KU Leuven een rechtse instelling?

'De KU Leuven heeft geen vat op imagovorming'

08 november 2021
Analyse
Auteur(s): Marie Vanbelle
Als we het nieuws moeten geloven, lijkt de KU Leuven een erg conservatieve instelling. Universiteitspersoneel voelt zich daar niet comfortabel bij, maar is niet pessimistisch.

De tuchtsancties in de zaak-Sanda Dia, de openingsspeech van de rector en de stopzetting van de subsidies voor het diversiteitsplatform UNDIVIDED: drie incidenten die de voorbije maanden de krantenkoppen haalden. Krantenkoppen die de KU Leuven afschilderen als een conservatieve en misschien zelfs rechtse instelling.

KU Leuven-personeel worstelt hiermee, zo blijkt uit een telefonische rondvraag van Veto. Ondanks het feit dat personeelsleden zeker kritiek durven te uiten op het beleid, benadrukken zij vooral de initiatieven die de KU Leuven een meer diverse en inclusieve instelling moeten maken.

Openingsspeech bekritiseerd

De speech van de rector op de opening van het academiejaar deed bij velen de wenkbrauwen fronsen, ook bij het universiteitspersoneel. Geograaf Maarten Loopmans en cultuurfilosoof Lieven De Cauter uitten hun kritiek in opinies in De Morgen en De Standaard. Zij betreurden de kritiek van de rector op de woke-beweging en het gebrek aan aandacht voor de cancelcultuur uit een rechtse hoek.

'Ik heb veel bewondering voor de rector als persoon, maar in De Afspraak maakte hij geen al te sterke beurt'

Carine Defoort, professor Chinese studies

Luc Sels gebruikte in zijn speech enkele voorbeelden, zoals de vertaling van Amanda Gorman en de kritiek op een studie over vrouwen die met een mannelijke mentor sneller succes hebben. Eerder milde voorbeelden dus – terwijl Tom Van Grieken op 1 september nog dreigde 'dat wij in 2024 wel de rekening zullen presenteren aan alle linkse leerkrachten'. Marc Van Ranst, een professor aan de KU Leuven nota bene, moest dit voorjaar zelfs nog enkele weken onderduiken met zijn gezin voor een extreemrechtse militair.

Carine Defoort, gewoon hoogleraar Chinese studies, is kritisch voor de rector: 'Ik heb veel bewondering voor de rector als persoon, maar in De Afspraak maakte hij geen al te sterke beurt.' Ze vond de voorbeelden die hij er gebruikte eerder bedenkelijk, niet genuanceerd genoeg en zeker niet uitsluitend toe te schrijven aan een heksenjacht door mensen die woke zijn. Luc Sels maakte in De Afspraak wel melding van de extreemrechtse dreiging, al was dat eerder beperkt.

Defoort vindt de rector een heel open persoon met veel belang voor diversiteit en daarom begrijpt ze niet goed waarom hij met dat soort speech op de proppen kwam. Volgens Hilde Heynen, gewoon hoogleraar aan de faculteit Ingenieurswetenschappen, was de speech van de rector niet bedoeld als een aanval op woke-groepen, maar wilde hij het tegendeel doen van polariseren.

Gemor bij inzenders

Voor zijn speech deed de rector een beroep op bijdragen over academische vrijheid door het universiteitspersoneel. Hoewel Sels sprak als vertegenwoordiger van de KU Leuven, kon hij niet bij al zijn inzenders rekenen op groot enthousiasme over het eindresultaat.

'Ik bracht mijn kritiek persoonlijk over aan de rector'

Rudi Laermans, professor sociologie

Steven Eggermont, decaan van de faculteit Sociale Wetenschappen, uitte na het horen van de speech zijn kritiek op Twitter. 'Woke is vooral empathie met en emancipatie van wie zich moeilijk welkom voelt aan een universiteit. Daarom moe(s)t net voor hen die "welkom" vandaag ondubbelzinnig luid klinken', klonk het. Markant is dat Eggermont zelf officieel heeft bijgedragen aan de speech. 

Rudi Laermans, gewoon hoogleraar sociologie en eveneens inzender, wenste geen commentaar te geven op de speech van de rector via Veto. Hij gaf wel aan dat hij zijn kritiek reeds persoonlijk aan de rector heeft overgebracht en dat ook andere collega's zowel intern als extern gereageerd hebben. De mogelijkheid van publieke kritiek door KU Leuven-personeel illustreert volgens hem dat de universiteit zeker openstaat voor andere standpunten.

'Traditioneel imago'

De incidenten van de voorbije weken kunnen voor een verrechtsing van het imago van de KU Leuven zorgen. Maar kampt de KU Leuven daardoor effectief met een imagoprobleem? 'Niet noodzakelijk', zegt Isabelle Van Geet van de Dienst Marketing en Communicatie van de KU Leuven.

