Zelfvarende schepen dragen bij aan schoner transport

Doctoraatsonderzoek geeft hoop

31 maart 2021
Artikel
Auteur(s): Helma Dabekaussen
Een onderzoeker aan de KU Leuven tast de potentie van autonoom varende schepen af met het oog op duurzaam maatschappelijk belang. De eerste succesvolle vaarproeven met een modelschip zijn een feit.

Gerben Peeters, doctoraatsonderzoeker aan de Faculty of Engineering Technology KU Leuven, werkte de afgelopen vijf  jaar met veel plezier aan de ontwikkeling van autonoom varende schepen. Toen hij aan zijn doctoraat begon was er nog vrijwel geen onderzoek gedaan naar autonoom varende schepen. 

Ondertussen is zijn onderzoek al zo ver gevorderd dat een zelfvarend modelschip werkelijkheid is. Ondanks deze mijlpaal en het behalen van zijn doctoraat, is het onderzoek nog lang niet op zijn eind. Het ultieme doel: Efficiënte en duurzame autonome scheepvaart binnen de Belgische en Europese binnenvaart.

De motivatie van Peeters voor het onderzoek naar autonoom varende schepen was tweeledig. Ten eerste is er maatschappelijk belang bij het bestaan van de zelfvarende schepen, namelijk minder vervuiling. Ten tweede bestond de technologie die nodig is voor autonoom varende schepen wel al, maar de schepen zelf nog niet. 

'Wij hopen nieuwe banen te creëren binnen de sector'

Gerben Peeters, doctorandus aan de KU Leuven

Bijkomstig bieden de autonome schepen ook nog eens een uitkomst voor de actuele afname van werkgelegenheid binnen de kleinscheepvaart. Peeters’ onderzoek biedt hoop: ‘wij hopen nieuwe banen te creëren binnen de sector'.

Duurzaamheid

Hoewel schepen vaak als zeer vervuilend worden gezien, legt Peeters net de nadruk op de mogelijkheid van verduurzaming door de autonoom varende schepen. Een vergelijking tussen de vervuiling van transportvoertuigen is niet een op een te maken. Een schip lijkt in eerste instantie misschien een stuk vervuilender, maar kan ook een stuk meer vervoeren. Binnen het gehele plaatje is ‘een schip gemiddeld gezien properder is dan een vrachtwagen’, licht Peeters toe.

Daarnaast zal de technologie die zelfvarende schepen zuiniger en goedkoper maken dan de bestaande binnenvaart. Peeters legt uit dat de informatie die een zelfvarend schip kan monitoren ervoor moet zorgen dat het schip duurzame berekeningen kan maken wat betreft brandstof verbruik. Aangezien er geen of weinig personeel nodig zal zijn om het schip op haar bestemming te krijgen, is het ook een stuk voordeliger wat betreft de kosten in uurloon.

Hoewel er  minder bemanning nodig is op de boten zelf, ontstaat er door de ontwikkeling van de autonoom varende schepen juist meer werkgelegenheid. Dit zou gelegen kunnen komen voor de mensen die de kleinere schepen bemanden, maar door een afname in het aantal kleine schepen zonder werk zijn komen te zitten.

Overwinningen en uitdagingen

Toen Peeters begon aan zijn onderzoek was er al technologie beschikbaar die autonome scheepvaart mogelijk kon maken. Toch is het allemaal niet zo eenvoudig om deze technologie toe te passen. Het hele systeem rondom autonome scheepvaart is een groot complex systeem, dat met veel dingen rekening moet houden. Denk aan het voortbewegen en het besturen van het schip, het monitoren van omgeving, het verzamelen van data en de redenering waarop beslissingen worden gemaakt.

Peeters is voornamelijk bezig geweest met de besturing van de schepen, maar wél met het oog op een ontwikkeling waarbij het monitoren van het schip centraal komt te staan. Deze stap is van groot belang, zodat men straks niet meer continu bezig hoeft te zijn met het besturen van het schip, maar men wel op tijd gewaarschuwd wordt wanneer er ingegrepen moet worden. ‘Je kunt continu naar de livestream van de camera’s kijken, maar als je er continu naar moet kijken, dan kun je er net zo goed mee varen’, licht Peeters toe.

'Een schip is gemiddeld gezien properder is dan een vrachtwagen'

Gerben Peeters, doctorandus aan de KU Leuven

Daarnaast vindt Peeters het heel belangrijk dat de beslissingen die een autonoom schip maakt inzichtelijk zijn. Dit is een veel gehoorde kritiek op kunstmatige intelligentie die het autonoom varen en rijden mogelijk maakt. Peeters benadrukt: ‘We willen zeker geen blackbox maken. Beslissingen moeten uitlegbaar zijn’. Het schip moet kunnen aangeven aan de hand van welke data en modellen het tot een bepaalde beslissing is gekomen.

Vooruitzicht

De ontwikkeling van de technologie is volop aan de gang. Op dit moment werkt Peeters met een modelschip van bijna vijf meter lang. Toch is het niet zo dat deze technologie één op één gebruikt kan worden op grote schepen. Grote schepen brengen nieuwe uitdagingen met zich mee, omdat ‘er andere effecten opspelen bij grote schepen die je niet hebt bij kleine schepen’, verklaart Peeters.

Of de ontwikkelingen van autonome scheepvaart uiteindelijk favorabel zijn, moet zich uitwijzen na verder onderzoek. Ten slotte speelt het kostenplaatje ook een grote rol en hoe dit kostenplaatje eruit zal komen te zien is afhankelijk van de verdere technologische ontwikkelingen.