Studenten en vakbonden

Sociale strijd om uw hart te veroveren

Opel. Carrefour. De Belgische en Vlaamse economie kreeg de laatste maanden ernstige sociale bloedbaden te verwerken. De sociale partners - werkgevers en werknemers - staan in zulke crisismomenten loodrecht tegenover elkaar. Een oud getrouwd koppel, lijkt wel. Door middel van mediacampagnes, syndicale acties en publieke debatten wordt hard gestreden voor het eigen gelijk en de volksgunst. Hebt u al kant gekozen?

Laurens Cerulus

De grootste werkgeversorganisaties lanceerden begin 2010 een grootscheeps mediaoffensief. "Laat ons ondernemen," klinkt het, en die kreet roept ons Vlamingen op het patronaat weer meer te respecteren. Het is echter opboksen tegen de indrukken die koelbloedige kapitalisten als Carlos Brito of Nick Reilly achterlaten. Het schrikbeeld van de poenpakkende CEO's die zichzelf bonussen uitkeren en tegelijkertijd hun werknemers buitenwerken, wordt in deze erg reëel. Het mediaoffensief is dan ook een kreet om respect voor de Vlaamse ondernemers die buiten dit plaatje vallen.

Maar de tegenstand is hevig. Verschillende publieke stemmen stellen dat de vakbonden met de jongste syndicale acties slagen thuishaalden. De staking bij AB Inbev leek een terechte overwinning, in het dossier Opel staat Vlaanderen aan de kant van de arbeiders en ook Carrefour lijkt een bevestiging van het grote gelijk van de werknemers. Het is lang geleden dat stakingen, die vaak toch moeilijk begrepen worden, nog zo een bijval kenden.

Frontlinie

Professor Othmar Vanachter, specialist in arbeidsrecht aan de K.U.Leuven, volgt al veertig jaar het sociaal overleg in België. Zijn visie op de vakbondsacties? "Ik ben hartstochtelijk voorstander van het stakingsrecht, maar ik ben geen voorstander van stakingen. Ik beoordeel de arbeidersverhoudingen eerder in de mate dat stakingen voorkomen kunnen worden, en dit door te praten."

"Het is de publieke opinie, beïnvloed door de media, die een oordeel uitspreekt over het legitiem karakter van acties. Het hangt erg samen met de doelen van de bedrijven en vakbonden in kwestie. Er is bijgevolg dan ook heel wat window dressing bij naar de media en de achterban. Niet tegenstaande de sterke tegenstellingen op dit moment, zijn de sociale partners elkaar bijvoorbeeld wel blijven ontmoeten en zijn er zelfs zeer belangrijke akkoorden gesloten."

Achter gesloten deuren valt het dan toch mee met dat oud getrouwd koppel. Huiselijk geweld blijft uit. "Naast het formeel, geïnstitutionaliseerd overleg bestaat echter ook een informeel contact. De beruchte Groep van Tien (die de belangrijkste vakbondsleiders en vertegenwoordigers van de werkgevers groepeert, red.) is nergens formeel vermeld maar hakt wel de belangrijkste knopen door."

Hoeveel morele steun vakbonden ook krijgen, vaak stelt zich de vraag of hun acties eigenlijk wel zin hebben tegen multinationale bedrijven. Prof. Vanachter bevestigt. "Het dossier Opel is een belangrijke stap. Zal daar iets aan gedaan kunnen worden door de nationale vakorganisaties? Waarschijnlijk niet. In dit dossier moeten de vakbonden zich minstens internationaal structureren om kracht te hebben. Het is een belangrijke testcase voor de Europese vakvereniging om te zien wat deze organisatie op dat niveau kan betekenen."

Zijlijn

Zolang hij of zij een dikke maand geleden niet zonder zijn favoriete Leuvense gerstenat viel tijdens de blokkade bij AB Inbev, keek de gemiddelde student van op de zijlijn toe. Vallen de studenten dan buiten de doelgroep van vakbonden? De jongerenafdelingen van ABVV en ACV reageren beiden gematigd bevestigend. "Directe communicatie is moeilijk. Uitgezonderd de begeleiding die wij bieden aan jobstudenten, blijft de vakbond voor een groot deel een ver-van-mijn-bed-show voor studenten," klinkt het bij ABVV jongeren. ACV Enter probeert toch de student te bereiken: "wij staan op de Studie-informatiedagen (SID-ins) en op andere evenementen, maar dan vooral met een adviserende functie. We proberen ook te sensibiliseren rond bepaalde thema's."

"In het geval van de studenten wordt gewerkt rond het vermijden van de 'verloren generatie' die afstudeert tijdens de crisis," stelt ACV Enter. Mogelijk wordt de ver-van-mijn-bed-show bij het werk zoeken wel snel wat meeslepender voor de student. Ondertussen timmeren de sociale partners aan onze welvaart. Zij die wensen, timmeren mee.