Xavier Deutsch
Wij gaan al eens graag op een ander. Daarom versierden wij vorige week een afspraak met Xavier Deutsch. “Xavier wie?” horen wij u denken. Deutsch is een Waals auteur die deze week naar Leuven komt in het kader van “Tour de Flandre”. Leuven Waals, of toch voor even dan.
Marijke Van Geel
Op dinsdag 4 oktober strijkt “Tour de Flandre”, een rondreizend literair programma, neer in het Leuvense Wagehuys. Het wordt een avond waarin Vlaamse en Waalse auteurs elkaar ontmoeten. In Leuven zullen Anne Provoost, Alain Bertraind, Pjeroo Robjee en Xavier Deutsch met elkaar in gesprek gaan.
Veto: Zijn Vlaamse auteurs bekend over de taalgrens? We kunnen dat in Vlaanderen immers niet zeggen over Waalse auteurs.
Deutsch: « U kent geen levende Franstalige auteurs? U kent misschien Simenon wel? Maeterlinck en Rodenbach waren op hun beurt dan weer Vlaams, maar schreven in het Frans. Het is zeker waar dat we elkaars literatuur niet zo goed kennen. Ik ken niet zoveel Nederlandstalige schrijvers. Claus, die ken ik, en Robjee dan. »
Veto: Is een programma als “Tour de Flandre” dan nodig?
Deutsch: « Ik denk dat het eerder een mooi idee is. Het is vooral nuttig, maar of het echt nodig is, weet ik niet. Voor mij is het een mooi cultureel project met verschillende interessante mensen, maar het zou hetzelfde zijn als iemand mij zou vragen te touren met een Spaans programma. Het Beschrijf (de organisator van het programma, red.) geeft zelf geen politieke invulling aan het gebeuren, maar het moment waarop het valt, is natuurlijk wel mooi.»
«Toen ik gevraagd werd in mei was het politiek nog een andere tijd. Nu zou het goed kunnen dat dinsdag, wanneer Tour de Flandre in Leuven is, de kaarten weer anders liggen. Misschien zijn de onderhandelingen verder gevorderd, misschien niet. Misschien hebben we zelfs een nieuwe regering, wie zal het zeggen? »
Kasteel
Veto: Bestaat er zoiets als Belgische literatuur?
Deutsch: « Goede vraag. Ik ben altijd voorzichtig met het idee van verschillende literaturen. Het idee van een Franstalige Belgische literatuur, daar hou ik niet zo van. Voor mij is literatuur universeel. Er zijn misschien meer verbanden tussen Shakespeare en Cervantes dan tussen Shakespeare en Dickens, hoewel die zogezegd tot dezelfde literatuur behoren. Shakespeare en Dickens schreven in het Engels, maar wat betekent dat? »
«Het begrip Belgische literatuur betekent niets voor mij. Maar misschien bestaat het wel. Ik denk dat er iets is, maar ik kan het niet definiëren. Dat is ook helemaal niet belangrijk. Als ik een boek schrijf, denk ik niet: "Ik neem deel aan de Franstalige Belgische literatuur”. Nee, ik schrijf gewoon een boek. »
Veto: Is er een verschil tussen Franstalige Belgische literatuur en Franstalige literatuur?
Deutsch: « Daar is echt een groot verschil tussen. Als lezer voel je dat heel hard aan. Fransen zijn rationeler. In hun boeken kan alles gedefinieerd en uitgelegd worden. Ze schrijven net zo overzichtelijk als de nette tuin van een kasteel is. Een Belgische auteur weet dat er iets is, maar kan niet exact zeggen wat. »
«Ik spreek niet graag over Belgisch surrealisme, dat is een cliché. Ik zou eerder spreken van magisch realisme, een cultuur van de droom. Onze literatuur ademt de sfeer uit van een regenachtige dag in november in een kleine stad. Er hangt bij wijze van spreken nevel in de hoofden van onze auteurs. In Franse boeken daarentegen schijnt steeds de zon. »
Veto: Hoe voelt u het schrijverschap aan?
Deutsch: « Schrijven is mijn werk. Als ik een boek schrijf, begin ik om acht uur ’s morgens en schrijf ik de hele dag door, drie weken lang. Ik schrijf ongeveer twee romans per jaar. Als ik begin, weet ik nooit hoe een boek gaat eindigen. Ik begin en het verhaal ontwikkelt zich pagina per pagina. »
Veto: Wat is de rol van de literatuur?
Deutsch: « Als je een belangrijke boodschap wil verkondigen, kan je beter journalist of leraar worden. Die rol is niet weggelegd voor literatuur. Is er een boodschap in Da Vinci’s Mona Lisa? Literatuur is iets wat je maakt, maar het is daarom niet per definitie iets van jezelf. Je mag heel veel dingen ontdekken in een roman, maar niet de mening van de auteur. Als de schrijver een bedoeling heeft, dan zit het boek als het ware opgesloten en kan het niet vrij geïnterpreteerd worden. Literatuur moet het werk van de verbeelding zijn. »
“Tour de Flandre”, dinsdag 4 oktober in het Wagehuys. Voor meer info: www.30CC.be en www.beschrijf.be
“Er hangt nevel in de hoofden van Belgische auteurs”
“Als je een boodschap wil verkondigen, kan je beter journalist worden”