'De KU Leuven wordt al jaren als een traditionele instelling gezien'

Isabelle Van Geet, Dienst Marketing en Communicatie

Van Geet wil de resultaten van het jaarlijks imago-onderzoek door de Dienst Marketing en Communicatie afwachten. 'Het is zo dat de KU Leuven al jaren als een traditionele instelling wordt gezien', zegt ze. 'De KU Leuven bestaat binnenkort 600 jaar. Mensen zien in de media bijvoorbeeld ook onze stoet der togati.'

'Het is zeker niet de bedoeling om een rechts imago te creëren', benadrukt Van Geet. Volgens haar investeert de universiteit net in aandacht voor zwakkere groepen en voor diversiteit. 'Het is jammer dat de media een beeld geven van de KU Leuven dat niet de universiteit is waar ik mij al jaren in thuis voel.' 

Laermans deelt dat gevoel: 'Imagovorming door de media is een kwestie van sensatie, de KU Leuven heeft er geen vat op', stelt hij. Toch moet de universiteit zichzelf de vraag durven te stellen of ze niet te conservatief overkomt bij haar studenten. 'Een belangrijke vraag, die niet door de media beantwoord moet worden.'

'Een speechke dat wat ongelukkig is, zal de universiteit niet maken'

Bruno De Meulder, professor Ingenieurswetenschappen

Het mogelijke imagoprobleem proberen bijsturen was volgens Laermans het oogmerk van de rector tijdens zijn speech. Hij prijst de rector om zijn rustige standvastigheid en om het feit dat hij zich niet laat opzwepen door de media. Of de incidenten voor minder inschrijvingen door studenten met een migratieachtergrond zullen zorgen, durft hij niet te zeggen. 'Dat is een kwestie van empirie.'

'Niet louter een PR-probleem'

Bruno De Meulder, gewoon hoogleraar aan de faculteit Ingenieurswetenschappen, vindt dat er geen 'rechts complot' gezien moet worden in de voormelde incidenten: 'Een speechke dat wat ongelukkig is, zal de universiteit niet maken.' Hij stelt wel dat het voor een institutie als de universiteit niet gemakkelijk is om bijzonder vooruitstrevend te zijn.

Ook Laermans hekelt de trage vooruitgang binnen de KU Leuven: de hele postkoloniale kwestie en de relatie van de KU Leuven tot de groeiende migrantenpopulatie liggen niet centraal genoeg op tafel. Dat zegt volgens hem iets over hoe de 'top' van de universiteit ernaar kijkt. 'Er zijn dus nog veel blinde vlekken', stelt hij. 'Gezien de komende demografische revoluties zou de sense of urgency veel groter moeten zijn.'

'Het gaat hier om een echt probleem dat men met PR probeert weg te vegen'

Carine Defoort, professor Chinese studies

Carine Defoort is nog strenger voor de KU Leuven: 'Het gaat hier om een echt probleem dat men met PR probeert weg te vegen. PR is echter niet de realiteit. De KU Leuven is samen met andere oude Europese universiteiten nog veel te etnocentrisch.'

Wanneer je het establishment in vraag stelt, blinde vlekken aangeeft en potentieel onrecht benoemt, zal je volgens haar botsen op weerstand en irritatie van de vertegenwoordigers van het establishment. 'Dat is begrijpelijk en normaal. Misschien werd het optreden van de rector (de speech bij de opening, red.) wel een beetje ingegeven door die irritatie', suggereert ze.

Een positieve noot

Magaly Rodríguez, hoofddocent aan de faculteit Letteren en hoofd van de Onderzoeksgroep Moderniteit en Samenleving 1800-2000, wil niet te pessimistisch zijn. 'Ik heb niet de indruk dat het gaat om slechte wil, eerder om onwetendheid. Onbekend is onbemind.'

De universiteit is met voortdurende verbetering bezig

Isabelle Van Geet onderstreept dat studenten vaak wel hun weg vinden naar initiatieven die genomen worden ter bevordering van de diversiteit. Zo zijn er op de Dienst Marketing en Communicatie werknemers met een diverse achtergrond die zich specifiek inzetten op het aantrekken van studenten met een diverse achtergrond.

Carine Defoort mag dan kritisch zijn voor de KU Leuven, maar ook zij benadrukt dat de universiteit met voortdurende verbetering bezig is. Een voorbeeld van deze pogingen tot verbetering is het Metaforum rond Multiregionaliteit, waarvan Defoort coördinator is. Zij zullen op 26 november hun rapport voorstellen met onder andere concrete voorstellen om het probleem aan te pakken. Wat de concrete aanbevelingen zullen inhouden wil Defoort nog niet kwijt. 'Maar', verklapt ze, 'soms een beetje nederigheid tonen lost al veel op.'