Onder vrouwenrechtenactivistes | Mariam Rawi

"De verkiezingen waren een drama"

Al 33 jaar voeren de vrouwen van RAWA, the Revolutionary Association of the Women of Afghanistan, vanonder hun boerka's een verbeten strijd voor vrouwen- en mensenrechten. Een strijd op leven en dood. Een vrouw die in de wieg lag bij het begin van de bezetting van Afghanistan, de opmars en val van de Taliban wel overleefde, en ondertussen bleef strijden voor een rechtvaardiger Afghanistan is Mariam Rawi. Ze doet voor ons haar verhaal.

Ken Lambeets & Ide Smets

Veto: Hoe werd u zelf lid van RAWA?

Rawi: «Ik behoor tot de generatie die aan het begin van de bezetting van Afghanistan is geboren. Ik herinner me geen normale dag meer in mijn leven. Mijn vader werd vermoord toen ik drie was tijdens de bezetting van de Sovjet-Unie. Mijn moeder leefde verder als weduwe en besliste om naar een vluchtelingenkamp in Pakistan te trekken. Het leven was er even erbarmelijk, maar wel veilig. RAWA richtte daar toen onderwijs in voor vluchtelingen. Zo heb ik het geluk gehad ondanks mijn situatie toch naar school te kunnen gaan, en besloot ik later zelf te werken als lerares voor RAWA.»

Veto: Hoe clandestien moeten jullie werken?

Rawi: «Sinds de organisatie het licht zag in 1977, hebben we nooit de kans gehad om als een open organisatie te werken. We ijveren immers consequent voor politieke en sociale zaken en dat stoot onze overheid tegen de borst. Zelfs nu voelen we ons niet veilig genoeg om publiekelijk de regering te bekritiseren. Concreet kunnen we het ons dus wel veroorloven om een meeting te organiseren op 8 maart (Internationale Vrouwendag, red.). Een school of een psychiatrische instelling runnen daarentegen, is ondenkbaar.»

Veto: Hebben leden van RAWA voor hun leven te vrezen?

Rawi: «Ja. Dat is een angst waar ieder van ons leert mee leven. De stichtster van RAWA, Meena, werd in 1987 vermoord door fundamentalisten. Ons leven is altijd riskant en we zijn voorzichtig. We gebruiken dan ook nooit onze eigen namen, willen niet frontaal gefotografeerd worden en beperken ons netwerk uitsluitend tot mensen die we kunnen vertrouwen.»

Veto: Om geld te kunnen krijgen van de overheid, moeten jullie de term 'Revolutionary' laten vallen. Toch weigeren jullie dit te doen. Waarom?

Rawi: «Het is altijd een prioriteit geweest te werken als een onafhankelijke organisatie. Financiering wordt ons echter steeds geweigerd door de overheden. Het woord 'revolutionary' in onze titel zou daarvan aan de basis liggen, maar daar geloof ik niet in. Na 9/11 werd er zogezegd veel geld naar Afghanistan gestuurd, waar ook RAWA als politieke organisatie mede recht op had, en uiteindelijk hebben we niets gezien. We veranderen dus nooit ons standpunt.»

Acid attack

Veto: Is de situatie in Afghanistan gelijkaardig aan de situatie in de boeken 'De Vliegeraar' en 'Duizend schitterende zonnen' van Khaled Hosseini?

Rawi: «In zekere zin wel. Al wordt er maar een deel van het verhaal verteld. De realiteit is erger en de situatie is er de laatste twee, drie jaar niet op verbeterd. De vluchtelingenkampen zijn afgebroken op basis van akkoorden die de VN sloot. Het wordt dus alleen maar moeilijker voor vrouwen. Mensen proberen daarom in de grensgebieden te leven waar het uiteraard niet veilig is. Veel is er niet veranderd sinds de Taliban het land niet meer leidt. Vrouwen mogen enkel zogezegd een opleiding genieten en jobs uitoefenen. In sommige steden zoals Kabul is dit gedeeltelijk zo, maar in de andere steden zien we zelfs geen vrouwen in het openbaar leven. Het veiligheidsprobleem, bijvoorbeeld in Kabul, is nu de belangrijkste bedreiging. Er zijn veel aanvallen op vrouwen. Ze moeten minstens iedere week acid attacks (aanvallen met zuur, red.) ondergaan.»

