Parfums pourpres du soleil des pôles

Tik Tak voor beginners

Drie harmoniums, drie harmoniumspelers, een beamer, een scherm en een juffrouw met veel gekleurde kaartjes: meer is er blijkbaar niet nodig om ons op te zadelen met tonnen ergernis en veel geknikkebol.

Maud Oeyen

Het idee om een performance uit te werken rond het verschijnsel synesthesie leek ons aanvankelijk nochtans niet oninteressant. Ulla von Brandenburg, Laurent Montaron, Julien Discrit & Thomas Dupouy gingen de uitdaging aan en brachten hun creatie naar Leuven in het kader van Playground, het festival van STUK dat kunst belicht die zich bevindt in het speelveld tussen beeldende en podiumkunst.

Parfums pourpres du soleil des pôles kwam naar verluidt tot stand in samenwerking met een echte synesthesist. Echte synesthesisten ervaren tijdens een waarneming met een bepaald zintuig ook een waarneming die samenhangt met een ander zintuig. Zo ruiken zij een bepaalde geur bij het zien van een kleur, voelen zij een zekere textuur bij het proeven van een smaak of zien zij een kleur bij het horen van een klank.

Geïnspireerd door de zeurende tonen van de traporgels verplaatste een klein blond meisje als een volleerde tarotlegster gekleurde kaartjes naar een zwart tafelblad. Af en toe haalde ze ook kaartjes weg. Of ze verschoof de kaartjes een beetje. De compositie die op het tafelblad ontstond werd live geprojecteerd op een scherm, kwestie van het publiek de kans te geven mee te genieten van het wonder dat ter plaatse geschiedde. Meer dan dat gebeurde er overigens niet.

De titel van het stuk, ontleend aan het hallucinant mooie Métropolitain van Arthur Rimbaud, had ons met de hoop opgezadeld dat wat volgen zou niet gespeend zou zijn van enige intelligentie, originaliteit of esthetiek. Mis poes. De voorstelling was saai, vervelend, zelfs een beetje lui. De harmoniumspeler viel na een half uur in slaap, al bleek luttele seconden later dat hij enkel voorover boog om een jeukje aan zijn voorhoofd te verhelpen. We hadden een stille verwachting gekoesterd om inzicht te krijgen in de werking en de effecten van dit toch wat mysterieuze neurologische proces, maar het enige wat wij kregen was een bewonderenswaardige koppijn.

Cirkelzaag

De geproduceerde klanken waren zo monotoon dat elke toonverandering een golf van opluchting door ons (wij geven dat schoorvoetend toe) licht bekaterd metafysisch landschap joeg. Het harmonium - ook wel weinig eerbiedig en weinig onterecht de 'cirkelzaag des geloofs' genoemd - is voor eeuwig en zeven jaar opgenomen in de lijst van muziekinstrumenten die onze kinderen nooit mogen leren bespelen. Ergens huilde een baby.

Vele van de romantische dichters uit de negentiende eeuw die zich in hun literatuur uitvoerig van de synesthesie bedienden, beschikten vermoedelijk niet over deze gave; zij zaten gewoon aan de drank en de drugs. Het was misschien geen slecht idee geweest als de makers van deze voorstelling zich ook eens een beetje van de wereld hadden gezopen.

Perslui mochten gratis binnen; het gewone plebs betaalde dertien euro om deze blijkbaar cultureel verantwoorde geluidsoverlast aan te horen. Na afloop van de voorstelling werd er wellicht wat afgelachen in de artiestenfoyer. En Rimbaud? Die draaide zich nog even om, geelgroen krijsend van diepdonkerblauwe ellende.