Lezersbrief: Voor een inclusieve studentencultuur

Een kritiek ten aanzien van elitaire studentenculturen

06 augustus 2020
Opinie
Auteur(s): Juna Ghaye , Lola Laenen
Media staan al dagen in brand met de roep om gerechtigheid voor de dood van Sanda Dia (20). Maar zijn zwaardere straffen voor de daders wel genoeg om het probleem aan te pakken?

Wie de laatste week het nieuws heeft gevolgd, kon er niet naast kijken. De  reconstructie van de laatste uren van Sanda voor zijn overlijden veroorzaakte een golf van verontwaardiging. Wat tijdens de doop gebeurde, valt het best samen te vatten als foltering en ontmenselijking: Sanda moest onder andere een goudvis inslikken en de kop van een aal afbijten, liters en liters sterkedrank naar binnen gieten, liters visolie drinken en urenlang in een put vol ijskoud water zitten waar de schachten werden gebruikt als toilet.

Het lijkt een overdreven plot van een psychologische thriller, maar het is helaas de realiteit. Alles werd grondig voorbereid: de kranen in de koten van de slachtoffers werden hermetisch afgesloten, zodat ze geen water konden drinken na de doop. Dit was niet zomaar machtsmisbruik in the heat of the moment, maar bewuste onderwerping en sadisme volgens een scenario dat al jaren gebruikt werd.

De manier waarop de KU Leuven ermee omging, was nog een extra slag in het gezicht: geen schorsing, maar een taakstraf van dertig uur. Via onlinearchieven was er een ledenlijst van de club te vinden die loopt tot 2010-2011, wat daarna kwam is vakkundig uitgewist. Door hun peperdure advocaten en geprivilegieerde positie konden de verantwoordelijken voor de dood van Sanda zich wentelen in anonimiteit.

Niet zomaar puberaal gedrag

Het gedrag van de Reuzegommers zorgt terecht voor veel afschuw, maar het is gevaarlijk om het slechts weg te zetten als puberale fratsen of 'boys will be boys' en niet de ideologie erachter te zien. Er zijn voorbeelden genoeg van de visie van dit soort studentenclubs, waar racisme en elitarisme samensmelten: in een van de filmpjes wordt er naar een gekleurde bedelaar 'Handjes kappen, de Congo is van ons' gezongen, de schachtenmeester noemt in zijn speech Adolf Hitler lacherig 'onze vriend' en zegt dat het geen jaar mag worden 'zoals in een BSO-schooltje met een of andere allochtoon.'

'Studenten van rijke ouders leren in deze clubs om zich sterker te voelen door anderen te vertrappelen'

Door de strakke sociale hiërarchie, het haantjesgedrag in verband met alcohol en het autoritarisme krijg je een alpha-male klimaat, waarin je meer aan respect kan winnen als je een ander vernedert en domineert. Het is een klimaat waar je enkel sterk mag zijn, en studenten van rijke ouders leren in deze clubs om zich sterker te voelen door anderen te vertrappelen. 

In clubs zoals Reuzegom bereiden ze zich voor om leidende posities in de maatschappij op te nemen, ze worden geïntroduceerd in een cultuur waarin alles draait rond geld en macht. Combineer dat met het feit dat deze jongens tot de toplaag van het Antwerpse establishment behoren en dus gewend zijn om met alles weg te komen en je krijgt een gevaarlijke cocktail die kan moorden. 

Een 'wij' kan ook inclusief 

Studenten hebben de behoefte om ergens bij te horen en deel zijn van een groep, op die manier krijgt hun leven betekenis. De behoefte om ergens bij te horen wordt echter misbruikt door zulke elitaire en autoritaire clubs. Voor hun geldt dat je alleen tot hun select clubje kan behoren als je op anderen neerkijkt en ze onderdrukt. Om tot zo'n club te kunnen behoren dien je een bepaald vernederend ritueel te ondergaan. Als je hier in slaagt hoor je bij de 'beteren' en kan je al de rest vernederen.

Door samen activiteiten te doen en organiseren zonder autoritaire regels is het mogelijk een progressieve en inclusieve studentencultuur naar voren te schuiven

De nood om ergens bij te horen en iets te doen dat betekenis heeft, kan ook op een inclusieve manier worden ingevuld. Om sterker te worden, hoef je geen anderen te vertrappelen. Dit kan net door anderen te helpen en ondersteunen.

Veel clubs verenigingen aan de KU Leuven en elders tonen dat dit mogelijk is. Ze slagen er wél in een aangename sfeer te creëren, waarin iedereen zich thuis voelt en autoritarisme en elitarisme geen plaats hebben.

Inclusieve studentencultuur

We kunnen gaan voor een studentencultuur waar iedereen zich thuis voelt en waar vernederende rituelen niet de norm zijn. Waar waarden als samenwerking en samenhorigheid centraal worden gezet, en waar andere leden geen meerderen, maar gewoon medestudenten en vrienden zijn. Door samen activiteiten te doen en organiseren zonder autoritaire regels is het mogelijk een progressieve en inclusieve  studentencultuur naar voren te schuiven.  

Wat er op 5 december 2018 gebeurde wordt terecht hard veroordeeld en hopelijk zorgt het proces voor gepaste straffen voor de daders. Maar laten we het debat opentrekken: hoe zorgen we voor een studentencultuur die niet gebouwd is op uitsluiting en het propageren van een elitair wereldbeeld? De eerste stap is om de elitaire cultuur die tot de dood van Sanda Dia leidde, fundamenteel in vraag te stellen. De tweede stap is dan om verder te bouwen aan een progressieve, inclusieve cultuur van en voor studenten, voor álle studenten.

Juna Ghaye is studente Pedagogie aan de KU Leuven en ondervoorzitter bij Comac Leuven, Lola Laenen is student Spaans en Sociaal werk en eveneens voorzitster bij de nationale afdeling van Comac.