Herdenking van de val van de Berlijnse Muur

Met de oostenwind in Leuven

Afgelopen maandag kwamen in Berlijn de Europese groten bijeen voor het nodige handjesgezwaai en de obligate koffieklets over Herman en anderen. Reden? De viering van de val van de Berlijnse Muur. Het stenen gedrocht ging twintig jaar geleden naar beneden. Met een strakke oostenwind meegevoerd, bereikten flarden van de herdenking vorige week Leuven.

Laurens Cerulus & Martijn Smiers

Het was voor ons even zoeken, maar uiteindelijk vonden we toch de Berlijnse Muur die op 9 november in het Leuvense stadspark was neergezet. Deze mocht door voorbijgangers worden omvergeworpen met attributen als een EU-bal of Europa-knuppel. Wie verzint er zoiets? De Jonge Europese Federalisten (JEF), die deze symbolische actie organiseerden. In vijftig Europese steden ging er die maandag een JEF-muur omver.

Het bouwsel van kartonnen dozen gaf echter een ietwat bouwvallige indruk. "Onze middelen zijn zeer beperkt, we zoeken sponsors," vertelt Peter Oomsels, de voorzitter van JEF Leuven. "Studenten van onze generatie hebben de val van de Muur niet bewust meegemaakt, daarom willen we aandacht vragen voor de muren die er nog steeds binnen Europa bestaan. Bijvoorbeeld de denkbeeldige muur voor veel Oost-Europeanen, voor wie nog steeds geen vrij verkeer van personen geldt."

Ex-Oostblokkers

In Pangaea, de place to be voor internationale studenten, spraken we met Erasmussers Anna Isakova uit Rusland en Hubert Oleksiak uit Polen. Of ze blij zijn met de val van de Muur? "Wie is er niet blij mee?" kaatst Hubert de vraag terug. Wel vertelt hij dat de Poolse winkels nog anderhalf jaar na de val van het communisme hebben leeggestaan. "In Polen was het een evolutie, geen revolutie. In Duitsland ging het sneller."

Heimwee naar het communisme was er volgens Anna vooral in het begin van de jaren negentig. Nu bestaat het nog bij zestigplussers. "Er was volgens hen gelijkheid: iedereen was even arm," legt Hubert uit. "De jongeren hebben hier minder een visie op." Blijkbaar stemmen de hoogopgeleide jongeren veel minder op de eurosceptische partijen. "Kaczynski (de huidige president van Polen, red.) is niet mijn president. Hij is tegen de EU, tegen Rusland en hij wil het ganse verleden weer oprakelen. Premier Tusk is pro-Europees en denkt meer aan de toekomst," vindt Hubert.

Polen staat vandaag wel bekend als een van de hardnekkigste dwarsliggers in de Europese Unie. Hubert nuanceert dat: "Polen is niet altijd hardnekkig en heeft, net als andere landen, zijn eigenbelang. We zullen echter nooit tegen de EU als geheel werken. Wel worden we als een klein landje behandeld, terwijl Polen veeleer groot is."

Ja!

Over grootte gesproken; voelt Rusland zich niet kleiner na de val van het Sovjetimperium? "In mijn allereerste geografieles," vertelt Anna, "werd vooropgesteld dat Rusland het grootste land ter wereld was en dat Frankrijk er dertig keer in paste. Zelf ben ik niet pro-communistisch, omdat mijn familie problemen met de communistische macht had. Op diezelfde manier zijn kinderen van ouders die profiteerden van het communisme, er nu nog positief over."

"Michail Gorbatsjov wordt echter helemaal niet als een held gezien," gaat Anna verder. "Op binnenlands vlak heeft hij alles verpest. Onder hem gingen economie en maatschappij hard achteruit." Hubert valt haar deels bij: "Zijn hervormingen hebben nooit gewerkt, maar op internationaal vlak heeft hij wel mee het communisme beëindigd. Merkel heeft trouwens gezegd dat die implosie begon in Polen, met Solidarnosc en paus Johannes Paulus II. Daar ben ik erg blij mee."

Bestaat er nog zoiets als een 'Oost-Europees gevoel'? "Ja!" antwoorden beiden enthousiast in koor. "Ook met de Oost-Duitsers voelde men destijds mee. Voor hen was het toen des te erger, omdat hun landgenoten net achter de Muur het veel beter hadden," legt Hubert uit. "We spreken vaak gelijkaardige talen, we delen een gelijkaardige cultuur en geschiedenis. Er is dus zeker een gevoel van eenheid."

Op Europa kan men bouwen? Liefst geen muren meer, meneer.