Splinter | Nous avons peur

Groot-Brittanië wordt geplaagd door studentenprotesten. De studenten protesteren tegen de dreigende verhoging van het inschrijvingsgeld. In Nederland werd in het regeerakkoord van het kabinet-Rutte-Verhagen afgesproken dat studenten die meer dan één jaar studievertraging oplopen opeens 3.000 euro meer collegegeld zullen moeten betalen en hun openbaar vervoerkaart kwijtraken. Ook krijgt de hogeschool of universiteit daarbovenop een boete van 3.000 euro per student die een jaar verliest.

Nederland en Groot-Brittanië worstelen met hetzelfde spook. De economische crisis toont aan dat het kunstmatig laag houden van studiegelden geen verworven recht is van de studenten. Het is echter niet alleen de crisis, het hoger onderwijs begint stilaan te lijken op een eilandje waar steeds meer mensen gedropt worden. De democratisering van het onderwijs heeft voor een explosie van aspirant-gediplomeerden gezorgd. Er zijn veel gegadigden en er zijn maar zoveel plaatsen en voorzieningen.

Wat zullen we doen als we niet meer kunnen improviseren? Hoever kunnen we de draagkracht van ons hoger onderwijs rekken zonder kosten af te wentelen op de afnemers van dat onderwijs: de studenten?

Cholera

In Vlaanderen wordt minder bespaard op onderwijs dan op andere posten. Ons inschrijvingsgeld is indrukwekkend laag vergeleken met veel andere landen. Maar de evoluties in Europa doen vermoeden dat die geprivilegieerde toestand wel eens op de helling zou kunnen staan.

Er zijn twee opties. Ofwel bezuinigt de staat verder op het hoger onderwijs. Harde of zachte besparingen: de kwaliteit zal afnemen. Of de universiteiten moeten meer marktgericht denken. Dan zullen studentenaantallen afnemen door torenhoog inschrijvingsgeld. Een ouderwetse keuze tussen de pest en de cholera dus.

Een middenweg tussen die twee opties garandeert geen positief resultaat. De grote massa studeert dan af aan de "minderwaardige" universiteiten, terwijl de intellectuele en financiële elite een diploma zoekt aan de topuniversiteiten van het land. Noem het gerust een Amerikaans scenario.

Dat is niet wenselijk, want zo wordt opnieuw een gapende kloof geslagen tussen de meerderheid en de happy few. De pieken zullen misschien hoger reiken dan nu, maar het algemeen niveau zal lager zijn. Een overheidsfinanciering gebaseerd op de prestaties van onderwijsinstellingen en studenten zoals wordt voorgesteld in Nederland, is leuk in theorie. In werkelijkheid zal ook dat plan leiden tot een meer select publiek in de aula's én een moordende concurrentie tussen de instellingen.

Concurrentie is nodig, maar ze moet rendabel blijven. In de ratrace van het hoger onderwijs moeten alle studenten met gelijke kansen aan de meet kunnen verschijnen. Elke keuze voor besparing of status quo is een stap achteruit. De vraag is vooral: hoe hoopvol is de Vlaamse Regering, hoe erg vertrouwt ze op betere tijden. Want met een torenhoge schuldenberg op de schouders, staat besparen nader dan investeren.

Ruben Bruynooghe

Een Splinter is een opiniestuk dat een Vetomedewerker ten persoonlijken titel schrijft.