Economische denktank in opspraak

VIVES te Vlaams?

Weinig wetenschappelijk, verdacht en partijdig. Niet iedereen aan de Leuvense economiefaculteit is even gelukkig met de recente komst van het Vlaams Instituut voor Economie en Samenleving (VIVES), een denktank die onderzoek voert naar de economische ontwikkeling van regio's als Vlaanderen. "De K.U.Leuven heeft haar naam verkocht."

Maarten Goethals

Initiatiefnemer en toenmalig decaan Joep Konings blijft 'zijn' project steunen en vindt de kritieken onterecht. "Door het samenbrengen van mensen die aan één thema werken, doen we aan schaalvergroting en versterken we het onderzoek."

CD&V

Volgens haar website is VIVES "een onafhankelijke denktank die via fundamenteel en toegepast onderzoek wil bijdragen tot het maatschappelijke debat inzake de economische en maatschappelijke ontwikkeling van regio's, in het bijzonder van Vlaanderen".
Sommigen aan de faculteit zien het centrum als een "Vlaamse politieke lobbygroep". En dat heeft zijn redenen, zegt menigeen. "Niemand bleek op de hoogte van de plannen. Het is allemaal zeer snel gegaan. Toen VIVES begin september voor de eerste keer ter sprake kwam op de faculteitsraad, bleken de uitnodigingen voor de officiële voorstelling al opgestuurd," klinkt het. Ergens anders luidt het dat "het allemaal vrij geheim gebeurd is."
Vooreerst weten weinigen waar het geld van VIVES vandaan komt. De geldschieters zijn onbekend. Ook op de Academische Raad is er nooit duidelijkheid geschapen over de financieringsbronnen, terwijl minstens één decaan daar expliciet om vroeg. Onder de decanen is er wel de stilzwijgende afspraak om elkanders projecten niet te dwarsbomen.

Daarnaast stellen sommigen vragen bij de samenstelling van de wetenschappelijke equipe, en hoe die tot stand is gekomen. Ze vermoeden een politieke agenda. "Iedereen die er werkzaam is, is ten persoonlijk titel aangesteld," beweert een bron. "Binnen de huidige fractie is er geen tegenstem op wetenschappelijke gebied. Waarom zijn er bijvoorbeeld geen Franstalige proffen opgenomen? Waarom is het geen echt interfacultair instituut geworden met wetenschappers die, in tegenstelling tot Bart Maddens, Dirk Heremans en Koen Algoed (gewezen hoofd van de CD&V-studiedienst, red.), een minder uitgesproken menig hebben over Vlaanderen?"
Tot slot begrijpen enkele economen niet waarom VIVES een aparte denktank moest zijn los van andere centra, zoals het Centrum voor Economische Studiën, dat ongeveer hetzelfde onderzoeksdomein bestreikt.
Wanneer VIVES eind september officieel werd voorgesteld aan het grote publiek vielen voor sommigen naar eigen zeggen de puzzelstukjes in elkaar. Naast de onverwachte aanwezigheid van Vlaams Belangvoorzitter, Bruno Valkeniers, bleek ook Remi Vermeiren, voorzitter van de vzw PRO VIVES, van de partij. De ex-KBC topman staat gekend voor zijn Vlaamse overtuiging en is voorzitter van de Vlaamse denktank In de Warande.

"Vlaanderen lijkt zijn eigen gelijk te kopen." En dat 'gelijk' kost 1.500.000 euro of 300.000 euro per jaar aan personeelsmiddelen voor een periode van vijf jaar. "Geld is niet altijd goed. Je moet er geweldig goed mee opletten. De K.U.Leuven heeft haar naam verkocht, en dan nog voor zo weinig geld," zegt een vooraanstaande professor schamper. Toen Veto toenmalig decaan Joep Konings opbelde, klonk hij enigszins verbaasd. "Ik heb dit dossier in alle openheid behandeld op de faculteitsraad en het faculteitsbestuur. Vorig jaar werd ik gecontacteerd door Remi Vermeiren met de vraag of we geen denktank konden beginnen die Vlaamse economische vraagstukken behandelde in een federale context. We kwamen tot het inzicht dat zoiets beter georganiseerd wordt aan een universiteit."

Eigen identiteit

"VIVES is een apart centrum geworden omdat we een eigen identiteit willen," aldus de bezieler. "Dat is ook wat de financierders wilden. Bovendien waren er ook praktische beslommeringen mee gemoeid, zoals plaatsgebrek aan de faculteit."
Een "onterechte bekommernis" noemt Koning de kritiek op VIVES als zijnde te Vlaams. "In de beheersovereenkomst die we hebben ondertekend, verbinden we ons niet tot resultaatsverbintenissen. We zijn onze geldschieters niets verschuldigd. En ja, het kan zijn dat we onderzoeken publiceren die ze niet plezant zullen vinden."

Op de vraag of hij wilt vertellen wie VIVES geld toesteekt buiten Remi Vermeiren en enkele 'Vlaamse industriëlen', antwoordt hij: "Bedrijven, organisaties en mensen die losse bedragen hebben gestort, gaande van 500 euro tot 50.000 euro. Er is altijd volledige inzage geweest op dat vlak." Maar namen geven doet hij niet. "Het is niet onlogisch dat we een bepaalde discretie aan de dag brengen wat onze fundraisingstrategie betreft. Ik kan je wel verzekeren dat het geen geld is van In de Warande en het Vlaams Belang. De middelen die we nu gebruiken, zijn een vorm van seed-money, startkapitaal. Bedoeling is om andere middelen binnen te halen, zoals van de Vlaamse overheid of Europa."