Open brief aan de minister van onderwijs

Geachte minister Smet. Vorige week, in de allereerste editie van de nieuwe jaargang van Veto, schreven we nog "Wat is het fijn Pascal Smet te zijn." Laat ons eerlijk zijn, na de commotie van afgelopen week blijkt deze zin niet meer dan een grove leugen te zijn. Wat moet het vreselijk zijn om in uw schoenen te staan. Wat moet u zich de gebeurtenissen van afgelopen week beklagen. Het moet een hel zijn.

Laat ons echter wel wezen; het is een beetje uw eigen schuld. U heeft inderdaad pech dat er net nu bespaard moet worden. Hoe u het de laatste weken echter heeft aangepakt, dat was - sorry dat ik het zo moet zeggen - een beetje dom.

Communicatief vaardig is uw kabinet bijlange na nog niet, beste minister. Dat is geen pluspunt, zeker niet in tijden van crisis. Want wie heeft u door uw verwarrende berichtgeving niet ongerust gemaakt? Alle leraars, om maar iets te noemen. Ook in het hoger onderwijs is er stilaan reden tot milde paniek.

De lijst die de rekenkundigen hebben opgesteld voor uw kabinet met een aantal plaatsen waar theoretisch gezien op bespaard kan worden, noemt ook een aantal besparingen voor het hoger onderwijs. Die lijst had niet mogen lekken, daar zijn we het wellicht over eens. Communicatief weldoordacht lijkt uw kabinet dus nog niet te handelen. Beschouwen we echter die lijst kort van naderbij.

Warm

Als ik het goed lees, dan zou er in 2009 nog vier miljoen euro (!) bespaard kunnen worden op studietoelagen. Excusez moi le mot, maar: What the fuck? Het rationalisatiefonds zou kunnen opgedoekt worden. Telt u mee: tien miljoen euro blijft zo in de kas. Het document maakt gewag van 79000 euro besparen op 'Middelen studentenkoepel pro rata op niveau studenten' voor 2010 en 2011. Ik vraag mij luidop af: gaat het hier om de Vlaamse Vereniging voor Studenten? De enveloppe voor Hoger Onderwijs zou een schamel procentje kunnen inleveren. Winstmarge: zesentwintig miljoen euro. Sociale voorzieningen van hogescholen zouden eveneens een grote som kunnen inleveren. Het zijn slechts enkele voorstellen en ik moet toegeven, de som van deze voorstellen komt toch al neer op een - ruw geschat - mooie 60 miljoen euro.

Beste minister, begrijp me niet verkeerd. Ik begrijp dat u moet besparen. Ik begrijp dat ook het onderwijs een duit in het zakje zal moeten doen. Maar hoe kan het dat er de ene dag te lezen valt: "Pascal Smet wil dat leerkrachten loon inleveren" en dat u de andere dag laat weten dat u een loonsverlaging niet ziet zitten? Waarom leest men in de krant dat u het Steunpunt Gelijke Onderwijs Kansen wil afschaffen, terwijl uw woordvoerster dat ontkent? En waarom lijkt men dan te denken dat die beslissing al genomen is?

Koud

Het gaat hier trouwens niet alleen om de communicatie van uw kabinet, beste minister. Ook de Vlaamse regering blaast warm en koud tegelijk: er moet bespaard worden, maar uw eigen minister-president komt op de opening van het academiejaar doodleuk vertellen dat er conform het regeerakkoord tien procent méér geïnvesteerd moet worden in hoger onderwijs. Los van technische details (wat wordt wanneer geïnvesteerd of bespaard), lijken de boodschappen zeer paradoxaal. "Wat is het nu?" vraag ik mij - en met mij wellicht een groot deel van de betrokken - af. Wat gaan we er mee doen, beste minister? Moet iedereen ten gevolge van de crisis nu inleveren? Of is het onderwijs de miraculeuze uitzondering op de regel? Mag zij met tien procent extra gaan lopen?

Ik meen dat u deze - toegegeven: gechargeerde - vragen vrij snel en duidelijk kan beantwoorden. Dat is echter niet wat ik wil aantonen. Wat mijn punt is, is dat u geen enkele van die vragen op een heldere manier beantwoordt. Verwarring tiert welig en u laat het allemaal gedijen. Lieve minister, dit is niet the way to go.

Thaleia

Roepen wij daarom samen Thaleia, leidster der muzen en muze van de komedie, aan. Want dat in de komende weken héél wat beslist moet worden, dat staat vast. Ik hoop daarom dat Thaleia u inspireert, beste minister. En samen met u de hele regering. En ook het hoger onderwijs. Enfin, ik hoop dat ze iedereen inspireert. Maar mag ze vooral ú inspireren tot een betere, heldere communicatie. Hopelijk leidt haar inspiratie dit hele verhaal naar een komedie; een verhaal met veel moeilijkheden en verwikkelingen, maar met een goede afloop. Ik wens het u van harte toe.

Jeroen Deblaere

Een Splinter is een opiniestuk ten persoonlijken titel. U kan het leuk vinden. U kan het minder leuk vinden. Maar denk er liefst eens over na.