Een klimaat van vertrouwen: Vermeires strategisch plan door de ogen van de universiteit

Bijna veertig pagina's telt het strategisch plan dat rector Severine Vermeire voorstelde bij de start van het academiejaar. In dat plan tekent de rectorale ploeg de grote lijnen voor de universiteit tot in 2029 uit. Met de titel Vertrouwen als fundament: een wendbare universiteit met duurzame impact, refereert de rector terug aan haar verkiezings­programma. Veto zocht uit of rector Vermeire, samen met haar dreamteam van vicerectoren, een goede basis legt voor de toekomst van de universiteit.

'Zo'n strategisch plan komt niet uit de lucht vallen', zegt Jos Vander Sloten, decaan van de faculteit Ingenieurswetenschappen. Al tijdens de verkiezingscampagne van die drie kandidaat-rectoren in 2025 stuurde zijn faculteit een nota met aandachtspunten naar elke kandidaat. Daarmee is het niet de eerste faculteit die dat doet: ook de faculteit Sociale Wetenschappen stuurde nog eerder zo'n nota uit.

Bouwen op vertrouwen

'Uit onze gesprekken met Severine Vermeire werd duidelijk dat ze die nota ook gelezen had', zegt Vander Sloten. 'Ze nam destijds meteen al enkele zaken die we naar voren schoven in rekening in haar voorstellen.' Een van die voorstellen is de zogenaamde 'subsidiariteit'. Volgens dat concept moeten beslissingen op een niveau binnen de universiteit genomen kunnen worden, zonder redundante vergaderingen in de verschillende lagen van de instelling.

'Daarvoor is vertrouwen nodig in elkaar', zegt Vander Sloten. 'Je moet willen meegaan in de beslissingen die op andere niveaus of in werkgroepen genomen worden.' Daarmee belanden we opnieuw bij de titel van de tekst: de rectorale ploeg ziet het vertrouwen in de verschillende actoren binnen de universiteit als belangrijkste bouwsteen voor de toekomst.

Hoewel enkele faculteiten de rectorale ploeg al vroeg op de hoogte brachten van hun aandachtspunten, deed lang niet iedereen dat. 'Rechtstreekse inspraak in het opstellen van het plan hadden we niet', zegt Melanie Gérard, vertegenwoordiger van het administratief en technisch personeel (ATP). Ook bij de vertegenwoordiging van het assisterend en bijzonder academisch personeel (ABAP-OP1/2) gaan dezelfde stemmen op.

'Het initiatief kwam vanuit de beleidsploeg zelf', zegt Gérard. 'Het is dan ook de beleidsploeg die de algemene koers moet uitzetten', zegt ABAP-vertegenwoordiger Maarten Houben. Dat betekent niet dat de personeelsvertegenwoordigers totaal geen inspraak hadden in de plannen die uiteindelijk gepubliceerd werden.

Van strategie naar actie

In februari van dit jaar passeerde al een eerste versie van het plan op de academische raad. 'Dan mochten wij ook opmerkingen geven', zegt Gérard. Net voor de zomer kreeg de academische raad een volgende versie van de tekst te zien. 'Tussen die twee versies is er flink wat gepoetst om met de opmerkingen rekening te houden', zegt Vander Sloten.

Het resultaat? Een tekst waar bijna alle leden van de academische raad die Veto sprak tevreden mee zijn. 'Ik vind het een zeer goede aanzet', zegt Steven De Feyter, decaan van de faculteit Wetenschappen. 'Maar nu moet het plan uiteraard nog vertaald worden in acties.' Die vertaalslag van strategisch plan naar actieplannen is momenteel volop aan de gang.

Al wachten de ABAP-vertegenwoordigers niet af: ook zij schreven ondertussen een nota aan de beleidsploeg om hun aandachtspunten voor de actieplannen duidelijk te maken. 'Vanuit het strategisch plan vielen bepaalde zaken ons op waar voor ons meer aandacht op mocht liggen', zegt ABAP-vertegenwoordiger Michiel Genar.

'Die nota werd positief onthaald bij de beleidsploeg', zegt Genar. 'Ze zijn blij dat we proactief aan de slag zijn gegaan.' Een van de aspecten die de vertegenwoordigers naar voren schoven, is de waardering van het werk van doctoraatsstudenten en praktijkassistenten.

'Zij doen heel veel taken achter de schermen die niet altijd heel goed zichtbaar zijn', zegt Genar. 'Zij verdienen soms ook wel een extra pluim.' Diezelfde boodschap onderschreef ABAP-vertegenwoordiger Robin Kelchtermans tijdens zijn speech bij de opening van het academiejaar.

