Playgroundfestival in Leuven

Geen hond die het begreep

Vrijdag 6 november ging in Leuven de derde editie van het Playgroundfestival van start. Dit kunstenfestival brengt vernieuwende voorstellingen, projecten en installaties uit allerhande disciplines. Playground wil een format bieden voor de kunstenaars die het traditionele overboord gooien en een interdisciplinaire aanpak centraal stellen. De openingsavond in STUK bracht onder meer premières van Youri Dirkx & Aurélien Froment en Mette Edvardsen.

Daphne De Wit & Jeroen Deblaere

Het programmaboekje sprak veelbelovend over de 'subtiele choreografie' van Youri Dirkx & Aurélien Froment in hun nieuwe creatie In Order of Appearance. De spierwitte scène was opgebouwd uit meterslange papieren vellen die naar beneden hingen en een zeer abstract en minimalistisch gevoel creëerden. Een uur lang werd er niet gesproken op drie zinnen na, die bij nader inzien het hoogtepunt van de voorstelling vormden. In de act stond compositie centraal, de hoofdrolspeler - het was een éénmansact - stelde deze voortdurend in vraag door bedenkelijk naar de objecten - een kubus of cilinder bijvoorbeeld - te staren die hij op de scène bracht en vervolgens steeds een nieuwe plaats toekende.

Gênant

Helaas miste deze performance één cruciaal gegeven: een verhaal. Goed, er werd niet gesproken, dus een verhalende component toevoegen is wat moeilijker. Wel werd er veel gewerkt met herhalingen, maar ook deze leken nooit iets te vertellen. Aanvankelijk was het publiek muisstil - de verwachtingen waren na de promotekst hooggespannen - maar die stilte ging na een half uur over in gênant gegeeuw. Een paar zielen durfden het aan de zaal te verlaten. Dat was moedig want het sluiten van de deur was pijnlijk hoorbaar. Tja, de subtiele choreografie was gewoon té subtiel. Waarschijnlijk wordt er ergens in een ivoren toren lovend geschreven over dit soort innovatieve performances, maar er was alleszins geen hond in de zaal die er iets van begreep.

Mette Edvardsen kon met Every now and then - een zogenaamd vernieuwende choreografie - het tij niet keren. Conceptueel was er nochtans een mogelijkheid tot een interessante voorstelling. In het boek waarvan iedereen op voorhand een exemplaar kreeg, stonden foto's van scènes die in het stuk al dan niet zouden plaatsvinden. De bedoeling was dat de toeschouwer tijdens de voorstelling zou doorbladeren en fragmenten die later in de voorstelling aan bod zouden komen zou laten interageren met wat er te zien was op het podium.

Kunst?

Het bijzonder tragische lot van deze voorstelling was dat er op het podium absoluut niets te zien was. Twee mensen - die men in het jargon ongetwijfeld 'dansers' zou noemen - wandelden van links naar rechts over het podium en verdwenen dan weer backstage om vervolgens wederom de bühne te betreden en een gelijkaardige wandeling aan te vatten. Voorts werd er een sanseveria en een appel betrokken in dit zielige vertoon.

Every now and then leek in al te veel aspecten op het stuk van Dirckx en Froment: bijna zonder geluid en bijzonder abstract. De grootste gelijkenis bleek de ongelooflijke saaiheid van het geheel te zijn. Er gebeurde werkelijk niks op het podium. Niet voor niets barstte een jongedame na de voorstelling in lachen uit, gegeneerd vragend: "Heb ik hier nu negen euro voor betaald?" De zinloze, maar telkens terugkerende uitspraak "dat kan ik ook" zal ongetwijfeld in menig hoofd zijn opgedoken. Een aantal keer op een podium rondwandelen en wat spelen met een aantal voorwerpen kan men bezwaarlijk kunst noemen.

Take-away

Dergelijke dansvoorstellingen, shows, performances of hoe je ze ook wil noemen, roepen toch enkele vragen op. Is dit dan de kunst van morgen? Is dit de speeltuin waaruit de toekomstige kunst recruteert? En in welk opzicht is dit soort kunst eigenlijk nog kunst? Beide voorstellingen waren zo 'anders, zo wereldvreemd, dat ze in geen enkel opzicht meer op kunst lijken. In die zin is het zorgwekkend dat men dit de kunst van de toekomst noemt. Dat deze voorstellingen op de eerste avond van Playground geprogrammeerd zijn, wil zeggen dat ze voor STUK veel betekenen en dat ze inderdaad de klok van morgen willen luiden met deze performances.

Akkoord, vele grote kunstenaars werden verkeerd begrepen in hun tijd. Akkoord, men noemt kunst een vorm van vervreemding. Iets alledaags vreemd of anders maken, is een valabele definitie van kunst. Akkoord, kunst hoeft niet noodzakelijk volledig te begrijpen zijn; volledig transparant te zijn. Maar het moet natuurlijk wél goed zijn. Het moet duidelijk zijn dat een voorstelling iets 'is'; dat er inhoud is, dat er iets te zien valt. Tijdens beide voorstellingen was er echter geen sprake van enige vorm van animo. Om kort te zijn: bo-ring.

Gelukkig was dit nog maar de eerste dag van het Playgroundfestival en kan het bij deze alleen maar beter worden. Over andere acts zijn de reacties overigens lovend. Zo is er tot 13 november nog het concept Store (in samenwerking met museum M) in de Mechelsestraat: daar verkopen Michikazu Matsune & David Subal take-away performances vanaf 80 cent per performance.