Navraag | Christophe Deborsu

Van "Bye Bye Belgium" naar "Dag Vlaanderen"

Vorige week streekhet literaire avondprogramma De Oogst van het Seizoen neer bij 30CC. Een van de auteurs die langskwamen, was RTBF.be-journalist Christophe Deborsu. Hij schreef het boek "Dag Vlaanderen", waarin de verschillen tussen Vlamingen en Walen onder de loep worden genomen.

Jens Cardinaels

Veto: Waarom schreef u het boek?

Christophe Deborsu: «Ik kreeg van een viertal uitgeverijen de vraag om dit boek te schrijven. In het begin hapte ik niet toe, maar uiteindelijk ging ik toch op hun voorstel in. Ik schreef al een paar jaar columns voor De Standaard. Ik was zo ijdel te denken dat ik in het Nederlands kon schrijven. Bovendien kwam de vraag vlak na de verkiezingen van 2010, die voor een politieke aardverschuiving zorgden.»

Veto: Het boek staat bovenaan in de toptien. Hoe komt dat?

Deborsu: «Geen idee. De uitgever mikte op 8.000 exemplaren, terwijl er nu al 20.000 in omloop zijn. Hij had dus ook niet verwacht dat het zo'n succes zou worden. Maar je moet dat ook relativeren: vergeleken met Jeroen Meus verkoop ik een pak minder boeken.»

«Misschien komt het doordat ik geen Vlaming ben en het boek toch voor een Vlaams publiek geschreven is. Uiteraard heeft de politieke situatie er ook veel mee te maken. Ik werd bovendien gesteund door de Vlaamse media.»

Veto: Over Vlaamse media gesproken: in de rubriek "Dag Vlaanderen" van het VRT-programma "De Zevende Dag" bracht u elke week nieuws uit Wallonië. Waarom is die rubriek stopgezet?

Deborsu: «Op de televisie moet je telkens met nieuwe dingen komen. Het zou oorspronkelijk een jaar gemaakt worden, maar uiteindelijk is het twee jaar uitgezonden.»

«Maar zo'n rubriek heeft niet veel invloed, terwijl een spelprogramma met Vlamingen en Walen dat wel zou hebben. Het is onvoorstelbaar dat dat nog nooit gemaakt is. Waarom zitten er geen Walen in Familie of Thuis? Waarom zitten er zo weinig Vlamingen in Waalse programma's?»

Veto: Ook wat politieke debatten betreft, is er amper samenwerking tussen Vlaamse en Waalse media. Vlaamse zenders houden debatten tussen Vlaamse politici en Waalse tussen Waalse.

Deborsu: «Terechte opmerking. Bij de recentste verkiezingen waren er plannen voor een gezamenlijk debat, georganiseerd door de VRT en RTBF.be. Maar die laatste heeft zich uiteindelijk teruggetrokken (omdat het anti-democratisch geachte Vlaams Belang deelnam aan het debat, terwijl het in Wallonië verboden is debatten met anti-democratische partijen uit te zenden, red.). Het was dus de schuld van de Franstaligen (lacht). Hopelijk is er de volgende keer - of dat nu over zes maanden is of in 2014 - wel een gezamenlijk debat.»

«Het is belangrijk dat politici in beide landsdelen bekend zijn, maar ik ben geen voorstander van een federale kieskring. Politici kunnen zich immers moeilijk populair maken aan de andere kant van de taalgrens. Ik heb voor een van mijn programma's undercover campagne gevoerd voor PS-voorzitter Elio Di Rupo en toen ben ik bijna slaags geraakt met een Vlaams Belang-aanhanger. Geen federale kieskring dus, maar wel nationale debatten op tv, zodat iedereen weet wie er aan de macht komt.»

Veto: Ziet u de huidige toestand goed aflopen?

Deborsu: «Tja, wat bedoel je met goed? (lacht) Laat ons zeggen: als er een regering is. Want we kunnen ons terecht afvragen of er nog een Belgische regering komt. Maar in België kan alles plots veranderen, dus wie weet... In ieder geval: geen enkele Waalse journalist zou volmondig "ja" antwoorden op uw vraag.»

Veto: In uw boek zegt u dat Walen en Franstalige Brusselaars totaal verschillend zijn. Vreemd dat ze dan de weliswaar overroepen Fédération Wallonie-Bruxelles hebben opgericht.

Deborsu: «Groot gelijk. De politici willen de verschillen opvangen. In 2005 interviewde ik Brussels minister-president Charles Picqué (PS). Ik vroeg hem wat er met Brussel zou gebeuren, mocht België splitsen. Hij antwoordde toen dat Brussel een internationale stad zou worden; een aparte staat. Want de Vlamingen zouden het volgens hem nooit pikken dat Brussel zich bij Wallonië zou voegen. Nu is hij er - net als alle Franstalige politici - van overtuigd dat na een splitsing de staat Wallo-Brux zou worden opgericht. Wellicht vinden ze dat er al genoeg verschillen zijn tussen Franstaligen en Vlamingen en dat daardoor verschillen tussen Franstaligen onderling uit den boze zijn.»

