Schenk eens wat meer aandacht aan je dromen

Is dromen niet fascinerend? Of het nu in het midden van de nacht is, of tijdens een vroege les na een avondje uitgaan. De logica trekt zich terug en de fantasie en symboliek krijgen vrij spel. In een droom ontvouwt zich een absurd drama, waarvan de absurditeit zich enkel prijsgeeft na het ontwaken. Dromen zijn een rijke bron aan zelfkennis die we niet mogen verwaarlozen.

Wat zijn dromen?

Zijn dromen slechts vurende neuronen, of vertellen ze de waarheid over de menselijke psyche? Misschien wel beide. Vroeger meenden volkeren dat dromen dienden als communicatiemiddel met externe krachten zoals goden, engelen en geesten. Vandaag beweren neurowetenschappers dat dromen gewoon een bijverschijnsel zijn van hersenactiviteit. 

Neurobiologisch gezien komen dromen vooral voor tijdens de REM-slaapfase. Hersengebieden zoals de visuele cortex en het limbisch systeem zijn actief tijdens het dromen.  Als je donderdagavond naar je eerste pintje staart en enthousiast wordt, zijn die gebieden actief. Zij zijn betrokken bij visuele waarneming en emoties. Dat verklaart de levendigheid van dromen. 

Die neurobiologische fenomenen zijn onmisbaar om de mechaniek achter het dromen te begrijpen, maar ze zeggen ons nog niets over de inhoud. De taak om die te ontsleutelen is weggelegd voor de menselijke psyche. Dat is de totaliteit van alle psychische gebeurtenissen, bewust en onbewust, die het innerlijke leven van een mens vormen. Hoewel de psyche een neurale basis heeft, mogen we die niet reduceren tot de hersenen. Dromen zijn zowel fysisch als psychisch van aard. 

Doelgerichtheid

Dromen hebben een psychische doelgerichtheid. We mogen ze niet zomaar beschouwen als een nutteloos product van onze psyche. Er zit meer achter: dromen zijn een kompas voor de menselijke ziel. Ze vertellen ons waar we staan en wat we voelen, soms zelfs wat we moeten doen. 

In dromen komen onze emoties, gedachten, verlangens en angsten zonder filter tot uiting. Er zit dus een belangrijk deel van onze identiteit verscholen in die onbekende wereld. Begrijp me niet verkeerd: de betekenis hoeft niet altijd diep te zijn, ze kan ook verwijzen naar een alledaags detail. Bijvoorbeeld, dromen over een oude vriend die je onlangs op straat tegenkwam, zonder diepere symboliek erachter. 

De droom waarin je onverwachts valt, heeft iedereen weleens ervaren. De betekenis erachter kan verwijzen naar een moment of een periode in ons leven waarin we het gevoel hadden controle te verliezen. Zo kunnen dromen gevoelens representeren die we allemaal ervaren.

Aandacht voor dromen

Mensen moeten aandachtiger omgaan met hun dromen. Het is best om in deze tumultueuze tijden eventjes een stapje achteruit te zetten en te luisteren naar je authentieke zelf, zoals die alleen in dromen tevoorschijn komt. Ze kunnen iets in je doen ontwaken – letterlijk en figuurlijk. Ze verrijken je leven. 

In de geschiedenis zijn er talloze voorbeelden die de rijkdom van dromen aantonen. Salvador Dalí gebruikte zijn dromen als inspiratiebron voor zijn surrealistische schilderijen. Mary Shelley vond inspiratie voor Frankenstein in een droom. Ook Paul McCartney ving de melodie van Yesterday voor het eerst op in een droom. Schenk eens wat meer aandacht aan je dromen, want ze kunnen een enorme bron van creativiteit zijn. 

Om te beginnen, kan je een droomdagboek bijhouden. De kans bestaat wel dat je niet elke droom even goed begrijpt of herinnert. Niet gevreesd! Het feit dat we ze niet altijd begrijpen of herinneren, betekent niet dat ze geen betekenis hebben. Een droom is immers zoals een drama, en elk drama heeft een boodschap die vroeg of laat duidelijk wordt.

Yaman Yilmaz is Vetoraan en student Psychologie aan de KU Leuven.