Dissidente stemmen

Lezersbrief

12 mei 2021
Lezersbrief
Auteur(s): Freek Van de Velde
Professor taalkunde Freek Van de Velde reageert op een opiniestuk van student Arne Sonck. 'De aanklachten zijn ook altijd nogal gemakkelijk.'

We kregen meteen de wind van voren, met een initiatief voor diversiteit van opvattingen. Een reactie van Arne Sonck in Veto. De kritikaster wil mijn onderzoek belachelijk maken door een paar stukken voor een populariserend online blad (Neerlandistiek) als representatief voor te stellen voor mijn hele onderzoek. 

Een gedegen stuk met kritiek op genderonderzoek dat verschenen is in Scientific Reports (Nature), haalde zijn shortlist niet, laat staan mijn kernpublicaties over historische taalkunde. Verder moet de auteur al naar 1999 terug, naar een tekst die ik als student geschreven heb, als column. De formulering daarvan had wat meer kies gekund, dat betwist ik niet. Ik heb er spijt van, goed? Maar achter de inhoud sta ik nog steeds: waarom dat verbod op naaktblaadjes, want daar ging het toen om? Waarom moet er zoveel verboden worden? Uit de gretigheid waarmee meningen, uitspraken, acties verboden worden, spreekt niet alleen een onverdraagzaamheid, maar ook een misprijzend wantrouwen in de redelijke vermogens van de andere mensen.

Zelf klaagt de briefschrijver dat er blinde vlekken waren in zijn opleiding: te weinig vrouwen, te weinig niet-westerse stemmen. Dat vind ik een bizarre klacht, want je kunt geen vakblad openslaan of geen congres bijwonen in de literatuurwetenschap of het wemelt van het onderzoek naar precies die domeinen. Je kunt ook voor zover ik weet nergens in de Lage Landen een opleiding literatuurwetenschap volgen zonder dat je cursussen feministische literatuurkritiek en postkolonialisme voor de kiezen krijgt.

Ik neem de brief van Arne Sonck minder ernstig dan hij mijn studentenschrijfsel neemt

De aanklachten zijn ook altijd nogal gemakkelijk: we moeten ons als witte Europeaan enorm schamen voor de slavernij en voor het onderdrukken van vrouwen. Dat zijn twee schandvlekken, maar zoals Joseph Henrich in zijn boek The WEIRDest People in the World (2020) laat zien, is tolerantie en gelijkheid vooral een Westerse sterkte. We hebben de slavernij niet uitgevonden, maar hebben die wel illegaal verklaard. 

Ook de wetenschappelijke methode, m.i. het belangrijkste wapen tegen obscurantisme, bijgeloof en gemakkelijke opinies, is een Westerse uitvinding: 'Every civilization of which we have records has possessed a technology, an art, a religion, a political system, laws, and so on. In many cases those facets of civilization have been as developed as our own. But only the civilizations that descend from Hellenic Greece have possessed more than the most rudimentary science. The bulk of scientific knowledge is a product of Europe in the last four centuries.' (T. Kuhn – The Structure of Scientific Revolutions). 

Het 'patriarchaat' waar in heel wat feministische kringen zo druk over gedaan wordt, is als ik het goed begrijp een wereldomspannende geheime coterie van zelfbedienende mannen – een idee dat opvallend veel kenmerken vertoont met samenzweringstheorieën. Ik neem de brief van Arne Sonck minder ernstig dan hij mijn studentenschrijfsel neemt. Maar ik gun hem zijn mening.

Freek Van de Velde is professor taalkunde en een van de initiatiefnemers van KU Leuven vrijuit. Hij schrijft deze brief uit eigen naam.