«Maar verschillen tussen Franstalige Brusselaars en Walen, zijn er wel degelijk. Er zijn er meer dan tien jaar geleden. Sommige Brusselaars denken hetzelfde over Wallonië als Vlaams-nationalisten. Ook zij zien Wallonië als een last.»

Veto: De verschillen tussen Vlamingen en Walen zijn begrijpelijk, want ze hebben andere tv-zenders, andere kranten. De Brusselaars en de Walen hebben daarentegen dezelfde media, literatuur...

Deborsu: «Ja, maar het feit dat Brussel indertijd een apart gewest geworden is, heeft ervoor gezorgd dat er een andere identiteit ontstaan is. Hoe je het ook draait of keert: het is zo. Bovendien is er geen territoriale band met Wallonië. Daarom willen veel Waalse politici een corridor naar Wallonië maken. Enfin, ja, ik heb veel Brusselse vrienden die zeggen: "Als het ooit tot een splitsing komt, trek jullie plan dan maar."»

Militant

Veto: U werkte mee aan het nepjournaal "Bye Bye Belgium", waarin de Vlamingen zogezegd eenzijdig hun onafhankelijkheid hadden uitgeroepen. Heeft u daar spijt van?

Deborsu: «Nee, nee, nee. Een paar maanden na de feiten werden we ervan beschuldigd dat we aan de basis lagen van het succes van de N-VA. Maar de peilingen spraken dat tegen. Het programma heeft dus helemaal geen impact gehad. Dat neemt niet weg dat het een gedurfd experiment was. Meer dan acht kijkers op tien geloofden het.»

Veto: De Waalse media worden er in Vlaanderen wel eens van beschuldigd militant te zijn. Geldt dat andersom ook?

Deborsu: «We zijn het kind van onze gemeenschap, het is dus logisch dat we vanuit ons eigen perspectief berichten. We zijn het enige federale land in de wereld waar er geen structurele band is tussen de openbare omroepen. Bovendien hebben die omroepen de opdracht om het gemeenschapsgevoel in de eigen regio te bevorderen.»

«Ik vind trouwens dat de hetze over het militante gedrag van de Franstalige media voor een positieve evolutie heeft gezorgd. Er zat een grond van waarheid in en ik ervaar dat we nu veel voorzichtiger zijn. We beseffen dat mediawatchers ons in de gaten houden. Zo verklaarde Le Soirhoofdredacteur Béatrice Delvaux onlangs nog dat ze cartoons geweerd had (op een van de cartoons houdt N-VA'er Bart De Wever een pistool tegen de slaap van de koning, op een andere dromen cdH'ster Joëlle Milquet en PS'er Elio Di Rupo dat De Wever zoals Osama Bin Laden op de bodem van de oceaan ligt, red.). Dat is nieuw en het is zeker geen slechte evolutie. Uiteraard mag het ook niet ontaarden in censuur.»

Veto: U kunt bijna perfect Nederlands, maar veel andere Walen niet.

Deborsu: «Ongeveer de helft van de middelbare scholieren kiest voor het Nederlands, de andere helft kiest voor het Engels. Er zijn geen cijfers over, maar ik schat dat ongeveer tien procent nooit Nederlands heeft gehad. Dat is te veel. Ik heb de Waalse onderwijsministers dan ook vaak gevraagd waarom ze het Nederlands niet verplichten. Dat zou toch een enorm statement zijn? Maar dan antwoorden ze dat "er geen sociaal draagvlak voor bestaat". Dat is wellicht zo, want anders kozen meer Walen voor het Nederlands.»

Veto: Moeten de Vlamingen dan maar de Franse lessen afschaffen, zoals N-VA'er Vic Van Aelst voorstelt?

Deborsu: «Supervoorstel! Ik ga volledig akkoord met hem (lacht). Ik zeg dat natuurlijk met een glimlach, maar dan zou elke Waal verplicht worden om Nederlands te spreken. Want als een Vlaming en een Waal met elkaar spreken, is dat bijna altijd in het Frans. Er zijn dan wel meer Walen die het Nederlands meester zijn, maar het blijft voor hen moeilijk om Nederlands te spreken met Nederlandstaligen, die graag en uit gewoonte Frans spreken. Want goed spreken leer je door veel te spreken. Van Aelst heeft dus een Waalsgezinde stelling geponeerd (lacht).»

Veto: Hoe is het eigenlijk gesteld met de Waalse identiteit?

Deborsu: «Vroeger was het zo dat sommige Walen er niet graag voor uitkwamen dat ze Waals waren. Nu gaat het economisch beter, waardoor we trotser worden. Vroeger trokken alle Walen die iets betekenden naar het buitenland, het leek wel alsof Waal zijn een ziekte was. Ik heb wel eens gezegd dat het woord "Waals" in de titel van je tv-programma zetten zorgt voor slechte kijkcijfers. Maar ik merk dat onze steracteur Benoît Poelvoorde in Wallonië blijft wonen. Er is dus iets aan het veranderen.»