Europalia | Entre Saudade e Festa

Om de twee jaar focust het cultuurfestival Europalia zich op een exotische bestemming, en dit jaar valt Brazilië de eer te beurt. De komende weken zal een gigantisch aanbod, van caipirinha tot capoeira, u proberen te overdonderen.

Joey Bougard & Ellen Van Cutsem

In het kader daarvan gaf gitarist Jan Wouters woensdagavond een lezing over Braziliaanse muziek in Tweebronnen. Wat echter een opwindende reis doorheen de Braziliaanse muziekgeschiedenis zou moeten worden, werd getuige onze steeds zwaarder wordende oogleden eerder een enkeltje richting dromenland.

Meer dan twee uur ondernam de gitarist een poging om ons wijs te maken in allerlei genres, van maxixe en choro naar bossa nova, en het volledige spectrum er tussenin. Let wel, daarbij komen alle genres door elkaar voor en niets is ook wat het lijkt, of zelfs pretendeert te zijn. Maar welk genre precies uit wat is ontstaan en wanneer, is ons volledig ontgaan in alle meanderende stukjes die de gitarist olijk dooreen kletste. Uit die verschillende werken kwam wel duidelijk naar voren dat Braziliaanse muziek ontzettend gevarieerd is, altijd mooi schipperend tussen meeslepende melodie en opzwepend ritme. Natuurlijk weer de schuld van de Portugese kolonisten, die door het land van de Amazone te bevolken met Europese migranten en zwarte slaven, de explosieve cocktail creëerden waarbij Europese melodie en Afrikaanse ritmes elkaar feilloos konden vinden.

Feitjesfestijn

Natuurlijk blijft een lezing een lezing en was het normaal dat die doorspekt zou zijn met feitjes. Maar voor alle mooie muziek die de revue passeerde, werd er te veel tijd besteed aan oeverloos geëmmer. Banale informatie - zoals het feit dat het Verenigd Koninkrijk wel 85 keer in Brazilië past – en anekdotische vertellingen over de uitvoerders en componisten van de nummers haalden elk ritme uit Wouters' lezing, waardoor je je tijdens de muziek vooral zat af te vragen wat een choro nu precies weer was. Als je je oogleden kon openhouden in het duffe conservatorium, tenminste.

Al hebben we tot onze frustratie bitter weinig kennis kunnen vergaren over het land van de Goddelijke Kanaries (bijnaam van het Braziliaans voetbalelftal, red.), de muziek was gelukkig wel om over naar huis te schrijven. Tussen van Wikipedia geplukte feitjes en het zenuwachtige frunniken aan zijn gitaar door, bleek Wouters wel een virtuoos te zijn die de zwoele klanken van Brazilië op halsbrekende wijze uit zijn gitaar toverde. De man toonde zich in het begin misschien wat nerveus, maar eens hij begon te spelen, slaagde hij er niettemin in zijn eentje in om de ruimte in te pakken, en het publiek constant tussen saudade (melancholie, red.) en festa (feest, red.) te doen zweven. Neem het prachtige Xarango de Vôvô, of De kruiwagen van onze grootvader(u weet wel, vava, zoals ze dat in 't Stad zeggen, red.), die we op den duur zowaar voor ons netvlies zagen passeren.

Het is zonde dat "Entre Saudade e Festa" de structuur en de gezwindheid miste die een lezing over muziek zo verdomd boeiend kan maken. Want als er één ding blijft hangen van dit avondje Brazilië voor beginners, is dat het land nog een hele hoop muzikale schatten bezit die op uw ontdekking wachten.