VERSLAG OPENING ACADEMIEJAAR
'Blijf nieuwsgierig, blijf vragen stellen en blijf lezen': rector Vermeire opent het academiejaar
Vandaag werd het academiejaar 2026-2027 officieel geopend. Daar gingen de nodige tradities aan vooraf, zoals een eucharistieviering en een academische zitting. Lees hier het verslag.
'Dan verklaren we hierbij het academiejaar 2026-2027 officieel geopend.' Rond 12u30 luidde rector Vermeire samen met enkele studentenvertegenwoordigers de start van het nieuwe academiejaar in. Voorafgaand vonden enkele traditionele gebruiken plaats. Veto was er de hele voormiddag bij.
Stoet der togati
De festiviteiten begonnen om 8u45 aan de Universiteitshal. Daar vertrok de stoet der togati richting de Sint-Pieterskerk voor de eucharistieviering. Vooraan aan de stoet? Rector Severine Vermeire en rector Françoise Smets van de UC Louvain. Daarna volgden de theologen en opvallend veel professoren in toga.
Net zoals vorig jaar waren er pro-Palestijnse actievoerders aanwezig op de Grote Markt. Ze scandeerden leuzen, zoals 'genocide in your name', maar verstoorden de stoet verder niet. De protestvoerders hielden een spandoek vast waarop de onderzoeksverbanden van de KU Leuven met Israëlische instellingen opstonden.
Na de eucharistieviering was het tijd voor het belangrijkste deel van de dag: de academische zitting. De rector zat samen met haar vicerectoren en mederectoren vooraan in de aula. De opvallende afwezige was rector Petra De Sutter van de UGent. Zij tekende als enige lid van de VLIR, de Vlaamse Interuniversitaire Raad, niet present.
Palestijnse studenten
Severine Vermeire begon haar welkomstwoord met een opvallende aanspreking. 'We hadden ook gehoopt om drie uitzonderlijke studenten te verwelkomen deze week: Salwa Abu Elhaj, Alaa Al-Hourany en Saja Abdalaal. Helaas wordt hun komst naar België overschaduwd door een aanhoudend politiek debat, waardoor hun academische toekomst voorlopig in het ongewisse blijft. We hopen hen toch nog spoedig te mogen verwelkomen.' Nog voor ze haar punt kon maken, kreeg de rector applaus van de aula.
Ook de uitspraak van Anneleen Van Bossuyt, minister van Asiel en Migratie (N-VA), over het 'domino-effect' dat de evacuatie van de Palestijnse studenten zou kunnen veroorzaken, blijft reacties ontketenen. ' Misschien moeten we dat beeld net omdraaien', zei Vermeire. 'Ja, deze studenten zetten iets in gang, een domino-effect van hoop, kennis en wederopbouw.'
'Veel van ons werk is niet zichtbaar. Maar als we het niet zien, hoe kunnen we het dan waarderen?'
Na haar welkomstwoord nodigde de rector alle academisch beheerders uit om naar voren te komen voor een 'Ronde Van Vlaanderen'. Elke beheerder had een object mee dat hun campus of studentenstad symboliseert. Zo had Lieven Buysse, academisch beheerder van campus Brussel, een paar veiligheidsschoenen mee om de bouw van de nieuwe Brusselse campus te vertegenwoordigen. 'Het zal een herkenningspunt zijn voor de KU Leuven', zei hij.
De uittredend academisch beheerder van campus Antwerpen, Yves Stevens, had dan weer een ingelijst artikel mee met de titel De mooiste campus van de KU Leuven vind je in Antwerpen. Stevens bedankte ook de studenten van de opleiding Vlaamse Gebarentaal, die de volledige academische zitting vertolkten.
