Maddens op de grens van de academische vrijheid?

Reddingsboeien en Walen

De tijd dat u naar Leuven kwam om slechts één stiel te leren, is lang vervlogen. Neen, tegenwoordig is het al "multitasking" wat de klok slaat. Ook het professorenkorps doet mee en stopt niet na de lesuren. Zo is er professor Bart Maddens, die een omstreden doctrine hevig verdedigt. Een goed idee? Of is trop ook echt te veel?

Matthias Adriaensen, Nele Dobbelaere & Sarah Van Bulck

In maart 2009 introduceerde politicoloog Bart Maddens, doctor aan de Leuvense Faculteit Sociale Wetenschappen, de 'Maddensdoctrine'. Deze theorie stelt dat Vlamingen niet langer vragende partij moeten zijn in een grootschalige staatshervorming. Ze moeten wachten tot Wallonië zelf komt aankloppen. Als lokaas moeten zij intussen de eigen bevoegdheden maximaliseren. Maddens schuwt het niet zijn controversiële standpunt in de media te verdedigen. Net dat laatste roept vragen op. Schendt Maddens zijn wetenschappelijke plicht tot objectiviteit?

Beleid

Het Reglement van het Academisch Personeel leert ons dat het geen vrijblijvend gebeuren is om een opdracht te vervullen aan onze Alma Mater. De regels zijn echter zo abstract geformuleerd dat een mens er diepwatervrees van zou krijgen. Absoluut niet nodig, zo blijkt. In de laatste zin schuilt immers een kanjer van een reddingsboei: de academische vrijheid. Teneinde de academische vrijheid te verzekeren, werd het Reglement bewust vaag gehouden," bevestigt directeur van de Personeelsdienst Bert Overlaet. De K.U.Leuven moedigt haar personeel bovendien aan om zich te mengen in het maatschappelijk debat. "We appreciëren het bijzonder als proffen meewerken aan maatschappelijke vraagstukken. We zijn dan ook niet zo streng," bevestigt Bart Pattyn namens de interdisciplinaire denktank Metaforum Leuven.

Vragen

Maar regels weerspiegelen uiteraard niet altijd de geest van een universitaire gemeenschap. Een collega van Maddens licht toe: "Uiteraard heeft iedereen het recht op vrije meningsuiting. Maar de academische traditie vereist wel dat er steeds dissidente geluiden bij je onderzoek betrokken worden. Toen Maddens zijn onderzoekseenheid, het Centrum voor Politicologie, oprichtte, weerde hij collega's met een afwijkende mening."

Worden er dan wel regelmatig colloquia georganiseerd waarbij verschillende meningen aan bod komen? Het antwoord is ontkennend: "Sinds de stichting heb ik er alleszins niets meer van gehoord," aldus de collega van Maddens. Dit gegeven staat haaks op het groot belang dat Metaforum hecht aan dergelijke diversiteit. En er is meer. "Maddens zijn onderzoek wordt gesponsord door mensen die reeds aan het Vlaams Belang gelinkt werden. Daar stellen collega's en ikzelf ons wel vragen bij, ja."

Prangend

Het zorgt voor controverse wanneer je als professor je uitgesproken mening ventileert. Moet de K.U.Leuven concluderen dat ze haar regels nauwkeuriger moet opstellen? Misschien moet ze overwegen om, alvorens haar fiat te geven, de achtergronden van een onderzoek beter na te trekken. Ook zouden commissies erop kunnen toezien dat uiteenlopende ideeën voldoende aan bod komen. Maar biedt dat dan wel voldoende oplossingen? Vragen die prangender lijken dan ooit, maar die weinig antwoord krijgen.