35 jaar Veto (2): De spelling-Geerts

Resepsie zonder sjampanje

Veto bestaat 35 jaar, en dat zal geweten zijn. Wekelijks belichten we een aspekt uit onze rijke geschiedenis. Vandaag zijn Veto's alternatieve spellingsregels aan de beurt.

Ken Lambeets

Wie door oude Veto's bladert, bekruipt wel eens het gevoel dat er vaak gezondigd werd tegen de spellingsregels. Laat je niet misleiden: die alternatieve schrijfwijze was een bewuste keuze. Tijdens de eerste jaargangen werd er een soort fonologiese spelling gehanteerd, zonder daarin erg konsekwent te zijn. Die houding vormde toentertijd geen uitzondering: ieder zichzelf respekterend sosjalisties medium was contrair, zelfs in z'n spellingsregels.

Medio jaren '80, alweer even na de wilde jaren, stapte men over naar de morfofonologiese spelling zoals we die heden ten dage kennen. Maar niet voorgoed: op 9 januari 1995 verschenen er plots weer woorden als roete, sjokola en ginekologen in Veto. In een kadertje op de voorpagina werd meegedeeld dat men voortaan zou schrijven volgens de spelling-Geerts. Dit als statement: men wou protest optekenen tegen "de onzinnige argumenten die in de besluitvorming over de spelling en de publieke opinie telkens weer naar voren komen."

Diskussie

Wat was er gebeurd? In 1990 kreeg een tienkoppige kommissie onder leiding van professor taalkunde Guido Geerts de opdracht om de spelling te herzien. Meer dan vijf jaar werd er intensief aan deze spelling gewerkt. Bedoeling was de morfosyntaxis van het Nederlands te vereenvoudigen. Je weet wel, die enge regels die menig eindredakteur overuren bezorgen. Maar het noodlot sloeg toe: een perslek beknotte de levensduur van de spelling-Geerts. De Standaard betreurde dat champagne voortaan als sjampanje geschreven zou worden. Quod non: woorden van vreemde afkomst blijven in de Spelling-Geerts behouden, maar het kwaad was geschied. De dag daarop schoten de Vlaamse ministers van Onderwijs en Kultuur het voorstel af. Vele jaren later zei Geerts daarover in De Morgen: "Dat heeft me nog het meeste pijn gedaan, dat het voorstel zonder meer werd afgeketst. Niemand wist waar het presies over ging, maar iedereen was het erover eens dat die spelling nooit ingevoerd mocht worden. Ik betwijfel zelfs of er ooit iemand de regels bekeken heeft. Het kind is simpelweg met het badwater weggegooid."

Maar niet door Veto, dat prompt besloot de spelling-Geerts te hanteren. De transparante spellingsregels werden een extra argument om nieuwe medewerkers te rekruteren. Tot jaargang 29 werd de spelling-Geerts volgehouden. Op 25 november 2002, na een weekend van diskussie, viel dan toch het doek over Geerts. "De toenmalige verontwaardiging was verdwenen en de lezer wist niet meer waarom Veto spelt zoals het spelt," argumenteerde hoofdredakteur Thomas Leys. "Aanvankelijk was de spelling iets speciaals en konden de lezers het aanvaarden, maar langzaamaan is de relevantie ervan verdwenen." Tot vandaag is Veto een van de grootste bronnen van de spelling-Geerts. Het laatste woord is voor professor-emeritus Geerts. "Mocht ik opnieuw de opdracht krijgen de spelling te hervormen, ik zou het op presies dezelfde manier doen." Hulde aan de man.