't Arsenaal speelt 'Serisse'

Vooruitgang op de korrel genomen

De u en ons ongetwijfeld bekend in de oren klinkende Anton Tsjechov komt naar Leuven. 't Is te zeggen, één van 's mans bekendste toneelstukken wordt dinsdag opgevoerd in de Schouwburg. De première in Mechelen was naast veelbelovend ook zeer intrigerend. De regisseurs zijn er met glans in geslaagd om de toeschouwers te prikkelen en hen achteraf gepassioneerd in discussie te laten treden. Over onze cultuur en hoe de traditie onderweg overboord gegooid werd.

Herlinde Hiele & Eric Laureys

De Kersentuin van Tsjechov heet in de bewerking van Michaël De Cock en Younous Diallo Serisse. Dat bekt goed zowel in het Nederlands als in het Frans. En dat is nodig. De cast bestaat immers uit een Vlaamse acteur, een bevallige Waalse actrice en een resem acteurs uit franstalig Senegal. De Vlaamse De Cock en de Senegalese Diallo gaan met deze voorstelling op zoek naar raak- en verschilpunten in de manier waarop wij over onze veranderende maatschappij denken. Dat is net wat Tsjechov deed in het begin van de vorige eeuw. Ook al stamt de tekst uit een andere omgeving en uit een andere tijd, met een vleugje nieuwe media en een aantal politieke speeches, spreekt De Kersentuin ook en misschien vooral onze postmoderne generatie aan.

Leeghoofderij

De voorstelling slaagt erin de vinger op de wonde te leggen. Gaan we respectvol om met ons verleden of mag de vooruitgang door niets of niemand worden gestuit? Een adequaat antwoord wordt niet geboden. In essentie gaat Serisse niet meer over arm en rijk, blank of zwart, jong of oud. Zij die zich ledig houden met het volgen van holle trends en blijven kleven aan de stroperige oppervlakkigheid die over onze cultuur lijkt te kleven, worden wel in het vizier genomen. Of het nu in Afrika, Europa of het Rusland van Tsjechov is: voor verpakking zonder inhoud vind je altijd liefhebbers. Volgens de regisseurs blijft het een niet aflatende strijd tegen culturele en andere leeghoofderij. Of is al het nieuwe en blitserige gewoon eigen aan onze tijd? "Il faut décultiver son jardin." Met dit afsluitend citaat lijken De Cock en Diallo alvast hun standpunt duidelijk te maken.

Veto: Zaten Younous Diallo en jij snel op dezelfde golflengte?

Michael De Cock: «Dat viel wel mee. We hadden immers voordien al samengewerkt. Een tijdje geleden vroeg hij me om een workshop te komen geven in Senegal, dat was de start van een lange samenwerking.»

Veto: Merk je een verschil in de manier van spelen tussen de Senegalezen en de Belgen?

De Cock: «Uiteraard zijn er verschillen, maar de bedoeling is dat we die op de scène overstijgen. We hebben elk een ander cultureel kader, maar op zich is dat ook een voordeel, we konden met een open vizier deze voorstelling aanpakken.»

Veto: Tsjechov schreef dit stuk aan de vooravond van de Russische revolutie. Voorspelt u ook een omwenteling?

De Cock: «Het kapitalisme bestaat nu ongeveer honderd jaar. Dat is best wel lang voor een systeem, dat intussen al twee crisissen achter de rug heeft. Momenteel beleven we een derde. Wij willen gewoon de vraag op tafel gooien: zijn er andere systemen mogelijk? Wat de meeste mensen niet weten is dat Tsjechov niet de Russische Revolutie voorspelde zoals wij die kennen uit de geschiedenislessen. Hij voorzag wel veranderingen in de maatschappij, maar de aard van die veranderingen draaide anders uit. Aan de andere kant blijkt Tsjechovs tekst verrassend genoeg nog steeds steek te houden. Hij heeft het, meer dan honderd jaar geleden, over toerisme als bedreiging voor onze traditie. Als je kijkt naar wat er in Afrika gebeurt op sommige plekken om het toerisme hoogtij te laten vieren, dan kan je niet anders dan de oude Tsjechov gelijk geven.»