Lied | "Willen is kunnen"

Een tafel, een keyboard, een microfoon, een acteur en een muzikant. Meer had muziektheatergezelschap Braakland/ZheBilding (BZB) niet nodig om ons te doen beseffen dat zij die zaterdag voor Eurosong kozen, dik ongelijk hadden. Niet alleen hebben zij vier uur van hun leven vergooid, zij hadden vooral twee keer het prachtige "Lied" kunnen zien.

Marijke Van Geel

foto: Sophie Verreyken

Lied, geschreven en gespeeld door Kris Cuppens en geregisseerd door Stijn Devillé, is een autobiografische monoloog waarin Cuppens vertrekt vanuit een simpele, maar herkenbare situatie die uitmondt in een volwaardige familiekroniek. Na een vakantie in Frankrijk, de kinderen braaf snurkend op de achterbank, rijdt Cuppens terug huiswaarts. Die lange en monotone rit wordt op herkenbare wijze beschreven en bracht ons meteen in een nostalgische bui. Herinner u bijvoorbeeld hoe vroeger het wegflitsen van de lichtstrepen van de autostradeverlichting op de zetel voor u het nieuwe schaapjes tellen werd.

Tandem

Maar de rit is meer dan een stilistisch pareltje: ze vormt de aanleiding om terug te blikken op het viergeslacht Cuppensen. De acteur neemt ons op sleeptouw doorheen een familiegeschiedenis die prachtig versmelt met een breder Belgisch kader. Zo maken we via de verhalen van Cuppens onder andere de gevolgen van de oorlog en de Vlaamse Beweging van dichtbij mee. Ons aanvankelijk nostalgisch gevoel krijgt al snel een bitter randje.

Lied is natuurlijk meer dan de vertelkunst van Cuppens alleen. Hij wordt geruggesteund door muzikant Geert Waegeman. Voor de muziek die hij maakt, moet een nieuw genre uitgevonden worden. Het louter omschrijven als een soundtrack of soundscape is het geheel onrecht aandoen.

Achterdeur

Waegeman doet namelijk meer dan achtergrondgeluid componeren. Muzikant en acteur vormen een onscheidbare tandem die ons naadloos door het verhaal voert. Het resultaat is dan ook letterlijk een lied waarbij Cuppens zijn verzen zet op de tonen van Waegeman.

Met mokerslagen van zinnen als "Langs de achterdeur gaat hij naar de oorlog" mag het niet verbazen dat Lied in 2006 bekroond werd met de Toneelschrijfprijs van de Nederlandse Taalunie, zowat de Oscar voor de toneelschrijfkunst der lage landen. Het stuk, geschreven in 2005, maakt al een tijdje deel uit van het repertoire van BZB en wordt nu voor het eerst opnieuw opgevoerd. Wie het stuk nog niet zag, krijgt dus een tweede kans. Wie het stuk wel al zag, heeft een nieuw excuus om toch te gaan.

Met Lied speelt BZB namelijk in zijn splinternieuwe eigen zaal in het Openbaar Entrepot aan de Vaart. De officieel nog niet afgewerkte mastodont ziet er al aantrekkelijk uit en belooft dus niets dan goeds voor het najaar, wanneer de grote zaal in gebruik wordt genomen.

Lied is intiem theater dat de toeschouwer akelig dicht op de huid van Cuppens brengt. De "jongen van bijna 44" speelt de monoloog van zijn leven. "Willen is kunnen" was het lemma van één van Cuppens' familieleden. Wij kunnen geen enkele reden bedenken waarom u niet naar Lied zou willen gaan.