Bombspotting tegen kernwapens

"Wat moet er in mijn draaiboek staan?"

In 1962 waarschuwde Bob Dylan ons met 'A Hard Rain's a-Gonna Fall' voor de gevaren van kernwapens. Bijna een halve eeuw later is het probleem nog steeds niet opgelost. Op drie april organiseert Bombspotting een Europese actiedag. In aanloop daarnaar geven ze cursussen geweldloze actie. Toon Vanotterdijk legt uit.

Geert Janssen

Veto: Wat is Bombspotting?

Toon Vanotterdijk: «Een initiatief van Vredesactie, een grote organisatie die zich met verschillende dingen bezighoudt. Ze doen NATO Game Over, dat gaat breder dan enkel kernwapens. Ze brengen folders uit rond de economie achter oorlogsvoering, over Belgische bedrijven die betrokken zijn bij internationale wapenhandel. Dexia, bijvoorbeeld, heeft enorm veel investeringen gedaan in clusterbommen en dergelijke. Dat gebeurt allemaal via achterpoortjes die de wetgeving omzeilen. Bombspotting zelf klaagt internationaal het bewaren van kernwapens aan, in België is dat gericht op de luchtmachtbasis in Kleine-Brogel (waar het een publiek geheim is dat het Amerikaans leger er kernwapens zou bewaren, red.). Op drie april is er een grote actiedag in België, Duitsland, Italië en andere landen. Men wil onder de aandacht brengen dat er kernwapens liggen waar ze niet mogen liggen. Het gaat er ons om het draagvlak van onze actie te vergroten en zo druk te zetten op de overheid.»

Veto: Hoezo "waar ze niet mogen liggen"? De Belgische regering heeft dat toch goedgekeurd in de jaren tachtig?

Vanotterdijk: «Volgens het Internationaal Gerechtshof in Den Haag is het strafbaar dat die kernwapens daar zijn. Er is ook het non-proliferatieverdrag (uit 1968 ondertekend door 198 landen waaronder de vijf kernmachten VS, USSR, Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en China, red.) dat zegt dat kernarsenalen afgebouwd moeten worden.»

Veto: Dat non-proliferatieverdrag was waarschijnlijk al dode letter op het moment dat het afgesloten werd.

Vanotterdijk: «Dat is waar, maar er bij staan en er niets aan doen, lijkt mij een zeer cynische manier van handelen.»

Sinterklaas

Veto: Wat is uw functie bij Bombspotting?

Vanotterdijk: «Bombspotting werkt met regio's die hun eigen acties op poten zetten. Limburg is daarbij heel vaak buiten beeld gebleven. Brecht Linden, een vriend van mij, had stage gedaan bij Vredesactie en kwam met het voorstel een nieuwe Bombspottinggroep op te richten. Ik heb niet echt een vaste functie, maar Brecht en ik trekken het wel.»

Veto: Hoe zit het met die cursussen geweldloze actie?

Vanotterdijk: «Het begint bij de praktische kant: hoe organiseer ik een actie? Wat moet er in mijn draaiboek staan? Hoe zorg ik ervoor dat niks escaleert?»

Veto: U zegt wel voortdurend "actie," maar het gaat natuurlijk niet over een wafelenbak.

Vanotterdijk: «Nee, het gaat over burgerlijke ongehoorzaamheid. Vaak zijn de acties symbolisch en plezant. Met Sinterklaas zijn er mensen verkleed als Sinterklaas over de draad gekropen. Zulke dingen dienen om in de media te komen en om te tonen hoe slecht beveiligd die kernwapens precies zijn. Als die kernwapens per se moeten blijven, is het misschien nuttig om er voldoende bewaking bij te zetten. De juridische kant van zulke acties doen wij ook uit de doeken op zo'n cursus. Wat zijn de risico's? We willen ervoor zorgen dat elke actie vertrekt met voldoende bagage, dat je niet in het wilde weg iets doet. Dat er niet achteraf wordt geweend omdat er vanalles is misgelopen.»

Veto: Over welke risico's heb je het juist?

Vanotterdijk: «Burgerlijke ongehoorzaamheid zegt het zelf: je overtreedt de wet, je kan aangehouden worden. Het voordeel is dat het meestal blijft bij administratieve aanhoudingen. Pas bij een strafrechtelijke aanhouding wordt er een procedure opgestart om je te straffen. Bij de hele Bombspottingzaak is het zo dat als ze je willen vervolgen het direct een assisenzaak wordt. In de praktijk wordt dat nooit gedaan, omdat er dan aandacht wordt gegeven aan de argumenten van de actievoerders. In tien jaar Bombspotting is nog nooit iemand vervolgd.»

Veto: Het is tegenwoordig weer een beetje hip om over kernwapens te zeuren: zie Jean-Luc Dehaene en Willy Claes.

Vanotterdijk: «Willy Claes is al redelijk vroeg op de kar gesprongen. Op zich leggen zulke mensen natuurlijk wel gewicht in de schaal.»

Veto: Mark Eyskens was wel tegen de oproep van Dehaene en co.

Vanotterdijk: «Mark Eyskens is oud.»

www.bombspotting.be