Invoering van taaltest aan Vlaamse universiteiten?

Hier spreekt men Nederlands

Vanaf dit academiejaar moeten alle studenten die hun studies willen aanvatten aan de Vrije Universiteit van Amsterdam verplicht een taaltest afleggen. Andere universiteiten besloten hun voorbeeld gedeeltelijk te volgen en voerden in een aantal faculteiten ook een verplichte taaltest in. "

Herlinde Hiele & Remy Amkreutz

"De taalvaardigheid van beginnende studenten wordt steeds slechter," zo klinkt het bij onze noorderburen. Hoe zit dat bij ons? Luiden in de verte al de doodsklokken over onze Nederlandse taal of loopt het allemaal zo'n vaart niet?

Een taaltest die vorig academiejaar werd afgenomen bij de eerstejaarsstudenten van de Universiteit van Hasselt, doet in elk geval het ergste vermoeden. Driekwart van de studenten buisde toen voor wat een "simpele taaltest" heette. Professor Dirk Geeraerts, docent Nederlandse linguïstiek aan de K.U.Leuven, deelt deze bezorgdheid. "Er zijn verschillende vormen van het Nederlands. Voor de Vlamingen maken we een onderscheid tussen de Nederlandse standaardtaal aan de ene kant, de plaatselijke dialecten aan de andere kant en daartussen de tussentaal, het informele Belgische Nederlands. We stellen vast dat het gebruik van die tussentaal erg is toegenomen, zowel ten koste van het 'pure' dialect als ten koste van de standaardtaal."

Problematisch

"Het is op zich geen probleem dat mensen in de gepaste omstandigheden een informele taal gebruiken, maar dat mag niet ten koste gaan van hun beheersing van de standaardtaal. Wat ik soms in de praktijk meemaak, vind ik niet bemoedigend. Studenten drukken zich steeds vaker uit op een manier die ze zelf als niet helemaal verzorgd beschouwen. Dat is problematisch, want een uitstekende beheersing van de cultuurtaal is een nevendoelstelling van een universitaire opleiding. Ik betwijfel of we gemiddeld genomen die doelstelling halen," aldus Geeraerts.

"Als taal al te zeer een drempel wordt, kunnen ook studieproblemen ontstaan," zo zegt Elke Peters, stafmedewerker Onderwijsbeleid aan de Lessius Hogeschool. Vorig jaar coördineerde zij een studie waarbij de leesvaardigheid van 176 instromende studenten aan vier verschillende hogescholen werd getest. "Die studie toonde aan dat een aanzienlijke groep moeite ondervindt met informatie uit gelezen teksten correct te verwerken en te interpreteren," aldus Peters.

Oriënteringsproef

Aan de K.U.Leuven zijn ze zich bewust van dat probleem. "Aan het begin van het academiejaar bieden we voor al wie dat wil de mogelijkheid om een aantal taallessen te volgen," zegt Ludo Melis, vicerector Onderwijsbeleid. "Er bestaat immers een kloof tussen de taal die gehanteerd wordt in het dagelijkse leven en het taalgebruik in een academische omgeving. Die kloof moet worden overbrugd, des te meer omdat jongeren die uit een milieu komen waar correct taalgebruik geen aandachtspunt is, niet mogen benadeeld worden. De Leuvense universiteit denkt echter niet meteen aan het invoeren van een verplichte taaltest. Al is het goed mogelijk dat sommige taalaspecten, zoals begrijpend lezen, verwerkt kunnen worden in een eventuele oriënteringsproef," aldus nog Melis.

De vraag blijft natuurlijk of zo'n verplichte taaltest wel een goede oplossing is. "Een visie op taal en een breed gedragen taalbeleid maken deel uit van het onderwijsbeleid van een instelling," vindt Peters. "Al behelst taalbeleid meer dan enkel taaltesten alleen. Zo'n test remedieert immers niet. Een andere optie is het invoeren van een opleidingsonderdeel 'academische vaardigheden' waarin onder andere academisch Nederlands aan bod kan komen. Een andere mogelijkheid is het aanbieden van extra taalsessies en taalondersteuningssessies."

Professor Willy Smedts van de onderzoekseenheid Nederlandse Taalkunde vindt dat de verantwoordelijkheid vooral bij het secundair onderwijs ligt. Toch schuwt hij de kritiek aan het adres van de K.U.Leuven niet: "Het perfect beheersen van de moedertaal lijkt zelfs geen doelstelling meer te zijn voor de studenten Nederlands. Vorig academiejaar zijn de opleidingsonderdelen Nederlandse taalbeheersing zelfs gereduceerd tot acht studiepunten. Dat is maar 3,33% van de in totaal 240 studiepunten. Dat is minder dan in de vroegere opleiding Germaanse en tegen het advies van de visitatiecommissie in. Vergelijk dat met de aandacht die gaat naar Nederlandse taalkunde en Nederlandse letterkunde en u ziet waar de studierichting belang aan hecht.