Filmfirmament

The Reader

Midden vorige eeuw was het interessant om rechten te studeren in Duitsland. Dat merkt student Michael Berg wanneer hij onverwacht een oude liefde terugziet. In de beklaagdenbank. Het is het opzet van een beklijvend drama dat ons moedwillig in alle cinematografische trucjes liet lopen.

Bo Vanluchene

In Duitsland praten ze graag Engels. Tom Cruise deed het al in Valkyrie, allicht om Hitler om de tuin te leiden. En Kate Winslet doet het nog eens in The Reader, dat zich afspeelt in het Berlijn van na de Tweede Wereldoorlog. Alleen is haar Engels dit keer met een streng Duits accent doorspekt, voor de oscar - die ze moeiteloos binnenrijfde. Wat wil je ook, met een volstrekt volgens de regels van de kunst geschreven drama overgoten met een Weinstein-sausje.

Wie zich de grote Winslet nog steeds vooral herinnert van de teleurstellende hand op het gecondenseerde ruitje in Titanic, zal de gemiste kansen ruimschoots goedgemaakt zien. Al van in het begin kan de echte cultuurliefhebber zich uitleven met een schor "Tetten bloot!" In Hollywood wordt ze vooral bejubeld als rolmodel voor het iets dikkere meisje, dat zij naar het schijnt zou zijn. Van al haar seksscènes zou het iets dikkere meisje geheid naar de prozac grijpen.

Pikant

We willen niet beweren dat The Reader het nazisme sexy probeert te maken, maar de joden zullen wellicht niet opgezet zijn met Winslets schitterende rol. Niet dat we willen insinueren dat joden lichtgeraakt zijn. Maar door voor het standpunt van een verliefde, niet al te knappe Duitse puber te kiezen (die later in Ralph Fiennes verandert) probeert de film de toeschouwer te doen meeleven met een naïeve ex-kampbewaakster van Auschwitz. Hoe ver zouden we zelf gaan, als we orders van bovenaf moesten opvolgen? Menig psychologisch experiment leverde al onrustwekkende resultaten op, maar als het op de Holocaust aankomt hebben we het altijd iets moeilijker met inleven. Op dat onnatuurlijke gevoel speelt The Reader in.

Hoewel de sfeer consequent is en er soms zelfs subtiele humor te vinden valt, lijkt de film voor ons nog te veel gemaakt om hem goed te vinden. Echte risico's worden niet genomen. Waar regisseur Stephen Daldry met The Hours ooit nog een veel te langdradig vrouwendrama afleverde, hadden wij deze keer echter geen last van verveling. Misschien nog te veel onderschat lijkt de bijdrage van David Kross te zijn, de jonge Duitse acteur die moest wachten tot na zijn achttiende verjaardag om de pikante scènes met Kate Winslet te filmen.
Veel meer dan door de worsteling met schuld en boete - of het gebrek daaraan - werden wij geraakt door de andere thema's. Hoe een vrouw de liefde kortstondig weer durft toe te laten, en die haast voor de eerste keer lijkt te ontdekken. Welke vaardigheden essentieel zijn om in de maatschappij te kunnen aarden. De kracht van schaamte, de zin en onzin van vergiffenis. The Reader gaat over zo veel dat we uiteindelijk zelf niet meer wisten waar we precies door geraakt werden. Maar we verlieten de zaal, en we waren veranderd.