Wat doet het academiseringsproces?

Academiserie (1) | Toegepaste taalkunde

Academisering heet 'het gronden van een opleiding op onderzoek' te zijn. Dat klinkt wel leuk, maar hoe gaat dat dan precies in zijn werk? Wie wordt er beter van?

Ruben Bruynooghe & Els Dehaen

Academisering was een noodzaak om het Vlaams onderwijs te kunnen afstemmen op de Europese onderwijsstructuur. België was immers het enige land dat hoger onderwijs aanbood dat niet academisch, zeg maar universitair, was en toch uit twee, redelijk lange cycli bestond. Die niet-universitaire opleidingen van het lange type werden - en voor de meeste nog steeds worden - georganiseerd door de hogescholen. De opleiding vertaler-tolk was daar één van.

Annelies Balette zit ondertussen al 6 jaar op de Lessius Hogeschool en kon het academiseringsproces van dichtbij meemaken. Haar geacademiseerde opleiding ging voortaan bij de Faculteit Toegepaste taalkunde horen. Vertaler of Tolk waren vanaf dan twee masterrichtingen binnen de faculteit. "De richting kreeg door de invoering van het onderzoek een totaal andere invalshoek. Voortaan houden de tolken en vertalers zich vanaf het eerste jaar al bezig met wetenschappelijk onderzoek. Hetzelfde is zichtbaar bij de masterproef. Terwijl dat vroeger gewoon een vertaling was, moet nu werkelijk gefocust worden op een bepaalde vertaalcomponent en wordt die verder onderzocht."

knowhow

Ook het curriculum van de opleiding veranderde; sommige praktijkvakken zoals informatica, maakten plaats voor meer wetenschappelijke vakken als tekstwetenschap. "De nieuwe vakken werden goed onthaald op de campus. Hoewel het niet duidelijk was wat er net aan het gebeuren was, als je niet op de hoogte was van wat academisering juist inhoudt. Zo zag je het woord wel overal opduiken, maar pas toen ik bij de studentenraad kwam zetelen merkte ik wat het juist inhield."

Onderzoek inbrengen in een opleiding die tot voor kort vooral praktijkgericht was, gebeurt echter niet vanzelf. Om dat vlotter te laten verlopen werden samenwerkingsverbanden tussen hogescholen en universiteiten in het leven geroepen, de alombekende en -gevreesde associaties. Dankzij die associaties kon de knowhow van beide instellingen makkelijker worden overgedragen. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren door professoren uit de universiteit en de docenten van de hogeschool nauw met elkaar te laten samenwerken.

De invloed van de hogeschoolstudenten op het academiseringsproces was volgens Annelies eerder beperkt: "Op de hogeschool bestaat er voor de studenten medezeggenschap, maar geen medebestuur zoals op de universiteit. Dat komt erop neer dat de studenten niet in de raad van bestuur van de hogeschool zitten, bijvoorbeeld. We zetelen wel in de departementale raad van de hogeschool en het is vooral daar dat we als studenten onze bekommernissen hebben geuit over de implementatie van de onderzoeksvakken in de opleiding. Wij willen uiteraard optimale omstandigheden."

reputatie

Voor Annelies is de academisering van haar opleiding een goede zaak geweest. "Waar we vroeger gewoon leerden vertalen, denken we nu werkelijk na over de techniek die we hebben aangeleerd. Dat is erg nuttig in je latere loopbaan als vertaler of tolk. Een ander positief aspect van de academisering is dat de reputatie van de opleiding wordt bijgeschaafd. Waar we vroeger, vooral vanuit de universiteiten, nog kleinerend werden bekeken omdat we 'maar' een hogeschoolopleiding waren, kunnen we er ons nu op beroepen een academische opleiding te zijn, net als aan de universiteiten."

Niet overal loopt de academisering even vlot als bij de studies vertaler-tolk. Volgens Annelies is de hoofdreden waarom het bij haar wel zo vlot liep, te vinden bij de duidelijke profilering van de opleiding Toegepaste Taalkunde tegenover haar universitaire broertje Taal- en Letterkunde. "Elke opleiding heeft duidelijk een eigen specifiek doel voor ogen. Dat is belangrijk en heeft zeker de vlotte overgang in de hand gewerkt."

brussel

In Brussel werd vorig jaar beslist om de opleiding Toegepaste Taalkunde voortaan te organiseren op de campusterreinen van de Vrije Universiteit Brussel (VUB). Dat is een vergevorderde vorm van samenwerking, maar het is niet onmogelijk dat die vorm het model wordt waarin de academisering beëindigd zal worden. Binnen enkele weken start immers een 'maatschappelijk debat' waarin onder andere zal nagedacht worden over hoe de structuur van het hoger onderwijs eruit zal zien na de academisering. Momenteel liggen er drie visies op tafel. Ofwel worden alle geacademiseerde hogeschoolopleidingen vanaf dan georganiseerd op de universiteit, de zogenaamde volledige inkanteling. Een andere mogelijkheid is het uittekenen van een totaal nieuw universitair systeem waarin zowel de academische als de professionele opleidingen een eigen plaats zullen krijgen. Tenslotte is er nog de mogelijkheid om alles gewoon te laten zoals het nu is. De hogescholen organiseren dan hun al dan niet academische opleidingen en de universiteit blijft gewoon haar eigen ding doen.