Respecteer anderen, kies voor jezelf

Het winteressay van Jaouad Alloul

20 december 2021
Essay
Auteur(s): Jaouad Alloul
Dopen en andere studentikoze rituelen zijn nuttig om een breed netwerk uit te bouwen, dat je een leven lang meedraagt. Maar dat mag niet ten koste gaan van zelfrespect, vindt Jaouad Alloul.

Zelf heb ik maar een jaartje aan de hogeschool gezeten, 'lerarenopleiding lagere school'. 

Ik dacht destijds dat ik leerkracht wilde worden, een van de zijpaadjes die uiteindelijk leidden naar de plek waar ik het liefst van al sta: het podium. Nochtans, als ik regisseer of een workshop begeleid, heb ik maar al te vaak nood aan de didactische vaardigheden die leerkrachten ook gebruiken. Het neemt niet weg dat de wereld van hogere studies mij altijd een beetje onbekend is gebleven. Nu, op latere leeftijd, zou ik heel graag doctoreren, al weet ik nog niet juist waarin. Even veel keuze als interesse, dus ga ik nog even mijn tijd nemen. 

Ik wil zeker zijn van mijn keuze, want de jaren die je uiteindelijk in je hogere studies investeert, krijg je niet terug. Dus zorg dat je een richting kiest waar je warm van wordt. 

Nieuwe dingen leren is leuk, een diploma hebben opent deuren en het netwerk dat je kan opbouwen tijdens je hogere studies kan indrukwekkend groot worden. In onze wereld zijn hogere studies een privilege, want niet iedereen kan ervan genieten. Als jij deze kans krijgt, zelf maakt of hebt gevonden, duik er dan volledig in. Met al je goesting en ambitie, want er zijn anderen die ervan dromen en dit nooit zullen ervaren.

Een middeleeuws tafereel

Genoeg daarover. Je bent er. Je geniet een parcours waar je kennis en ervaring opdoet. Een goed netwerk, vrienden en mensen waar je op kan rekenen zijn daarbij belangrijk. Het brengt me terug naar een ervaring onlangs in Brussel tijdens het begin van het academiejaar. Omdat het mijn verjaardag was, gingen we gezellig uit eten. Op weg naar huis passeren we de Grote Markt, waar ik mensen verkleed zie rondlopen in donkerrode gewaden. Zij zijn duidelijk in de minderheid. De overgrote meerderheid is gekleed in blauwwitte bomma-pyjama's. Die laatsten moeten in de rij lopen, luisteren en doen wat er gevraagd wordt. Het was een middeleeuws tafereel, een ritueel om nieuwe mensen in te wijden. 


Degenen die niet zingen, worden 'aangemoedigd' met een verbaal en fysiek agressieve tik

Zelf ben ik heel gevoelig voor rituelen. Zo gebruik ik er een paar om tot rust te komen, te verbinden met anderen en mezelf te vullen met liefde. Maar het ritueel in Brussel was verontrustend. Iedereen die er aan deelnam was daar vrijwillig, dus ik koos ervoor om die avond de andere kant op te kijken. Een paar straten verder zagen we het begin van de rij. De donkerrode gewaden waren streng en eisten een lied, eentje met weinig creativiteit, over een meisje dat wel heel makkelijk in de omgang is. Honderd bomma-pyjama's die het lied zingen, sommigen overtuigd, anderen twijfelend. Degenen die niet zingen, worden 'aangemoedigd' met een verbaal en fysiek agressieve tik.  

Ik had zo'n tafereel nog nooit in het echt gezien. Ik nam mijn gsm om het vast te leggen. Sommige verhalen kan je navertellen, maar zijn zo buiten proportie dat niemand je zou geloven. Binnen de 15 seconden stonden er drie rode gewaden voor ons. Ze waren boos en eisten dat de video werd verwijderd. Wij wilden in gesprek gaan: we zeiden dat we de video niet publiekelijk zouden gebruiken, maar dat we wel vrij waren om het vast te leggen. De rode gewaden kwamen heel dichtbij en ik voelde me ontzettend boos worden. Mijn woede kwam voort uit een mentale onderdrukking, die ik mezelf jarenlang heb opgelegd omdat de stem van de status quo rondom mij me steeds kleiner maakte. Ik was boos omdat die rode gewaden eisen stelden en het gewoon waren dat mensen gebukt deze eisen beantwoordden. Wisten zij veel dat ik niets van hen nodig heb. Ik kan gerust leven zonder hun netwerk. Ik ben niet bang om er niet bij te horen. Ik heb niks te verliezen. 

'Laat ons doen en kijk de andere kant op'

De woorden werden harder, luider, veeleisender. Ze dreigden zelfs met het feit dat hun vader advocaat is. Zelf ben ik nu 36 jaar en ook ik sta ergens in het leven door de hulp van anderen. Het is belangrijk om een netwerk te hebben waar je op kan rekenen. Maar als je vader de hulplijn is om je uit de nood te halen voor iets waar je schuld aan hebt, dan is dat geen hulplijn. Dat is ronduit zielig, want dat wil zeggen dat je je heel bewust bent van je privilege en dat je ook niet bang bent om het te gebruiken. Ik ben bang van zulke mensen, al is angst geen goede raadgever.

