Machocultuur wint wederom

Recensie: 'De Aanzegster'

11 november 2021
Recensie
Auteur(s): Mirre Verhoeven
Ilja Leonard Pfeijffer herschrijft in samenwerking met Zuidpool het MeToo-verhaal. Een (mee)slepend stuk over waarheid, beeldvorming en feminisme.

Succesvolle actrice Arminia Lulu, vertolkt door Sofie Decleir, voelt zich verloren. Tussen al haar gespeelde persoonlijkheden vindt ze zichzelf niet meer terug. Samen met haar manager Michael beslist ze om terug te gaan naar de oorzaak van haar probleem: het misbruik door haar vroegere producer Donald Krinzfield, zo'n negentien jaar geleden.

In De Aanzegster baseert Pfeijffer het personage van Arminia Lulu op de omstreden actrice Asia Argento, slachtoffer van seksueel misbruik binnen de (Hollywoodse) machocultuur, maar zelf ook dader van grensoverschrijdend gedrag. Met dat theatrale verhaal haalt hij aan hoe media de rekbaarheid van de begrippen 'waarheid' en 'slachtofferschap' bepalen.

Slachtoffer en dader 

Lulu trok naar de media om haar verhaal te delen met de wereld. Het euforische gevoel na haar succes ebt echter snel weg: de eloquente advocaat van Krinzfield verzekert haar dat ze haar verkrachting nooit kan bewijzen. Bovendien zou ze zelfs een schadevergoeding schuldig zijn aan Krinzsfield. Het alludeert naar een knelpunt in ons rechtssysteem dat ook buiten de theaterplanken nog te vaak de dader verontschuldigt.

De zachte elektronische beats gaan perfect samen met het ritme van de dialogen

Tot overmaat van ramp komt er naast haar getuigenis ook een ander verhaal in de media. Jimmy Pippin, gespeeld door Kenneth Cardon, verklaart in de Humphrey Hausmann show dat Lulu hem verkracht heeft toen hij zeventien was. Hoewel de actrice dit afschuift als een kleine gebeurtenis met een lustige puber, nagelen de media haar onverbiddelijk aan de schandpaal.

Machogedrag viert hoogtij

Els Vandeweyer begeleidt de volledige voorstelling op percussie en vibrafoon. De zwevende soundscapes en van tijd tot tijd zachte elektronische beats gaan perfect samen met het sterke ritme van de dialogen. Kleurrijke reeksen van adjectieven passen haast als slam poetry in elkaar. 

De esthetiek van de klanken is echter moeilijk verzoenbaar met de inhoud van de woorden. Hoewel het theaterstuk een 'voorvechtster tegen mannelijke onderdrukking' als protagonist aanduidt, loopt het over van de seksistische taal en misogyne clichés. De (enige) vrouw in het stuk wordt voortdurend beschouwd als lustobject. Het ongeloofwaardige en hysterische karakter dat ze daarnaast toegeschreven krijgt, benadrukt op een theatrale wijze het probleem van de machowereld, maar krijgt helaas weinig weerwoord.

'De Aanzegster' blijft hangen in de eerste feministische golf

Wanneer Lulu haar verhaal doet in de talkshow, vraagt de presentator naar haar leeftijd destijds. Wanneer ze hierop antwoordt dat ze 21 was, reageert de presentator breed glimlachend: 'Meerderjarig dus? Ik begon mij al zorgen te maken.' Slechts een van de vele opmerkingen waaruit blijkt dat haar seksueel misbruik niet serieus genomen wordt. 

Gemiste kansen 

Maar is deze strijd niet al gestreden? De Aanzegster blijft hangen in de eerste feministische golf. Gemiste kansen om de onderliggende, indirecte problemen van seksisme aan te kaarten, passeren voortdurend de revue.

De dubbele rol van de actrice spreekt daarnaast tot de verbeelding. Hoewel zij de ignorantie over haar slachtofferschap aanklaagt, verdoezelt zij zelf haar misbruik op de zeventienjarige Pippin. Haar positie verandert dan ook bijna aan een gelijk tempo met de kleuren van de beeldschermen in de achtergrond.

De Aanzegster toont een emotionele strijd tegen seksisme, waarin nieuwswaarde belangrijker blijkt dan feiten. Een verloren strijd, maar een die aanzet tot doorzettingsvermogen en blijvend verzet. De uitbundige acteerprestatie van Sofie Decleir is daarbij een verademing om naar te kijken; de stereotiepe beeldvorming iets minder.