Analyse rond de Europese Parlementsverkiezingen

Praatbarak of groeiende machtsstructuur?

Van 4 tot en met 7 juni krijgen ongeveer 375 miljoen burgers van het "oude continent" de mogelijkheid om het Europese democratiseringsproces een nieuw élan te geven: het Europees Parlement verwelkomt een nieuwe lichting politici. Martelaren in een overschatte praatbarak of gedreven vertegenwoordigers van een groeiende machtsstructuur?

Mathias Vanden Borre

De Europese verkiezingen, vijfjaarlijks georganiseerd sinds 1979, werden vroeger wel eens beschouwd als een plaats waar politici op hun retour werden geparkeerd. De laatste jaren herzagen de meeste nationale partijen deze strategie drastisch. Nu worden de lijsten voor de Europese verkiezingen vaak getrokken door gerenomeerde kleppers.
Zo zijn ook de Vlaamse partijen enorm ambitieus. CD&V trekt naar Europa met als boegbeeld oud-premier Jean-Luc Dehaene, Open Vld met oud-premier Guy Verhofstadt, de sp.a met Vlaams minister Kathleen Van Brempt en LDD met de alomtegenwoordige Jean-Marie Dedecker. Groen! zet "oude getrouwe" Bart Staes in pole position, ook N-VA kiest voor Europese ervaring met Frieda Brepoels en Vlaams Belang gaat het duel aan door Frank Vanhecke naar voren te schuiven.
Bij die evolutie moeten we toch enkele vraagtekens plaatsen. Dreigt de Europese stembusgang te verworden tot een populareitspoll voor de nationale politiek of is dit juist een teken dat Europa een krachtigere stem vereist en verdient? Ivo Belet (CD&V), Saïd El Khadraoui (sp.a), Bart Staes (Groen!), Derk Jan Eppink (LDD), Thomas Leys (SLP), Frank Vanhecke (Vlaams Belang) en Frieda Brepoels (N-VA) beantwoordden deze en andere vragen in de voorbije reeks op een indringende en overtuigende manier.

Kampen

In het Europese debat wordt er al snel gesproken over drie kampen: Eurosceptici, Eurorealisten en Europositivisten. Zij zijn het grondig oneens over de plaats van de Europese Unie in nationale en internationale context. België is traditioneel een land met een sterke Europese dynamiek, maar toch vinden we ook hier aanhangers van elk van deze visies.
Zo stelt Ivo Belet: "Ik ben er van overtuigd dat het Europese niveau het belangrijkste is, terwijl dat in de media niet altijd zo overkomt." Lijnrecht hiertegenover vinden we het antwoord van Frank Vanhecke, die het minder op het Europese strijdtoneel begrepen heeft en de plaats van het Europees parlement hierin: "Europa is geen democratie. De manier waarop het verdrag van Lissabon, een vermomde Europese grondwet, door de strot van de mensen wordt geduwd, dat is een schande." Derk Jan Eppink plaats zijn visie, die gedeeld wordt door zijn partij, hier tussenin: "Er is nood aan een reality-check. We noemen ons zelf daarom euro-realisten. We willen terug naar de fundamenten: de vier vrijheden, de dynamische interne markt en de stabiliteit van de Euromunt."

Titanen

Naar aanleiding van de confrontatie tussen twee oud-premiers, wordt er wel eens smalend gesproken over de "clash der titanen." Maar in essentie gaat de discussie veel dieper. Dehaene en Verhofstadt hebben beiden een sterk Europa voor ogen, dat in staat moet zijn het hoofd te bieden aan grote uitdagingen. Eens ze verkozen zijn zullen ze vermoedelijk aan dezelfde kant van de barricaden te vinden zijn.
Een andere bepalende factor voor de zetelverdeling is de parlementshervorming van 785 naar 750 leden. De Belgische Europarlementsleden zullen nu slechts 22 zetels (i.p.v. 24) meer krijgen: 13 voor Vlaanderen, 8 voor Wallonië en 1 zetel voor de Duitstalige gemeenschap. Hierdoor voelen de partijen zich genoodzaakt om alles op alles te zetten.
Daarnaast is er ook de discussie rond de hoogste Europese vertegenwoordiger (lees: president) die de komende jaren ongetwijfeld weer op tafel zal komen. De Belgische afgevaardigden maakten de voorbije jaren lang geen slechte beurt en zullen hierin waarschijnlijk een krachtige stem hebben.

Dynamiek

Na korte vraaggesprekken met vertegenwoordigers van elke politieke fractie (zonder Open-VLD) kan men alvast één besluit trekken: de Vlaamse kandidaat-volksvertegenwoordigers zijn bereid om de dialoog aan te gaan, dit natuurlijk vanuit ieders ideologische invalshoek. Twee zaken zullen hierbij doorslaggevend zijn: verdwaalt de discussie voor of tegen de E.U. in een doodlopende straat waarbij apathie het wint van argumenten? En ten tweede, kan de Europese dynamiek bij de burger opnieuw worden aangezwengeld?
Zij die op het Europees niveau betrokken zijn erkennen de unieke belangen van de Unie, maar kan men deze ook vertalen in meer politiek vertrouwen bij Jan modaal? En wat met de internationale context waarin besluitloosheid, verdeeldheid en inconsistenties stilaan legendarische proporties krijgen?
Als laatste bedenking kan men stellen dat het Parlement de techniciteit van de vele dossiers moet vertalen in daadwerkelijke, tastbare besluiten. Dit zal voor velen de graadmeter worden van het politiek succes. Wie daarvoor het meest bekwaam is, blijft natuurlijk aan jezelf om uit te maken.

De Europese en Vlaamse verkiezingen vallen bij ons op 7 juni. Praktische info voor studenten vind je op: http://www.kuleuven.be/studenten/verkiezingen