Na het dreigement dat de advocaat-vader mij zal aanklagen, begon ik te lachen. Uit het niets kwam een veel oudere man in een rood gewaad aanlopen. Hij adviseerde me om de andere kant uit te gaan en zeker de Kunstberg te vermijden: 'Iedereen die hier is, wil hier zijn om erbij te horen. Dus laat ons doen en kijk de andere kant op.' Hoewel ik de andere kant opkeek op de Grote Markt, ging het ditmaal niet meer. Ik werd zo boos en zo emotioneel van wat ik zag. Honderden jongeren die gebukt liepen, met schaamte in hun ogen. Sommigen zagen er nog fris uit, maar de meeste waren uitgeput van dagenlang allerlei 'rituelen' te doen. Het deed me denken aan een foute film die ik heel mijn leven al zie herhalen. Het individu dat gebukt loopt onder een kleine meerderheid. Ik wilde al deze jongeren vastpakken en wakker schudden. 'Doe dit niet! Stop ermee! Waarom?'


De woorden werden harder, luider, veeleisender. Ze dreigden zelfs met het feit dat hun vader advocaat is

Het deed me pijn om zulke sterke jonge mensen te zien die aan het begin van een fantastisch parcours staan. Het ritueel is belangrijk, zeker aan de start van zo'n lang parcours. Ik pleit voor een ritueel waarin we samen aansterken, waarbij we de ander niet denigreren. Samen opdrachten doen om net meer in onze kracht te staan. Want studeren komt met onzekerheid. Niet alleen de leerstof, maar ook alle nieuwe indrukken en mensen die we tegenkomen in ons traject. 

Waarom zouden we niet radicaal NEEN zeggen tegen zulke praktijken? Of gaan we wachten tot de rode gewaden beslissen om ons niet meer te gebruiken als wandelende slaven? Het is aan ons om massaal te zeggen: 'Hier doe ik niet meer aan mee'. Ik wil geen deel zijn van een studentenleven en -huis waarin ik mezelf en anderen moet kwellen, afbreken en neerhalen uit angst er niet bij te horen. De angst verstoten te worden en niet alle privileges te genieten die bij zulke huizen komen kijken. 

Hun tactieken zijn beneden alle peil en spreken het concept van gelijkheid volledig tegen.

Als we toegeven aan en meespelen met zulke machtsspelletjes dan zijn we vertrokken voor de rest van ons leven. Het is makkelijker gezegd dan gedaan, maar het geeft je zoveel zelfwaarde en je zelfbeeld wordt aanzienlijk sterker als je beseft dat je je zelfbeschikkingsrecht altijd kan inroepen. Het zorgt ervoor dat je later bij gelijkaardige situaties kan zeggen: 'Neen, dank je! Hier doe ik niet aan mee.'

Voortdurend worden we aangeleerd om ja te knikken, maar weet dat een ja dikwijls een deur is naar een 'maar'. 'Ja, ik wil dit doen, maar eigenlijk voel ik me er niet goed bij.' Op termijn zal je leren dat dit eigenlijk een neen had moeten zijn. Neen is krachtig, duidelijk en laat geen ruimte voor de ander om je te manipuleren. 

Kies voor jezelf

Maar zeg ook ja! Zeg ja tegen solidariteit, liefde, vriendelijkheid, beleefdheid. Waarom is het moeilijk voor ons om afscheid te nemen van sociaal gedrag dat in bepaalde contexten wenselijk, maar eigenlijk toxisch is voor ons? In het verleden heb ik zelf vele hoge muren moeten slopen die mijn gelaagde identiteit had opgebouwd. Dat is me ook gelukt, omdat ik geloof in mezelf en door de jaren heen een zelfbeeld heb opgebouwd dat niets met de ander te maken heeft. Als je zoveel verantwoordelijkheid aan iemand geeft en je zodanig laat kleineren, dan sijpelt dat door tot in je botten, want dat is waar een ritueel toe in staat is.


Zorg dat je je eigen netwerk opbouwt met mensen die niet bang van je zijn als jij in je kracht staat

En ja, we kunnen zeggen en denken dat dit typisch is voor het begin van het schooljaar, maar niets is minder waar. Deze jongeren, wiens vaders advocaat zijn, gaan zo'n gedrag blijven vertonen. Meer nog, ze gaan er zelfs beter in worden. Aan jou, die niet over dit netwerk beschikt, wil ik zeggen: zorg dat je je eigen netwerk opbouwt met mensen die niet bang van je zijn als jij in je kracht staat. Omring je met mensen die je zien als gelijke en niet met mensen die die je willen zien buigen onder de druk die zij met plezier op je leggen. 

Kies voor jezelf, focus op je studies en voeg je enkel toe aan een 'groep' die gelijkheid vooropstelt.



Jaouad Alloul is zanger, danser, acteur, activist en kunstenaar. Hij werd in 2020 door NRC geselecteerd als één van de 101 opkomende, culturele talenten. Tot 2 januari loopt in Huis Van De Mens in Brussel het evenement In the Mood for Love dat hij organiseerde, rond intimiteit en liefde tussen mannen. Jaouad is onder andere te vinden op Spotify en in De Roma en zat eerder in The Voice en De Slimste Mens ter Wereld.