Oorschade op café?

Decibels swingen de pan uit

Zijn te luide geluidsniveaus het nieuwe roken? "Ik heb liever een slecht gehoor dan kanker," antwoordt professor Vermeir op deze vraag, "maar er is wel een één op één relatie met gehoorschade." Veto ging begaan met uw gehoor de situatie op het terrein verkennen.

Ide Smets & Jeroen Deblaere

Met een decibelmeter op zak trokken wij vorige week op pad langs verschillende cafés van Leuven. Zoals het Koninklijk Besluit over geluidsnormen voor muziek voorschrijft, maten wij in dB(A) met een trage dynamische karakteristiek. Wettelijke gezien ligt de grens op wat er aan geluid mag geproduceerd worden op 90 dB. De meeste fakbars hielden hun decibelniveau binnen de perken. Al hadden wij in fakbar Letteren geen moeite om een gemiddelde van 95 dB vast te stellen. Ook in de Zak ging het geluidsniveau wat de hoogte in met gemiddeld rond de 98 dB.

Op de Oude Markt werden de normen minder strikt gevolgd. In café Ambiorix maten we met gemak gemiddeld 98 dB en waren piekmomenten rond de 100 dB geen uitzondering. In de Rector varieerde het decibelniveau van 95 tot 100 naargelang je voor- dan wel achteraan in het etablissement vertoefde. In café Alegría tuitten onze oren bij het binnenkomen, en gaf onze meter vervolgens 99 dB aan. Tot slot gingen wij nog eens langs in de fuifzaal Albatros waar we tussen 100 en 102 dB registreerden.

Wij legden deze metingen voor aan professor Gerrit Vermeir die zich aan de faculteit Ingenieurswetenschappen verdiept in thema's als bouw- en zaalakoestiek en lawaaibeheersing. "Deze metingen zijn oriënterend. De getallen kloppen met wat wij en anderen eerder hadden vastgesteld," vertelt hij. "Op de werkplaats is men het er over eens dat als je absoluut geen gehoorschade wil 80 dB de grens is. Vanaf dergelijk niveau moet er gehoorbescherming voor handen zijn en 85dB is de absolute actiedrempel waarop men verplicht is om je oren te beschermen. Meer als 87 dB is er niet toegestaan. Natuurlijk ligt de situatie anders aangezien het daar over een blootstelling van acht uur gaat. Verhoudingsgewijs kunnen we stellen dat naar belasting toe, elke 3 dB meer, een halvering van de blootstellingsduur vereist."

Als we de berekeningen maken, komen we uit op een niveau van 89 dB dat tolereerbaar is gedurende een uur als je op veilig wil spelen. De actiedrempel verschuift dan naar 94 dB. "De gemiddelde geluidsniveaus zitten dus op het randje. Zolang je geen heel academiejaar in een dergelijke omgeving vertoeft, zal de schade nog meevallen. We voelen natuurlijk wel instinctief aan dat 100 dB en waarschijnlijk 110 dB aan de boxen wel erg luid is en dat ons oor daar niet goed tegen bestand is."

Autostrade

In Leuven zijn de reglementeringen voor maximale geluidsniveaus eigenlijk nog strenger dan wat in het Koninklijk Besluit wordt voorgeschreven. In het politiereglement staat dat er maximum 85 dB mag worden opgemeten. Jules Van Romphey, hoofdinspecteur van de dienst Horeca bij de politie, beseft dat het een utopische gedachte is om die norm te halen: "Het is met de geluidsbeperkingen zoals met de autostrade. Als je 120 rijdt, word je door iedereen voorbijgestoken. In fakbars begrenzen wij de geluidsinstallatie op 90 dB. Toch gebeurt het regelmatig dat die maatregel omzeild wordt door bijvoorbeeld met een andere installatie te draaien of door in het rood te spelen. Voor de 700 andere horecazaken in Leuven is het niet te doen om overal begrenzers te plaatsen. We streven er naar om vooral de excessen eruit te halen."

Overtreders kunnen op twee manieren worden beboet. In eerste instantie op grond van het Koninklijk Besluit maar dat is een omslachtige procedure. De klacht wordt dan naar het parket doorgestuurd en zowel de zaakvoerder als de dj in kwestie moeten worden verhoord. Meestal wordt er dus gesanctioneerd op basis van het politiereglement," vertelt Van Romphey, "waarbij de betrokkenen niet moeten worden verhoord. De boetes die daaraan vasthangen kunnen gaan van 50 tot maximaal 250 euro. We zien soms dat het voor uitbaters afwegen is. Als je luide muziek speelt en je zaak bomvol zit, is 250 euro geen onoverkomelijk bedrag."

Er zijn wettelijk wel een aantal uitzonderingen op de 90 dB limiet. In fuifgelegenheden als Lido en Albatros mag op basis van de VLAREM, Vlaams reglement betreffende de milieuvergunning, de volumeknop tot 92 dB worden opengedraaid. Die verhoging wordt toegestaan als blijkt uit een onderzoek dat de last voor de omgeving beperkt blijft. Toch maten we in de door de studentenraad LOKO uitgebate fuifzaal Albatros veel hogere geluidsniveaus. Joaquin Christaens, kringencoördinator LOKO, heeft geen verklaring voor het hoge geluidsniveau: "We zijn dit jaar vooral bezig geweest met de fuifzaal Albatros te vernieuwen. Het zou dus kunnen dat de geluidsbegrenzing aan onze aandacht is ontsnapt. Het is zeker niet de bedoeling om de normen aan onze laars te lappen. We zullen daar in de toekomst iets aan doen."

Vrije wil

Hoe hoog het volume ook mag zijn, studenten beslissen langs de andere kant natuurlijk ook zelf of ze er zich aan blootstellen. Ook professor Vermeir beseft dit: "De mens is meer dan alleen getalletjes. Het is gewoon zo dat jongeren er blijkbaar van genieten om in een luide muziekomgeving te vertoeven. Ik vind dat niet wijs, ik begrijp het eerder als een roesmiddel, maar het grote gevaar zit hem in gewenning en in het onomkeerbare van gehoorbeschadiging. Zo lijkt het inderdaad op roken." Een masterstudent Educatieve studies beschrijft het zo: "Als er luide muziek gespeeld wordt, ben ik meer in de sfeer. Het zweept op." Van één ding is hoofdinspecteur Van Romphey rotsvast overtuigd: Binnenkort lopen alle BV's met een oorapparaat rond. Het wordt een modetrend."