Verkiezingen in Zuid-Afrika

Apartheid blijft parten spelen

Op 22 april trekken 22 miljoen Zuid-Afrikanen naar de stembus om een nieuw nationaal parlement te kiezen. Op die manier duiden ze onrechtstreeks ook een nieuwe president aan, die door de parlementsleden zal worden verkozen. Het Africa National Congress (ANC) is de gedoodverfde winnaar, al dreigt dat de partij door interne spanningen en een corruptieschandaal rond voorman Jacob Zuma dit keer wel zijn tweederde meerderheid te verliezen.

Herlinde Hiele

In december vorig jaar scheurden een aantal leden van het ANC zich na een ruzie af en stichtten met Congress of the People (Cope) een nieuwe partij. Cope bestaat voor een groot deel uit aanhangers van Thabo Mbeki, die van 1999 tot 2008 president was. Hij moest aftreden nadat hij ervan werd beschuldigd zich persoonlijk bemoeid te hebben met het proces tegen Zuma. Die laatste wordt er dan weer van verdacht zich schuldig te hebben gemaakt aan corruptie. Zuma liet weten af te treden als hij alsnog schuldig zou worden bevonden maar hoeft zich daar voorlopig geen zorgen meer over te maken. De openbare aanklager besliste immers twee weken geleden om de aanklacht tegen hem te laten vallen.

Gelaten

Verschillende media bestempelen de verkiezingen als de spannendste sinds 1994, toen de apartheid werd afgeschaft, mede door toedoen van het ANC. Michiel van Balen, die sinds januari 2008 in Zuid-Afrika verblijft, vindt dat het allemaal niet zo'n vaart loopt. "Ik ben nog geen manifestaties tegengekomen en de radio doet er ook vrij normaal over. De meeste mensen wachten gelaten af en gaan er van uit dat het ANC wint, Zuma president wordt en er niks verandert aan de situatie."
Hij beaamt wel dat het de eerste keer is dat het ANC niet op voorhand zeker is van een grote meerderheid, al zal de partij wel sowieso de verkiezingsoverwinning op zijn naam schrijven. ANC for life is voor velen hun lijfspreuk, hoewel nu toch enkelen daar openlijk aan beginnen twijfelen. Het probleem is dat er bijzonder weinig alternatieven zijn voor de ANC- stemmers. Cope is niet wezenlijk verschillend van het ANC en de leiders hebben een even ongezonde reputatie op het gebied van corruptie en machtsmisbruik. Waarschijnlijk zullen lokaal wel enkele verschuivingen optreden maar of ze het ANC nationaal onderuit kunnen halen valt te betwijfelen.

Berlusconi-type

"Ondanks de beschuldigingen van corruptie blijft Zuma grote steun genieten onder de bevolking. "Het is mede dankzij de stem van de arme bevolkingsklasse dat hij het tot voorzitter van ANC heeft geschopt. Het is een enorm populistisch figuur en komt echt met alles weg. Eigenlijk is hij een beetje een Silvio Berlusconi type," aldus van Balen. Gesteld dat Cope de machtspositie van ANC zou kunnen breken, zou dat volgens van Balen niet de start van een nieuw tijdperk in Zuid-Afrika inluiden. "Vijftien jaar postapartheid heeft de verschillen nog lang niet kunnen wegwerken. Tot op de dag van vandaag wonen de meeste blanken, zwarten en kleurlingen in andere wijken, doen ander soort werk en krijgen verschillende lonen. Bijna niemand stemt voor een partij die geassocieerd wordt met een ander ras dan het zijne. Er is nog steeds geen enkele partij die eenheid heeft kunnen brengen, al pakt elke partij daar bij de verkiezingen mee uit."