Werkloosheid bij jongeren

Afgestudeerd? Proficiat, u kan gaan doppen

Vorig jaar rond deze tijd werden we om de oren geslagen met berichten over de crisis. Nu lijkt het ergste voorbij te zijn, al is een job vinden voor pas afgestudeerden nog steeds geen evidentie. Een goed diploma en de nodige brains zijn schijnbaar niet meer voldoende, tegenwoordig prijkt bij het afsluiten van de studententijd ook best al een flinke dosis ervaring op het cv. Hoe erg is het eigenlijk met de werkzoekende student gesteld?

Ruben Bruynooghe & Herlinde Hiele

De cijfers van de VDAB liegen er niet om. In Vlaanderen waren vorige maand 31.750 hooggeschoolden die net een diploma op zak hadden op zoek naar een job. Dat is een stijging van 26 procent in vergelijking met vorig jaar rond dezelfde tijd, toen waren het er nog 25.024. Van deze groep werkzoekende afgestudeerden, behaalden er 17.267 een professionele bachelor, 858 een academische bachelor en 6482 een masterdiploma. Dramatische cijfers. Veel studenten komen, eenmaal afgestudeerd, duidelijk niet aan de bak op de arbeidsmarkt. Al kan het hele plaatje ook genuanceerd worden bekeken, zo klinkt het bij verschillende bronnen.

Joost Bollens van de Onderzoeksgroep Arbeidsmarkt van het Hoger Instituut voor Arbeid (HIVA) stelt dat we de situatie niet mogen dramatiseren. "Hooggeschoolden hebben het relatief gezien zwaar te verduren als men de cijfers vergelijkt met die van vorig jaar. Toch moet men er rekening mee houden dat hooggeschoolden twee jaar geleden in een wel erg comfortabele positie zaten. Als we vandaag naar de absolute cijfers kijken, zien we dat hooggeschoolden nog altijd veel beter scoren dan andere doelgroepen. Doordat we met z'n allen een diploma halen is de waarde van elk diploma natuurlijk gedaald, de visvijver met hooggeschoolden wordt groter en bedrijven kunnen, vooral in tijden van hoge werkloosheid, veel kieskeuriger zijn. Toch moet gezegd worden dat met een diploma je nog altijd werkzekerder bent dan zonder. Ons land kampt dan wel met een probleem van werkloosheid, maar dat probleem stelt zich vooral bij lagergeschoolden en minder bij hooggeschoolden."

Een illustrerend voorbeeld vinden we bijvoorbeeld in de bouwsector. Hoewel die sector bijzonder gevoelig is voor conjunctuurschommelingen is de vraag naar hooggeschoolden daar nooit gestopt. Marleen Aben van Heymans Bouw nv weet dat er in de bouwsector altijd plaats is voor burgerlijk ingenieurs; zij kunnen aan de slag als werfleider of projectleider. De vraag is zelfs zo groot dat het de ingenieurs zijn die kunnen kiezen welk bedrijf hen de beste voorwaarden biedt. Van een grotere visvijver is er dus niet altijd sprake.

Minder gegeerde gediplomeerden hebben het echter niet zo makkelijk. Sommigen onder hen kiezen er dan maar voor om nog even verder te studeren tot de crisis wat is geluwd. En een extra diploma staat altijd goed op je cv, zo lijkt menig student te redeneren. Jan Herpelinck van de Dienst Studieadvies van de K.U.Leuven bevestigt deze trend: "We merken dit jaar een duidelijke stijging van studenten die geneigd zijn om een extra jaar bij te studeren. Dat kan een verstandige keuze zijn, maar studenten die voor die optie kiezen moeten toch opletten: twee diploma's zijn niet per definitie meer waard dan één. Bij een sollicitatie is het belangrijk te kunnen argumenteren waarom jij de beste kandidaat bent voor een bepaalde job. Het is dan toch noodzakelijk om de relevantie van die opleidingen te kunnen aantonen," aldus Herpelinck.

Ervaring

Een diploma alleen is niet meer voldoende. Stages of bepaalde vrijetijdsactiviteiten spelen eveneens een belangrijke rol. De overheid lijkt een van de weinige bedrijven te zijn die nog puur op basis van een diploma rekruteren. Stefanie Billiet van Selor, ziet nog een aantal andere redenen waarom de overheid zo'n populaire werkgever is: "In tijden van crisis biedt een statutaire benoeming werkzekerheid, al schuiven wij dat nooit als belangrijkste punt naar voren. Per jaar hebben wij zo'n driehonderd à vierhonderd vacatures en de crisis heeft daarop geen effect gehad." Over het niet nodig hebben van ervaring bij de overheid, klinkt het: "Afhankelijk van de vacature is wel of geen specifiek diploma vereist. Al maken EVC's (eerder verworven competenties) ook bij ons hun opgang. Ervaring neemt dus ook bij de overheid een steeds belangrijkere plaats in."

Van verschillende kanten klinkt het dat het ergste nu wel achter de rug is. "De banken zijn over het algemeen erg geïnteresseerd in het rekruteren van jonge gediplomeerden. Nu ze aan het herleven zijn, beginnen ze ook meer interesse te krijgen in de jobbeurzen," aldus Jan Herpelinck.

Die interesse van de bancaire sector is echter wel nog voorzichtig. Zo zal Dexia Bank België wel aanwezig zijn op de volgende jobbeurs van de K.U.Leuven, maar daar zal ze enkel zoeken naar zelfstandige commerciële medewerkers. Dat zelfstandige net van Dexia Bank heeft volgens woordvoerster Wendy Cobbaerts trouwens nooit een rekruteringsstop gekregen. Voor die zelfstandigen zoekt Dexia ook naar vrij specifieke profielen. Bachelors bedrijfswetenschappen of masters economie bij voorkeur, maar andere gediplomeerden maken ook nog kans, als ze maar genoeg interesse tonen.

Dexia staat niet alleen in haar interesse in zelfstandige hooggeschoolden. Volgens Unizo medewerkster Annelies Storm zijn er sowieso weinig hooggeschoolden die de stap naar zelfstandig ondernemen zetten. Overigens zijn het vooral mensen tussen 35 en 45 jaar die een onderneming opstarten. Jonge gediplomeerde ondernemers zijn dus in de minderheid. De reden hiervoor is niet duidelijk. "Enerzijds wordt het afgeraden door de omgeving. Ouders zeggen hun kinderen dat ze hun brood wel zullen verdienen met het diploma dat ze behaalden en raden hen dan ook af om het risico te nemen. Anderzijds worden studenten tijdens hun opleiding ook te weinig geconfronteerd met het ondernemerschap in hun opleiding." UNIZO pleit er dan ook voor om studenten beter te informeren over het zelfstandig ondernemerschap.

Joost Bollens van HIVA besluit: "Het probleem van werkloosheid zal zichzelf oplossen. De crisis is aan het verdwijnen, maar de arbeidsmarkt hinkt altijd achterop, dus het zal nog een tijdje slecht nieuws blijven regenen. In 2010 zal de werkloosheid nog stijgen. Wanneer we beterschap mogen verwachten kunnen we niet zeggen, maar tegen 2011-2012 zou die er toch wel al mogen zijn."