Van taalbeleid tot taalmodel

Ook de oproep voor een flexibeler taalbeleid van de rector in het plan, valt in goede aarde. Zeker vanuit de groep Wetenschap & Technologie klinkt het positief. 'Wij zijn al jaren pleitbezorger om onze masteropleidingen primair in het Engels te kunnen aanbieden', zegt Vander Sloten. Momenteel verplicht de Vlaamse overheid de universiteiten nog om voor elke Engelstalige master ook een Nederlandstalig equivalent te voorzien. Uitzonderi­ngen op die voorwaarde worden maar zelden verleend.

'De faculteit Wetenschappen is heel internationaal georiënteerd', zegt De Feyter. 'Wij zijn absoluut voorstander om het taalbeleid zo pragmatisch mogelijk te realiseren.' Dat is geen aanval op het Nederlands als onderwijstaal: 'Onze bacheloropleiding is volwaardig Nederlandstalig', zegt Vander Sloten. 'Maar in de masteropleidingen denken we toch dat we de inspanning maximaal richting Engelstalige opleidingen moeten schuiven.'

Ook AI is vandaag de dag niet weg te denken uit het strategisch plan van een onderwijs­instelling. 'AI is een realiteit en we moeten ermee aan de slag', zei de rector er recent nog over bij Trends Z. In datzelfde interview stelde de rector de klassieke evaluatie van de masterproef in vraag. 'De masterproef is een belangrijk sluitstuk van een master­opleiding', zegt De Feyter. 'Het zal wat creativiteit vereisen om daar op een correcte manier mee om te gaan.'

De rector verwijst dan vaak naar mondelinge verdedigingen. Maar die zijn niet altijd makkelijk te organiseren voor grote opleidingen. 'Je kan een mondelinge verdediging van een kwartiertje hebben. Gaat dat dan AI-proof zijn?', vraagt een decaan zich af. Dat laat dan nog de logistieke oefening die het organiseren van die verdedigingen teweeg brengt, buiten beschouwing.

De A van ambitie

Uit de rondvraag blijkt dan ook dat het plan niet bang is voor een scheut ambitie. Naar die ambitie verwees de rector al in haar speech bij de opening van het academiejaar: samen met authenticiteit en autonomie vormde het haar 'triple A'.

'Beter een beetje te veel ambitie dan te weinig', meent Gérard. Met de ambitie van het plan maakt de rector nogmaals de intentie van een tweede ambtstermijn duidelijk, zoals ze al eerder deed in Veto. 'De ploeg kan zich bij een poging tot herverkiezing verder lanceren als ze al goede stappen maakte en de rest van het plan wil afwerken.'

'Het is heel moeilijk als je een beleidsplan maakt om nu in de huidige situatie vier jaar vooruit te kijken', zegt Isolde Buysse. 'Je hebt haast een glazen bol nodig om de veranderingen van de regering, maar ook de maatschappij in het algemeen, te voor­spellen.' Daarom spreekt de ATP-vertegenwoordiger eerder van een 'hoopvol' dan een 'ambitieus' plan. 'The proof of the pudding is in the eating', besluit ze.

'Je kan heel veel ambitieuze doelstellingen hebben, maar uiteindelijk moet je nog altijd aan bepaalde regels voldoen', zegt Vander Sloten. 'We hebben veel meer internationale studenten nodig. Onze industrie vraagt daarnaar. Maar dan zit je met die limieten op de financiering van de niet-EER-studenten.' Al die randvoorwaarden maken het de rectorale ploeg moeilijker om het plan om te zetten in actiepunten. 'Maar de ambitie mag er zijn', besluit Vander Sloten.

Tijd voor actie

Momenteel legt de rectorale ploeg de laatste hand aan de actieplannen. 'De rector heeft altijd gezegd: het beleidsplan, daar hoort een concreet actieplan bij', zegt Buysse. 'Nu is het afwachten om te zien hoe die zaken – die mooi op papier zijn – concreet worden verwezenlijkt.'

'Waar gaat het team van de rector op inzetten? Wat is hun topprioriteit?', vraagt Genar zich af. 'Ik denk dat dat voor ons de belangrijkste vraag is.' De vertegenwoordigers hopen daar zeer snel een antwoord op te krijgen in de academische raad. 

Zo'n passage van de plannen op de academische raad is gegarandeerd, maar hoe groot de verdere inspraak van de decanen en vertegenwoordigers nog zal zijn, is onduidelijk. Al heerst er wel vertrouwen: 'We hebben echt het gevoel gehoord te worden', zegt ABAP- vertegenwoordiger Houben. Gérard vat het samen: 'We hebben het afgelopen jaar wel gezien dat er een klimaat is van luisteren naar elkaar en vertrouwen geven.'

Heb je vragen of opmerkingen bij dit artikel? Stuur ze ons.