Herman Koch | "Schrijven kun je ook in een rolstoel"

Alles wat Herman Koch publiceert, verkoopt als zoete broodjes. De man zelf kijkt uiterst nuchter naar zijn succes. Woensdag was hij in 30CC voor de literaire avond De Oogst van het Seizoen.

Geert Janssen & Linde Smeets

foto: Alessandra Ruyten

Het was mooi weer dus we deden een terrasje. Wij hielden het bij pintjes, maar Herman Koch kreeg een 33'er. Verschil moet er zijn.

Veto: Onderweg naar hier zagen we iemand op het Ladeuzeplein "Het Diner" lezen.

Herman Koch: «Dat zie ik wel meer. Twee jaar geleden was ik op vakantie in Italië. Daar lag iedereen met mijn boek aan het zwembad. Of met Stieg Larsson. Zelf las ik Stieg Larsson (lacht).»

Veto: Op onze redactie hadden een aantal mensen sympathie voor uw slechte personage en een aantal helemaal niet. Wie heeft er gelijk?

Koch: «Een roman is pas gelukt als figuren sympathie én antipathie kunnen opwekken. Soms zeggen mensen zulke uiteenlopende dingen dat het lijkt alsof ze twee verschillende boeken hebben gelezen. Dat is het hoogst haalbare, denk ik.»

Veto: Een aantal details in uw boeken vielen ons pas op bij een tweede lezing. Maar niet iedereen leest uw boeken twee keer. Spijtig?

Koch: «Oh nee. Ik lees eigenlijk nooit boeken twee keer. Soms herlees ik eens iets twintig jaar later. Dan ben je zelf iemand anders en ben je het boek al vergeten. »

«Ik kan wel films twee keer op korte tijd zien. Bij The Social Network had ik het gevoel dat ik ontzettend veel miste door het hoge tempo en het Engels. Dus ben ik een tweede keer gaan kijken met mijn zoon. Maar een boek is in principe bedoeld voor één keer.»

Boos

Veto: Wat vindt u belangrijker: hoge verkoopscijfers of goede recensies?

Koch: «Beiden is de ideale situatie (lacht). Recensies zijn onderhevig aan mode, boeken die iedereen goed vindt, zijn verdacht voor mij. Nu overkomt het me zelf. Een lastige situatie. Mensen die boos worden van mijn boeken vind ik altijd leuk. Maar ik wil niet opzettelijk choqueren.»

Veto: Verkoopt u nu meer omdat u in de mode bent?

Koch: «Misschien zijn de laatste twee boeken ook wat meer gelukt. Mijn andere boeken waren ook goed, maar pasten misschien wat minder in de tijdsgeest. Ik werd toen nog gezien als die man die tv maakte (Het legendarische Jiskefet, red.) en daarnaast wat schreef. Sinds ik gestopt ben met tv is dat veel minder.»

«Acteren heb ik vijftien jaar gedaan maar met schrijven wil ik nooit ophouden. Je kunt het ook doen tot je tachtigste. Dan moet ik niet met pensioen (lacht). Een hele rustige gedachte. Je moet ook niet gezond zijn om te schrijven, je kunt het ook in een rolstoel.»

Veto: Is succes comfortabel of enerverend? Uw volgende boek zal op een groot publiek kunnen rekenen, maar moet aan hoge verwachtingen voldoen.

Koch: «Ik merk dat er meer op mij gelet wordt. Opeens ben ik een bestsellerschrijver. Mijn volgend boek zal waarschijnlijk wat lezers afstoten. Toen iedereen Jiskefet leuk vond, wilden wij iets maken dat niet iedereen leuk vond. Zo moet het met schrijven ook. Thrillerauteurs als John Grisham leveren altijd een goed boek af maar wel elke keer hetzelfde. Als schrijver moet je verwachtingen doorbreken.»

Bos

Veto: Wat leest u zelf graag?

Koch: «Heel verschillende dingen, van thrillers tot ingewikkelde boeken. Ik heb net de recentste biografie van Osama Bin Laden besteld. Vind ik ook interessant. De overeenkomsten tussen Bin Laden en Che Guevara zijn waarschijnlijk groter dan de verschillen. Che wilde ook een atoombom op New York gooien. Mijn hele generatie had een poster van Che aan de muur hangen. Maar de jongeren van nu hebben niet Osama aan de muur hangen.»

Veto: Uit alles wat u zegt blijkt een kritische ingesteldheid. Is dat een rode draad in uw werk?

Koch: «Ik ga graag in tegen door iedereen geaccepteerde meningen. Tegen politieke correctheid. Tegen de gemakzucht van "dat is toch zo?" Zo werkt het niet in het leven. Op school was de meest rechtse leraar de aardigste man. Terwijl de linkse meelopers allemaal watjes waren. Mijn personages zijn vaak wat in de war, maar ook een psychopaat kan zinnige dingen zeggen.»