlebnis nodig waarbij mensen inzien dat het voor Europa hetzelfde is.»
Veto: Terwijl de VS relatief naar links opschuiven, lijkt Europa een meer conservatieve koers te varen als we recente verkiezingsresultaten bekijken. Hoe is dit te verklaren?
Rasmussen: «De VS heeft acht jaar geleden onder conservatief wanbestuur en verwaarlozing. Na Bush kon het enkel naar links opschuiven! De Europese situatie is complexer, maar de doodsberichten over Europees links zijn in ieder geval tamelijk overdreven. In 15 landen zitten we in de regering.»
Veto: Wat betekent Obama's overwinning voor de EU volgens u?
Rasmussen: «We hebben nu een president in het Witte Huis die veel progressiever is en met wie we veel meer gemeenschappelijk hebben. Zijn engagement om klimaatsverandering en de economische crisis aan te pakken en zijn pleidooi voor meer diplomatie zijn hoopgevende tekenen voor een hernieuwd partnerschap met de VS. Het geeft een ongelofelijke boost voor diegenen onder ons die geloven dat change mogelijk is. Er is een hernieuwd gevoel van hoop dat essentieel is om de wereldproblemen aan te pakken.»

Klimaat

«Amerika heeft wel met heel andere problemen te maken wat het sociaal beleid betreft, bijvoorbeeld de uitbreiding van de gezondheidszorg. Toch ben ik ervan overtuigd dat een 'socialere' president voor een hernieuwde interesse in sociaal beleid kan zorgen, door mogelijkheden voor iedereen te creëren en door sociale rechtvaardigheid en gelijkheid te promoten. Dat zal ook positief voor ons zijn.»
Veto: Vele studenten vrezen dat ze in de nabije toekomst moeite zullen hebben om een job te vinden. Het PES Manifesto voor de Europese verkiezingen van 2009 stelt dat er een Europese strategie voor 'groene groei' nodig is die 10 miljoen nieuwe jobs kan creëren. Hoe ziet u dit gebeuren?
Rasmussen: «Europa heeft zich ambitieus geëngageerd om het gebruik van hernieuwbare energie te vergroten, om energie-efficiëntie te verbeteren en onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen terug te schroeven. Als we het bestrijden van de klimaatsverandering au sérieux nemen dan moeten we investeren om onze klimaat- en energiedoelen te behalen. Dit kan als effect hebben dat er 10 miljoen jobs worden gecreëerd. We kunnen zelfs meer jobs creëren als nationale investeringen in 'groene groei' worden gecoördineerd.»
Veto: Later dit jaar wordt in Kopenhagen de belangrijke Klimaatconferentie van de Verenigde Naties gehouden. Bent u hoopvol over de mogelijke resultaten?
Rasmussen: «Het feit dat de VS nu een president heeft die klimaatsverandering wil aanpakken, verbetert het vooruitzicht van Kopenhagen aanzienlijk. De Europese Commissie heeft een redelijke start gemaakt in het bepalen van de doelen die men denkt te realiseren. Dus ja, ik ben hoopvol maar het zal niet eenvoudig zijn.»
Veto: Vreest u niet dat de economische crisis landen ervan zal weerhouden om hun economisch systeem te hervormen en meer geld te spenderen aan klimaatbeleid?
«Er zullen er zijn die zeggen dat we het ons niet kunnen veroorloven om klimaatverandering aan te pakken door de huidige recessie - ik zeg dat we het ons juist niet kunnen veroorloven om níets te doen. De noodzakelijke maatregelen om onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen hebben het potentieel om miljoenen nieuwe jobs te creëren, dus met wat goede wil aan beide kanten van de Atlantische Oceaan kunnen we onze economie herstellen en de werkloosheid aanpakken.» «Waar de wil bestaat om een oplossing te vinden, zal men altijd tot een compromis komen. De eerste vraag is: aanvaard je dat klimaatsverandering een globale crisis is die dringende actie vereist? Zo ja, dan zal er altijd een weg vooruit gevonden worden.»