Piet Arfeuille in STUK

Geduld en een cursus koffiezetten

Een manager smeert pindakaas op het gezicht van een van zijn caissières. Diezelfde manager hakt met een borstelstok woest in op drie gigantische teddyberen. Drie caissières hebben vijf minuten lang de slappe lach. Welkom in de wondere wereld van '(2019) Droomspel', het nieuwste toneelstuk van Piet Arfeuille.

Sophie Soete

Als u eventjes een onopvallende vlieg op de muur kon zijn, welke plaats zou u dan uitkiezen om zo de mensen die daar vertoeven te kunnen observeren? Indien u nu spontaan en vol overgave "het schaftlokaal van een kleine supermarkt waar drie zielloze caissières en hun baas saaie koffiepauzes houden" antwoordt, dan raden wij u aan om dat bezoekje aan de psychiater niet langer uit te stellen. Er bestaan ongetwijfeld meer opwindende antwoorden: de cockpit van een F-16 vliegtuig die verwikkeld is in een luchtgevecht, het redactielokaal van Veto of de slaapkamer van Mark Waer. En toch is die saaie refter de plaats waar Piet Arfeuille ons in zijn nieuwste voorstelling mee naartoe neemt. 150 minuten lang. Twee en een half uur dus.

(2019) Droomspel vertelt bijna zonder woorden het verhaal van een manager en drie caissières die hun werkkledij aantrekken en koffie- en lunchpauzes houden. Af en toe roken ze een sigaretje of werken hun make-up bij. Ze zetten koffie, drinken koffie, eten koekjes, gaan naar het toilet, wassen hun handen, zetten opnieuw koffie. In stilte. Oorverdovende stilte.

Koffie

De manager - inclusief complete minachting voor zijn kassamadammen en een lichte dwangneurose - speelt de pannen van het dak. Ook de actrices zetten stuk voor stuk een zeer geloofwaardig personage neer. De een sloffend en lichtjes gebogen, de ander geheel onverschillig, met holle blik en vettig haar. Passioneel geven ze zich over aan het uitvoeren van dagdagelijkse en stuk voor stuk oersaaie rituelen. Elke keer op exact dezelfde manier herhaald.

De tweede keer dat we caissière nr. 1 koffie zien zetten, voelen we een glimlach rond onze lippen spelen. De vierde keer werkt het ronduit op onze zenuwen en kunnen we een geeuw niet onderdrukken. Het hele stuk lijkt wel een test waarin wordt nagegaan hoe lang je het geduld van het publiek op de proef kan stellen. Hoe lang blijven toeschouwers aandachtig kijken naar iemand die op zijn dooie gemak de koffie van de vorige dag weggiet, de oude koffiefilter weggooit, een nieuwe plaatst, deze vult met koffiepoeder, er water op giet en tenslotte op start drukt. Om vervolgens te wachten tot de koffie doorloopt.

Dagdroom

De saaiheid van het hele gebeuren wordt van tijd tot tijd brutaal doorbroken door een dagdroom van de manager of van een van de caissières. Alhoewel deze dagdromen de essentie van het hele stuk uitmaken, komen ze de begrijpelijkheid absoluut niet ten goede.

Het hoogtepunt van het stuk was ongetwijfeld de laatste scène, waarin caissière nr. 1 een hele stapel bruine koffiefilters in de lucht gooit en kijkt hoe deze langzaam naar beneden dwarrelen, in het water vallen en daar van kleur veranderen. Even worden we meegesleept in de wonderlijke wereld van de dagdroom die Arfeuille ons probeert te tonen. Wanneer de andere caissières en zelfs de manager meegezogen worden in haar delirium en ze samen de complete set afbreken, vervaagt het mooie droombeeld en wordt het stuk weer herleid tot een abstract samenraapsel van vreemde hersenkronkels. Na de voorstelling blijven we compleet verward achter op onze stoel, ons afvragend wat we nu eigenlijk hebben gezien.