Laat de Einsteintelescoop een voorbeeld zijn

Misschien wordt onze regio wel het mekka voor astronomie. België, Nederland en Duitsland dienen namelijk samen een kandidatuur in om bij het drielandenpunt een ondergrondse zwaartekrachtdetector te bouwen: de Einsteintelescoop.

De queeste naar kennis over de kosmos is eeuwenoud. Pas recent ontdekten weten­schappers dat de heilige graal van hun zoektocht misschien wel zwaartekracht­golven zijn. Met de metingen van de Einsteintelescoop hopen ze een fundamen­teel beter begrip te krijgen van de kosmos.

Dat is geen folklore. De vereisten voor de telescoop zijn onverbiddelijk streng en achter de kandidatuur van onze regio gaat een indrukwekkend raderwerk schuil van interdisciplinaire en internationale samen­werkingen. Bouwen op grote diepte vereist grondig geologisch onderzoek en ingenieuze bouwkundigen. Fysici, statistici en wiskundigen zullen hun handen vol hebben met het verwerken van de massa's data die het instrument (hopelijk) zal uitspuwen. 

Bovendien is heel wat technologie die broodnodig is voor de telescoop nog niet ontwikkeld. Daarom verenigen kennis­instellingen zich over de landsgrenzen en disciplines heen, om in hun niche 'wereldtop te zijn', zoals Hans Plets het in deze editie zegt. Bovendien steunen de lokale over­heden het initiatief overtuigend met een financieel engagement van momenteel zo'n 1,6 miljard euro.

Het enthousiasme en engagement waarmee de verschillende landen en kennis­instellingen samenwerken om het project tot een goed einde te brengen, is bewonderens­waardig. Dat het mogelijk is om kennis en energie op die manier te bundelen, kan ons enkel hoopvol stemmen. Er zijn immers nog heel wat andere interessante technologische problemen, waar weliswaar minder prestige mee te rapen valt, maar die minstens even relevant zijn voor klimaat en maatschappij. Wanneer zullen we die met dezelfde sérieux aanpakken?

Van een fysieke Einsteintelescoop is nu nog geen sprake, maar hij figureert wel al in een intensieve wervingscampagne voor STEM-richtingen bij scholieren. Hopelijk zullen zij als student een mooie plaats in het verhaal krijgen en hebben ze straks ook andere projecten om van te dromen.

Pieter-Jan Bossuyt is redacteur Onderzoek. Het editoriaal wordt gedragen door de voltallige redactie.