Veto: "Freedom and democracy can't be dominated," schrijft RAWA op haar site. Zijn Afghaanse vrouwen sterk genoeg om voor hun rechten te vechten?

Rawi: «We kunnen nooit zeggen dat ze sterk genoeg zijn. De situatie is erg moeilijk en als de situatie moeilijker wordt, moet de weerstand van vrouwen sterker zijn. De internationale media en gemeenschap zijn onze tragedie uit het oog verloren. Ze claimen en geloven dat vrouwen vrij zijn. Slechts een klein deel van de vrouwen heeft echter het recht om naar het parlement te gaan of om voor de overheid te werken. Dat betekent niet dat de situatie van vrouwen is veranderd. Deze vrouwen staan namelijk onder druk van de fundamentalisten; ze praten in hun naam en zijn geen stem van Afghaanse vrouwen.»

Karzai

Veto: Er waren recentelijk presidentsverkiezingen. Is RAWA gelukkig met de uitslag?

Rawi: «Het was al voor de verkiezingen duidelijk dat Karzai de winnaar was. De VS en andere landen kiezen wie er uiteindelijk in de regering zit. Karzai is de perfecte pop in handen van de Amerikaanse regering. Het volk heeft geen stem, de VS wel.»

Veto: Waarom wil de VS net Karzai aan de macht?

Rawi: «Hij is Pashtoen en vertegenwoordigt dus de meerderheid van het Afghaanse volk. Hij spendeerde verder het grootste deel van zijn leven in het buitenland, onder andere in de VS. Hij past dus in het kraam van de VS. Bij de eerste verkiezing kreeg hij wel nog steun van de bevolking. Men geloofde zijn beloftes om alle criminelen te vervolgen, om vrede, stabiliteit en vrouwenrechten te brengen. Dit gebeurde in realiteit nooit, integendeel: hij compromitteert meer dan ooit en flirt met de fundamentalisten.»

«De recente, tweede verkiezing was frauduleus. Het was een drama. De nieuwe overheid was slechter dan voordien. Twee ministers en vicepresidenten van deze huidige regering waren tussen '92 en '96 verantwoordelijk voor de dood van vele Afghanen. Daarenboven is Karzai's broer een van de grootste maffialeiders van het land en hij staat bovendien op de loonlijst van de CIA.»

Veto: Obama beloofde meer troepen te sturen, meer geld te geven voor landbouw. Hoe staat RAWA tegenover deze 'change' in de VS?

Rawi: «Het doet er niet toe of het regime in de VS verandert, de belangrijkste vraag is welk beleid ze propageren. Er veranderde dus niets in Afghanistan. In een rapport las ik dat een van de vertegenwoordigers van het Witte Huis toegaf dat de strategie van Obama net dezelfde is als de strategie van Bush, maar in een ander jasje. Meer troepen naar Afganistan betekent meer miserie voor onze bevolking. Ze willen een sterkere basis in Afghanistan om er uiteindelijk hun voordeel uit te halen. Ze hebben economische belangen in de regio. Obama heeft net als Karzai het vertrouwen verloren, ook van de VS-bevolking.»

Veto: Hoe populair is de Taliban in Afghanistan?

Rawi: «Ze zijn niet erg populair en hebben veel geleden onder de voorbije acht jaar underdogpositie. In bepaalde regio's zijn ze echt sterk en hebben ze een soort regering. Er is nu ondertussen wel al meer corruptie bij de Karzai-regering dan onder de Taliban. De veiligheid is ook beter in sommige Talibanstreken omdat de gevechten er even stoppen. Veel mensen gaan naar de Taliban om hun problemen op te lossen. Hoe meer negatieve zaken mensen zien in de Karzai-regering, hoe meer vertrouwen ze stellen in de Taliban.»

Veto: Dus het beste wat voor Afghanistan kan gebeuren is dat de VS zich terugtrekt?

Rawi: «Absoluut. Dat is al de helft van de oplossing. We kunnen niet zeggen dat dit de enige oplossing is, maar wel een groot deel. Fundamentalisme wordt nu sterker en vormt ook een bedreiging voor Pakistan. In een clip op onze website vertelt een man dat de Taliban slechts twee personen heeft vermoord in zijn stad, maar de VS had met één bombardement 20 personen gedood. De man stelde zich de vraag: wie moet ik steunen: de Taliban of de VS?»

www.rawa.org