A. L. Kennedy performt op de Herman Servotte Lecture

“Please don’t call me Al”

Vorige woensdag verwelkomde Leuven A. L. Kennedy, gerenommeerd schrijfster en stand-upcomedian. Op blote voeten luisterde de Schotse de 4de editie van de tweejaarlijkse Herman Servotte Lecture op met een grappige, doch gevoelige performance over taal en schrijven.

Els Dehaen en Sophie Soete

Ik was een zeer gefrustreerd kind. Aangezien ik een romanschrijver zou worden was ik bovendien ook zeer ingewikkeld. Het is ongelofelijk moeilijk om een vierjarig meisje te zijn dat enkel zwarte kleren wil aandoen. Er bestaat geen gothic klerenlijn voor kinderen. Dat was een harde noot om te kraken. Om mezelf interessanter te doen lijken, deed ik dan maar alsof ik mankte, zodat mensen naar me zouden kijken en zeggen hoeveel ze me wel niet bewonderen. “Ooh, kijk hoe kranig dat kreupele meisje zich houdt, het arme wicht.” “Ja, inderdaad, ik ben uitermate dapper.” Ik heb eraan gedacht om weg te lopen, dat was spannend geweest. Maar ik zou nooit ver geraakt zijn door mijn kreupelheid. Dus zat ik gevangen in Dundee. Er bestaat geen Belgisch equivalent van Dundee, want dat zou te verschrikkelijk zijn. Het is een afgrijselijke plek. Maar ik ben er geboren. Je kan het best vergelijken met geboren worden in de late jaren ’50 van de 17de eeuw, maar dan zonder het plezier van publieke terechtstellingen en cholera.

De Schotse A. L. Kennedy is niet enkel de auteur van menige bestseller, ze doet ook aan bijzonder geslaagde stand-upcomedy. Met haar cynische performance vol zelfspot bewees ze op de Herman Servottelezing voor eens en altijd dat vrouwen en humor niet noodzakelijk tot bloedende oren leiden. Of ze tegen veel vooroordelen moet opboksen als vrouwelijke stand-upcomedian?

«Nee. Stand-upcomedy is gewoon een fijne bezigheid. Sommige mensen houden gewoon niet van de zaken waar vrouwen het over hebben in hun stand-upcomedy. Als ik zo'n publiek voor me heb, weet ik dat het niet de leukste avond uit mijn leven zal worden. Ik probeer dat te vermijden, door niet zomaar eender wat aan te nemen. Na een tijdje weten de mensen welke soort humor je produceert en blijven ze weg als het hen niet aanstaat.»

«Mannen die van mening zijn dat vrouwen niet grappig kunnen zijn, dat is even dom als zeggen dat een mees anders fluit dan een merel. Dat slaat gewoon nergens op. Als een man zegt dat hij nog nooit een grappige vrouw heeft ontmoet, betekent dat enkel dat vrouwen zich niet op hun gemak kunnen voelen rondom hem. Dat zegt vooral veel over de man in kwestie. Het betekent dat hij niet luistert, wat vooral spijtig is voor hemzelf.»

Veto: Je schrijft onder de naam A. L. Kennedy. Dat klinkt een stuk mannelijker dan Alison Louise.

A. L. Kennedy: «Dat is gewoon omdat jullie ervan uitgaan dat een schrijver mannelijk is. Ik wil helemaal geen man zijn, want dan zou ik homofiel moeten zijn. Dat is natuurlijk helemaal niet erg, maar het zou toch enigszins onpraktisch zijn. Toen ik begon met schrijven, dacht ik gewoon dat initialen erbij hoorden, zoals J. R. R. Tolkien.»

Charlie

Veto: Je bent schrijfster, journaliste, docente, maakt radio en doet aan stand-upcomedy. Heb je een veelheid aan projecten nodig om geïnteresseerd te blijven?

Kennedy: «Ik ben geïnteresseerd in al die projecten en daarom doe ik ze. Ik zie niet in waarom niet. Ik ben vooral schrijfster, maar als ik een goede aanbieding krijg, sla ik die niet af. Journalistiek doe ik wel uit een soort drang om de wereld te verbeteren. Ik ben geen reporter, maar ik schrijf over dingen waarvan ik vind dat ze aangeklaagd moeten worden, zoals mensen die onterecht gevangen zitten. Ik wil die mensen een stem geven.»

Veto: Er wordt veel over u geschreven. Hoe betrouwbaar is die informatie? Mogen we bijvoorbeeld afgaan op uw Wikipediapagina?

