Veto sprak met historicus Lode Wils

"Dat België uiteenvalt is een postume triomf van Hitler"

Veto:Als je spreekt van dé Vlaamse identiteit, veronderstel je eigenlijk dat er een aantal kenmerken zijn die gelden voor alle Vlamingen. Zijn die er wel?
Lode Wils: «Die zijn er in die mate waarin het gevoel bestaat dat men Vlaming is. Dat gevoel is, denk ik, wijd verspreid: bijna negentig procent van de 6 miljoen nederlandstalige Belgen voelt zich Vlaming. Als zij zich zo voelen dan is dat een feit.»
Veto:Maar kunnen er niet verschillende manieren zijn om die Vlaamse identiteit in te vullen; dan heb je niet één maar vele identiteiten?
Wils: «Wel ja, er zijn enorm veel identiteiten. De mens is een kollektief wezen wij behoren tot veel groepen: nationalistische, ideologische, religieuze, sociale groepen.»
Veto: Kan men de vorming van de Vlaamse identiteit manipuleren, bijvoorbeeld via het onderwijs of de media?
Wils: «Dat is evident. Natuurlijk wordt een identiteit in de loop van generaties geschapen door de elites en onder andere de leerkrachten. Ook de kranten zoals De Standaard, Het Belang van Limburg hebben deze Vlaamse identiteit beïnvloed. In het sociologisch en historisch onderzoek, dat zich de jongste tientallen jaren op dat 'nationale' heeft toegelegd, wordt heel sterk de nadruk gelegd op het 'gemaakt-zijn' van die identiteit. Identiteiten worden in de loop van de tijd gekreëerd door elites, staten, gewesten en gemeenschappen, en de media.»
Veto: Kan een Vlaamse identiteit tot volle ontplooiing komen binnen een Belgische staat?
Wils: «Persoonlijk vind ik van wel. Ik denk ook dat het Vlaams nationalisme, dat dat niet mogelijk acht, iets heel schadelijks is. Dat verandert niets aan het feit dat het heel krachtig is en dat veel mensen -- ook respektabele -- dat aanhangen.»
Veto: Wat vond u van de laatste Ijzerbedevaart?
Wils: «Ik hoop dat dat aan veel mensen heeft duidelijk gemaakt dat het Vlaamse nationalisme schadelijk is. Maar ik vrees dat het maar bij weinigen het geval is, want wij zijn allemaal gevoelsmensen. Gevoelens primeren bij ons meestal op rede.»

Strijd

Veto: De heisa rond de Ijzerbedevaart toont misschien aan dat de Vlaamse Beweging tenonder gaat aan interne konflikten, dat de strijd gestreden is?
Wils: «In mijn ogen is de strijd gestreden. Wat nu de Vlaamse Beweging heet, wordt in beslag genomen door de Vlaamse nationalisten, terwijl zij daar vroeger maar een vrij klein onderdeel van waren. De bedoeling van de Vlaamse Beweging was de volkstaal te gebruiken als bestuurs -en kultuurtaal. In heel mijn leven ben ik voorstander geweest van de Vlaamse Beweging en niet van het Vlaamse nationalisme, dat zichzelf nu dé Vlaamse Beweging noemt. Waar komt die Vlaamse Beweging vandaan? De Verlichting en de Romantiek hebben tweehonderd jaar geleden een beweging doen ontstaan in Europa om van andere talen af te stappen en de volkstaal te gebruiken als bestuurs -en kultuurtaal, en dat is het begin van de Vlaamse Beweging. Die beweging heeft haar doel bereikt.»
Veto: De Vlaamse Beweging heeft volgens u haar doel bereikt, maar Van den Brande wil steeds verder gaan?
Wils: «Van den Brande is min of meer een nationalist, denk ik. Hij zal u waarschijnlijk zeggen dat hij dit doet omdat de Waals-socialistische zijde vooral beschouwd wordt als een niet loyale partner in België, en dat is een gevoel dat ik op zekere hoogte wel deel. Als zij weigeren Vlaamse autobussen te kopen en dergelijke dingen, dan is het nog maar de vraag hoe lang een land in dergelijke omstandigheden kan standhouden.»
Veto: Is er dan nog nood aan een verdere federalisering, om ook een financiële onafhankelijkheid te verkrijgen?
Wils: «Ah nee, ik denk dat een verdere federalisering schadelijk is voor de Vlamingen, en ik voel mij nogal sterk Vlaming. Toen ik student was, was het Nederlands nog allesbehalve als volwaardige bestuurs -en kultuurtaal erkend. Ik heb mij daarvoor ingezet, bijgevolg ben ik daar sentimenteel nogal aan gehecht.»
Veto: Is dat Vlaams nationalistisch streven ook niet in tegenspraak met het zoeken naar meer eenheid binnen de Europese Unie?
Wils: «De Europese eenmaking aan de ene kant versterkt België, en aan de andere kant verzwakt België of versterken de desintegratiebewegingen. In de loop van de eeuwen hebben de mensen zich steeds aaneengesloten in grotere gehelen, omdat dit ekonomische en militaire voordelen heeft. Nu zijn we zodanig veilig binnen het verenigde Europa en is onze ekonomie zo veilig, dat we nu denken dat we die staten niet meer nodig hebben. Maar natuurlijk kan Europa niet bestaan uit zevenhonderd achtendertig kleine brokjes die zichzelf allemaal tot onafhankelijke staat uitroepen, die zeggen: "We moeten als Vlaanderen of bijvoorbeeld als Corsica of Schotland soeverein deelnemen aan een federaal Europa." Dat is gewoonweg ondenkbaar. Ik lees nu al in de krant dat als er nog een paar Oosteuropese landen bij de EU komen, die instellingen helemaal niet meer werken omdat men al met teveel is.»

Flamenpolitik