Vertegenwoordigers
Na een muzikaal intermezzo en een moment van stilte om alle overledenen te herdenken, was het tijd voor enkele vertegenwoordigers om het woord te nemen. De eerste in het rijtje was Robin Kelchtermans, vertegenwoordiger van het Assisterend Academisch Personeel (AAP) en Bijzonder Academisch Personeel (BAP). Kelchtermans heeft het vooral over alle onzichtbare taken van het academisch personeel. 'Veel van ons werk is niet zichtbaar. Maar als we het niet zien, hoe kunnen we het dan waarderen?', zei hij. 'Misschien verdienen we iets vaker een dankuwel', besloot hij.
Daarna volgde de sympathieke Melanie Gérard, vertegenwoordiger van het Administratief en Technisch Personeel (ATP). Of volgens Gérard het Autonome Talentvolle Professionals. Ze begon haar woordje met zich te excuseren voor haar West-Vlaams accent. 'Aje een beetje moeite doet, dan zin we stijf goed te verstaan', zei ze. Gérard had het over de noodzaak om naar elkaar te luisteren. 'Ook de meest bevlogen mensen raken hun enthousiasme kwijt als ze zich niet begrepen of gehoord voelen', zei ze.
'Laat dit academiejaar een jaar zijn waarin je jezelf ontdekt, waarin je jezelf uitdaagt en kan groeien'
De derde in het rijtje was Fien Pauwels, voorzitter van de studentenraad (Stura). Pauwels vergeleek een academische opleiding met het opbouwen van een stad. 'Rome is niet in een dag gebouwd.' Daarnaast pleitte ze voor meer engagement bij de studenten. 'Het is geen afleiding van je studie, maar een verrijking.'
Pauwels gaf echter wel toe dat het engagement onder druk komt te staan. 'Ook de universiteit moet zo’n plaats zijn, waar naast studeren ook ruimte is voor engagement en ontspanning.' Ten slotte sprak ze de studenten van de universiteit aan: 'Laat dit academiejaar een jaar zijn waarin je jezelf ontdekt, waarin je jezelf uitdaagt en kan groeien.'
'Triple A'
Na een tweede muzikaal intermezzo volgde de langverwachte speech van de rector. Dit jaar geen drie V's – vertrouwen, verbinding en vrijheid – maar wel de 'Triple A': ambitie, authenticiteit en autonomie. Een van die ambities is blijven inzetten op artificiële intelligentie. Ze verwees onder andere naar het AI-bootcamp voor professoren dat vorig academiejaar werd uitgerold, en de ambitie om een bootcamp in te richten voor onderzoek.
Volgens de rector roept AI existentiële vragen op over de invulling van de masterproef of andere evaluaties, en de rol van professoren. Daarom pleitte ze voor meer aandacht voor de tekortkomingen van AI. 'AI kan geen vertrouwen opbouwen, geen verantwoordelijkheden of engagementen opnemen, en heeft geen besef van rechtvaardigheid.'
Net als vorig jaar verwees Vermeire uitgebreid naar de Verenigde Staten en de politieke beïnvloeding die de universiteiten er ervaren. 'De autonomie van universiteiten staat vandaag wereldwijd onder druk. Dat zagen we het voorbije jaar in de Verenigde Staten, waar onderzoeksfinanciering steeds vaker afhankelijk is van politieke voorkeuren.'
De rector sloot haar speech af met enkele boekentips, net zoals vorig jaar. 'Laat mij afsluiten met een uitnodiging die misschien wel de essentie van een universiteit samenvat: blijf nieuwsgierig, blijf vragen stellen en blijf lezen', besloot ze. Haar aanraders dit jaar zijn: Oorlog met de salamanders van de Tsjechische schrijver Karel Čapek, Wuthering Heights van Emily Brontë en Het lied van Ooievaar en dromedaris van de Nederlandse schrijfster Anjet Daanje.
'Deze boeken zijn aanzienlijk ambitieuzer', zegt professor Pieter Vermeulen, professor Amerikaanse en vergelijkende literatuur van de KU Leuven, aan Veto.
Heb je vragen of opmerkingen bij dit artikel? Stuur ze ons.