Kennedy: «(bekijkt de pagina) Ik kan alvast zeggen dat ik geen tamme papegaai heb die Charlie heet en er al zeker geen dagboek over bijhoud (lacht). Ik heb zelfs helemaal geen papegaai. Er bestaat ook een Facebookpagina van mij met gelijkaardige nonsens.»

«Ik heb een vermoeden wie erachter zit. Een gekke vriend van me beweerde vroeger dat ik een luwak bezat. Ik denk dat hij Wiki heette. Kopi luwak is de duurste koffiesoort ter wereld. Die wordt geproduceerd door koffiebonen te wassen en drogen nadat ze door het spijsverteringsstelsel van een luwak zijn gepasseerd. Erg lekkere koffie, dat wel.»

«Maar een dronken vriend dus. De laatste wijziging werd om kwart voor een 's nachts aangebracht. Ja, dat zal hij wel zijn. Hij laat ook vaak vallen dat ik thuis heel veel katten heb.»

Kritiek

Ik ben in Londen. We schrijven 23 januari 2008. Het is 4 uur ’s morgens en in heel Chinatown is er geen levende ziel te bespeuren, behalve mezelf en een vrouwtje dat crack rookt in een deuropening. Omdat ik vind dat wanneer je in Londen bent, je moet doen alsof je je in een roman van Dickens bevindt, spreek ik haar aan met “Goedemorgen, crack hoer!” “Mogge dame.” Dit gesprek is spijtig genoeg het meest zinnige gesprek dat ik al in uren heb gevoerd, want de avond ervoor heb ik een boekenprijs gewonnen. En sindsdien hebben journalisten mij non-stop gevraagd hoe ik mij voel. Journalisten zijn zeer emotionele mensen, ze willen altijd weten hoe je je voelt. “Vertel mij! Wanneer je volledige familie door die maaidorser werd meegesleurd en de bloederige restanten werden opgegeten door extreem lelijke honden, wat voelde je?” Eigenlijk weet ik niet hoe ik mij voel, deels omdat ik afgeleid ben door die andere vraag die ze me altijd stellen: “Wat ga je doen met het geld, Al?” Noem me alsjeblieft nooit meer Al.

Veto: Je lijkt geen grote fan van journalisten. Op je persoonlijke website bijvoorbeeld recenseer je de recensies van je boeken.

Kennedy: «Ik vind het erg grappig dat journalisten zonder enig probleem bijzonder grove dingen kunnen schrijven over andere mensen, maar zelf geen kritiek kunnen verdragen. Ze vragen mij "waarom zei je dat mijn recensie niet goed geschreven was", terwijl misschien acht mensen die commentaar van mij lezen, wat in het niet valt bij de honderden mensen die de barslechte recensie onder ogen zullen hebben gekregen.»

«Persoonlijk kan het mij niet schelen wat mensen over mij schrijven, zolang het maar niemand anders schaadt. Maar ik heb iets tegen het onderliggende principe van luie journalistiek. In Groot-Brittannië krijg ik telkens opnieuw dezelfde vragen. Gemakkelijk voor mij, maar je ziet hoe betrouwbaar die informatie op Wikipedia en consorten zijn (lacht).»

Geld

Veto: Je bent niet zo bekend in België. Hoop je na deze lezing meer gelezen te worden?

Kennedy: «Nee, daar gaat het helemaal niet om. Als je mij niet wilt lezen, moet je dat niet doen. Het is natuurlijk wel aangenaam dat mensen mijn boeken lezen, want zo verdien ik geld. Maar ik verdien al genoeg geld, want voldoende mensen lezen mijn boeken, dus heb ik geen verdere promotie nodig. De Servottelezing ging voor mij vooral om taal en literatuur.»

Ook al zegt Kennedy geen boodschap te willen verkondigen in haar boeken, tijdens de Herman Servottelezing kan ze het niet laten ons wat van haar levenswijsheid mee te geven. Dames en heren, een beetje goede raad. Ongeacht hoe wanhopig je bent, laat je nooit zo laag zinken dat je poppenkastspeler zou worden voor kinderen. Want dat is het meest verschrikkelijke werk dat een mens kan doen. Je staat in een hete doos, terwijl onbewaakte kinderen proberen de doos aan stukken te knippen en in je voeten te steken. Het ergste van al is dat je je niet kan verdedigen aangezien je handen in gelukzalig glimlachende poppen steken. Ooit al geprobeerd een kleuter te slaan terwijl je hand in een eekhoorn zit? Ze voelen daar niets van!

Being a four year old girl who wants to dress only in black, is very difficult

Ik wil geen man zijn

Ik houd geen dagboek bij over mijn tamme papegaai Charlie

Journalisten kunnen geen kritiek verdragen