Onderwaterfotograaf Dos Winkel over gevaren voor de zee

"Wat is er mis met vis?"

Zelfs waar we het niet kunnen zien, verdwijnen in hoog tempo belangrijke ecosystemen. Voor de verwoesting onder water geeft diepzeefotograaf Dos Winkel een verklaring in "Wat is er mis met vis! en visolie" Op uitnodiging van EVA (Ethisch Vegetarisch Alternatief) toonde hij vorige zaterdag nogmaals het verband tussen visvangst, milieu en gezondheid.

Liesbet Coolen

Veto: hoe komt het dat de zeeën steeds leger worden?
Winkel: «Dat is vooral het gevolg van allerlei aspecten van de visserij: overbevissing, illegale visserij, diepzeevisserij, long lining. Een belangrijke factor is ook de bijvangst. Al naar gelang de soort visserij is er meer of minder bijvangst. De sleepnetten die de bodem leeg schrapen hebben zelfs meestal tussen de 70 en 90% bijvangst. Al deze ongewenste vangst gaat dood terug over boord. Geen enkel systeem ontkomt eraan. In de kilometers lange verticale netten - de muren des doods - blijven walvissen met hun snuiten steken, de haken in de netten van longliners spiesen zelfs de snavels van vogels. Wist je dat er enkel door visserij om de drie minuten een zeezoogdier sterft? En elke minuut een zeeschildpad.»
Veto: Als oplossing wordt vaak kweekvisserij voorgesteld.
Winkel: «Kweekvisserij is geen oplossing, maar verergert het probleem alleen maar. Veel viskweek gebeurt in grote kooien in open zee. Doordat zo veel vissen op een kleine oppervlakte worden samengebracht, ontstaan er vaak epidemieën. Die kunnen wel bestreden worden met grote hoeveelheden antibiotica en antizeeluis medicatie, maar die vissenmedicatie bereikt natuurlijk niet de wilde vissen. Zij zijn ondertussen wel besmet.»

«Bovendien werkt de aanleg van kwekerijen volkomen tegenstrijdig omdat het voedsel dat vissen nodig hebben zelf vis is. Veel vissoorten zijn carnivoor. Om een kilo kweekvis op ons bord te krijgen, moet er eerst twee à zes kilo wilde vis worden gevangen en tot visvoer verwerkt. Dat is een krankzinnige situatie.»

Scampi

De gevolgen strekken nog verder. Door vissoorten uit bepaalde ecosystemen te verwijderen, nemen we ook meteen het voedsel van andere onderwaterdieren weg. Op Antarctica dreigen de walvissen van voedsel verstoken te raken doordat de krabbetjes die ze eten momenteel in massale hoeveelheden weggevangen worden door fabrieksschepen. Als onderwaterfotograaf zie ik de verwoesting overal. Van alle koraalriffen ter wereld is nog maar 15% gezond. Mangrovebossen worden met de grond gelijk gemaakt om er scampikwekerijen te plaatsen. Nog maar 10% ervan blijft intact. Ecosystemen geraken hierdoor ernstig ontregeld.
Veto: Kan het onderwaterleven zich ooit nog herstellen?
Winkel: «Alleen als een groot deel van de wereld zou stoppen met het eten van vis. En dan nog is er meer nodig. Als ook de vervuiling zou stoppen, kost het nog vier à vijfhonderd jaar om de zeeën schoon te krijgen. Pas dan is herstelling mogelijk.»
Veto: Speelt het broeikaseffect hierin ook een rol?
Winkel: «Natuurlijk, 4/5de van de wereld bestaat uit oceaan. De teloorgang van koraalriffen heeft onder andere te maken met de hogere watertemperatuur. Bovendien wordt het broeikaseffect zelf versterkt door visvangst. Vissen laten in hun ontlasting namelijk calciumcarbonaat achter dat langs een ingewikkeld chemisch proces wordt omgezet in zuurstof. Doordat de zeeën steeds leger worden, wordt er te weinig zuurstof afgegeven en stijgt ook de CO2-concentratie. We hebben vissen dus nodig, niet om te eten, maar om te ademen.»

Dioxine

Veto: Bevat vis geen noodzakelijke voedingsstoffen?
Winkel: «Er is tegenwoordig een hele omega 3-hype, maar over de precieze waarde van die vetzuren wordt in de wetenschap heftig gediscussieerd. Nu neem ik geen standpunt in, maar in mijn boek wil ik de mythe rond vis en visolie wel nuanceren. Omega-3 vetzuren zijn ongetwijfeld noodzakelijk, maar je hoeft ze niet via vis op te nemen. Vissen zelf krijgen de stof namelijk binnen via plantaardig plankton (organismen die in het water leven, red) dat ze bij het ademen automatisch binnenkrijgen. Beter dan vis te eten, gaat men voor de opname van omega-3 dus tot de rechtstreekse bron. Deze omega-3 houdende algensoorten zijn ook voor de mens perfect eetbaar. Een groot voordeel is bovendien dat deze algen vrij zijn van gifstoffen. Vissen, daarentegen, slaan alle gifstoffen gemakkelijk op. PCB's, dioxines, zware metalen en brandvertragers komen allemaal in gevaarlijke hoeveelheden in de zee terecht en worden opgeslagen in het vetweefsel van vissen. Ironisch genoeg is hetzelfde vetweefsel tegelijk de opslagplaats van omega-3 vetzuren. Vissen leven niet lang genoeg om verschijnselen te vertonen. Mensen wel.»
Veto: Heeft visconsumptie nog andere nadelen voor de wereld boven water?
Winkel: «Nauwelijks bekend is de invloed van visvangst op de Noord-Zuid verhouding. In het Zuidelijk halfrond is men meer afhankelijk van vis voor eiwitten, maar gulzige visserij voor het Westen steelt gewoon hun vis. Hierdoor is er langs de kusten in Afrika, zoals bijvoorbeeld bij Senegal en Mauritanië, op veel plaatsen alleen nog kwallen en plankton te vinden.»

Wie meer wil weten over het werk van Dos Winkel en zijn vrouw Bertie: www.dos-bertie-winkel.com