Artefact

Een hele grote grijns

Voor wij naar Artefact trokken, hadden wij onszelf een plechtige belofte gemaakt. Drie zinnen zouden wij niet gebruiken: "Is dat nu kunst?" "Dat kunnen wij ook." En tenslotte: "Jamaar ja, met een goede uitleg kun je alles verklaren." Zullen wij hierin geslaagd zijn? Heeft de butler echt de moord gepleegd? En wat is er eigenlijk met Atlantis gebeurd?

Jelle Dehaen

Een van de eerste werken die wij zien, is een interactieve installatie van Kurt D'Haeseleer. Een interactieve installatie is een tv-scherm met wat knopjes aan. De installatie bestaat uit negen tv schermen waarop re-enactments van veldslagen afgespeeld worden. Een wat oudere toeschouwster vraagt, terwijl op de schermen vikingen en Napoleon te zien zijn, of het authentieke beelden zijn. De installatie is naar verluidt een reactie op de gemediatiseerde wereld. Onze reactie daarop is doorgaans een grote zak chips, maar wij zijn dan ook geen kunstenaars. Behalve bij mooie meisjes.

Taryn Simon heeft het wat traditioneler aangepakt. Hij heeft 64 foto's over de Verenigde Staten gemaakt. De foto's zijn mooi en bevreemdend en het is dan ook één van de werken waar mensen langer bij blijven stilstaan.

De pool Arthur Zmijewski heeft een 25 minuten durende documentaire gemaakt waarin hij enkele bevolkingsgroepen die elkaar niet echt kunnen luchten - joden, extreme nationalisten, communisten en tot slot een stel katholieke huisvrouwen - heeft samen gezet en hen kunst laten maken. Het addertje onder het gras is dat de groepen elkaars kunstwerken mogen overschilderen, bewerken of simpelweg vernietigen indien ze dat willen. Dat levert uiterst boeiende beelden op. Wij zaten met een hele grote grijns op ons gezicht gekluisterd aan onze bank. Maar is dit nu kunst? Het zal vast een boeiend sociologisch experiment zijn en we hebben geen flauw idee wat kunst hoort te zijn, maar dit leek verdacht veel op bijzonder entertainende reality-tv die drijft op georchestreerde conflicten.

Protserig

De eerste paar werken van Artefact die wij zagen bevielen ons vrijwel allemaal. Helaas hadden we het hoogtepunt dan ruimschoots gehad. Wat volgde was, op een enkele uitzondering na, een aaneenschakeling van middelmatigheid of armtierigheid. Christian Andersson projecteerde een tekst van Phillip Dick op een scherm en aan de andere zijde van het scherm was de tekst zichtbaar in spiegelschrift. Hidden was een video-installatie die op een scherm een code -wat willekeurige lettertjes en cijfers- toonde die de kijker niet kon ontcijferen. Dat zal vast allemaal ontzettend diepzinnig zijn en indruk maken op bepaalde mensen, maar ons wist het geen tien seconden te boeien. En we hebben nochtans ons best gedaan.

We gaan nogmaals onze belofte breken en het toch zeggen: elk van die werken werd wel van een uiterst deskundige, en compleet protserige, uitleg voorzien. Een uitleg die steeds iets te wanhopig maatschappelijk relevant probeerde te zijn: alles was een kritiek of een in vraagstelling van de moderne maatschappij. Uiterst vermoeiend is dat. Volgend jaar mag, wat ons betreft, de brochure uit één zin bestaan: het is kunst, kijk er naar, geniet ervan en zwijg erover. Wij hebben ons uiteindelijk anderhalf uur weten zoet te houden op Artefact, maar het waren hoofdzakelijk een zestal werken die onze aandacht wisten vast te houden. En omdat we ze allemaal gehad willen hebben: de rest hadden we allemaal zelf gekund. Volgende week: de waarheid over de butler én Atlantis!