Ontdek jezelf, begin dan eens echt bij de wereld

Het punt van de prof

06 december 2021
Opinie
Auteur(s): Carine Defoort
De KU Leuven heeft al wat stappen gezet om de blik te openen richting de wereld, maar het blijft onvoldoende. Professor Chinese Studies Carine Defoort pleit voor echte multiregionaliteit.

Stel je voor: een Chinese universiteit geeft een vak 'Inleiding tot de wijsbegeerte' dat zich tot Chinese of oosterse denkers beperkt. Westerse critici zouden voorstellen dat de universiteit ofwel de inhoud van het vak ofwel de titel aanpast. Maar geen zorg: in China bestaat er geen filosofie-departement dat zich tot de oosterse wijsbegeerte beperkt en al helemaal niet onder een universeel klinkende titel. 

Bij ons is het omgekeerde schering en inslag, niet alleen in de wijsbegeerte. In Vlaanderen kom ik dagelijks in contact met vakken, boeken, krantenartikelen, programma's of lezingen die algemene uitspraken doen, maar in feite uitsluitend steunen op westerse informatie.

Het rapport dat de Metaforum-werkgroep voor multiregionaliteit van de KU Leuven vorige vrijdag heeft voorgesteld, stelt dat deze attitude nefast is voor de opvoeding van onze jeugd. De werkgroep heeft een eenvoudige inventaris gemaakt om haar initiële intuïtie te toetsen aan enkele gemakkelijk op te halen data: het online vakkenaanbod van enkele curricula van het academiejaar 2017-18. 

Die inventaris is nu verouderd en was nooit echt fijnmazig genoeg om studieprogramma's grondig in kaart te brengen. Daarvoor hebben de leden van de werkgroep noch de expertise noch de tijd; verder onderzoek is zeker nodig. Ondanks de positieve evoluties die meerdere programma's sindsdien hebben doorgevoerd, blijft het gebrek aan multiregionaliteit in ons onderwijs nog altijd een zorg.

In China bestaat er geen filosofie-departement dat zich tot de oosterse wijsbegeerte beperkt​

Het rapport doet enkele voorstellen die ik hier in twee punten samenvat. Ten eerste, voed ons onderwijs met een ruimere regionale diversiteit. Studenten moeten meer geconfronteerd worden met data, ideeën, visies, gewoontes, kalenders, kaarten, gevoeligheden en inzichten uit heel de wereld. Dit kan allerlei vormen aannemen: bronnen gebruiken in een ruimere waaier van talen, expertise van andere regio's aanmoedigen of specialisten uit die regio's binnen de disciplines benoemen, niet alleen als bron van informatie voor specifieke vakken over die regio, maar ook voor algemene vakken.

Een tweede voorstel is dat docenten de regionale beperking van hun vak in de titel aangeven. De overheersende focus op onszelf zou daardoor voor het eerst zichtbaar worden. Recent heeft de faculteit Letteren het vak 'Filosofische grondslagen van de geesteswetenschappen' ingevoerd. De inhoud is westers. Kunnen we niet, zoals in China, de regionale beperking van de cursus expliciet maken: 'Filosofische grondslagen van de westerse geesteswetenschappen'? Zou de cursus daardoor aan waarde inboeten? In een faculteit die niet alleen veel studenten uit andere regio's verwelkomt, maar ook expertise over andere werelddelen herbergt, zou dit een teken van erkenning en nederigheid zijn.

In het rapport had de werkgroep de hoop uitgedrukt dat de universiteit deze zaak urgent genoeg zou vinden om een initiatief op poten te zetten, zoals sinds enkele decennia gebeurt voor genderongelijkheid. Enkele onafhankelijke experten zouden met een zekere regelmaat de multiregionaliteit van ons curriculum in kaart kunnen brengen. Op basis van deze informatie kan de universiteit dan eventueel actie ondernemen. 

Zo zou, naast multidisciplinariteit, ook multiregionaliteit een plaats krijgen aan onze Alma Mater. De vicerector voor Internationale Relaties, Peter Lievens, vertrouwt er echter op dat de disciplines zichzelf wel zullen remediëren. Wij hopen dat een groeiende maatschappelijke druk de universiteit zal kunnen overtuigen van de urgentie van deze problematiek voor de toekomst van Europa.      

Carine Defoort is professor Chinese Studies en coördinator van de Metaforum-werkgroep voor multiregionaliteit. Het verslag en een opname van het evenement zijn te vinden op de website van Metaforum.