Natuurlijke groepsimmuniteit opbouwen duurt jaren

We gaan van ‘blijf in je kot’ naar ‘blijf op afstand’

28 april 2020
Artikel
Auteur(s): Oriane Lecluyse
Pierre Van Damme voert onderzoek uit naar de verspreiding van corona. Groepsimmuniteit lijkt geen oplossing: strikte of geen maatregelen, groepsimmuniteit stijgt niet boven 10%.

Onder leiding van Pierre Van Damme, epidemioloog en hoogleraar vaccinologie, wordt aan de Universiteit Antwerpen (UA) onderzoek gevoerd naar het procentuele aantal mensen dat al antistoffen gemaakt heeft tegen het coronavirus.

Laatste resultaat: 3% aan groepsimmuniteit in België. Maar die 3% is een afname van de eerste week in april, voor de lockdown. 'Wat we deze week aan stalen hebben, is volledig onder invloed van de maatregelen. Het zou best kunnen dat we louter van 3 naar 5 procent gestegen zijn', verklaart Pierre Van Damme. 

'Als we de groepsimmuniteit geleidelijk laten groeien met de huidige maatregelen, is het kwestie van jaren wachten,' stelt Van Damme. Op basis van het reproductiecijfer van het coronavirus, schatten experten dat 50 à 70% groepsimmuniteit nodig is om de verspreiding van het virus tegen te gaan en te zorgen voor het uitdoven van de epidemie. Dit percentage lijkt op natuurlijke wijze echter niet haalbaar in de nabije toekomst. 

Van Damme maakt de vergelijking met Zweden en Oostenrijk: 'In Zweden komen ze aan een groepsimmuniteit van 10%, doordat ze minder strenge maatregelen hebben toegepast. In Oostenrijk daarentegen, waar twee weken voor ons al strikte maatregelen genomen zijn, zitten we aan een groepsimmuniteit van 1%. Alles blijft dus hangen onder de 10%, ongeacht of je strikte of geen strikte maatregelen invoert. Ver weg dus van onze benodigde 60%.'

Toekomstige evolutie

Doorgaans evolueren virussen naar minder ziekmakende varianten. 'Vanuit het standpunt van het virus is het beter dat de gastheer overleeft. Als de gastheer sterft, dan sterft het virus ook uit. Wanneer de gastheer sterft, kan hij ook niet meer het virus verspreiden,' verheldert Van Damme.

Omwille van de gelijkaardige symptomen wordt het coronavirus vaak vergeleken met de griep. Goed nieuws: uit virologisch onderzoek blijkt dat het coronavirus een lagere mutatiefrequentie heeft dan de griep.

'We zullen gedurende de komende 3 à 4 jaar deze variant van het coronavirus zien circuleren'

Pierre Van Damme, epidemioloog (UAntwerpen)

Dit betekent volgens Van Damme dat we gedurende de komende 3 à 4 jaar deze variant van het coronavirus zullen zien circuleren: 'Nadien duikt een nieuw virus op met eenzelfde risico op ziektelast. Terwijl we voor de griep jaarlijks onze vaccins moeten aanpassen, zou dit voor het coronavirus om de 3 à 4 jaar mogelijks voldoende zijn.'

Getroffen maatregelen

De universiteiten en scholen waren bij de snelsten om fysiek contact stop te zetten. Dit komt doordat jongvolwassenen en volwassenen de motor blijken te zijn van de pandemie. Van Damme geeft voorbeelden: 'We merken clusters aan infecties vooral bij sociale gelegenheden of collectiviteiten, zoals onder andere après-ski feestjes, woonzorgcentra, carnavalsfeesten en huwelijken.' Totdat we de zorg in de ziekenhuizen onder controle hebben, concludeert Van Damme, moeten we wachten om ze open te stellen.

'Ik zou zeggen dat het bijna een zekerheid is, dat de tweede golf eraan komt'

Pierre Van Damme, epidemioloog (UAntwerpen)

Hoewel een lockdown van de oudere bevolking een optie is, is dit een asociale mogelijkheid. Zo zegt Van Damme: '65-plussers geven aan dat ze willen buiten komen, omdat ze nog actief zijn en in goede gezondheid verkeren. Anders zou je heel die bevolkingslaag binnen moeten houden tot er een vaccin op de markt komt.'

Bovendien is de lockdown van de ouderen geen ideale oplossing voor allen. Ook onder de 65 jaar zijn er kwetsbare mensen. 'Het is een stukje altruïsme en solidariteit om niet één leeftijdsgroep op te geven om de rest van de maatschappij te doen draaien. Zeker als er ook andere kwetsbare mensen in die maatschappij rondlopen.'

Tweede golf: quasi zeker

'Ik zou zeggen dat het bijna een zekerheid is, dat die tweede golf eraan komt.' Een epidemie wordt gedreven door de vatbaren en niet door de zieken. 'Aangezien de groepsimmuniteit gestaag groeit en het vaccin pas volgend jaar klaar zou zijn, zitten we met een proportioneel heel vatbare populatie,' licht Van Damme toe. Van zodra de grenzen openen en we weer goederen importeren, kan het virus mee geïmporteerd worden.

Zo moeten we volgens Van Damme de maatregelen voorzichtig afbouwen, om een zware tweede golf te vermijden. De epidemie moet behapbaar blijven voor de huisartsen, spoedgevallen en intensieve zorgen.

Zo zegt Van Damme: 'Ik denk dat we gaan moeten leren leven tot het einde van het jaar met de gewoonte van een minimale afstand van 1,5 meter tussen de mensen te houden. Dit is de beste manier om de tweede golf onder controle te houden of met veel geluk te vermijden.' We gaan van 'blijf in je kot' naar 'blijf op afstand'.