Evenveel soa's als verkoudheden? Nee, maar student ligt wel wakker van seksuele gezondheid

'Zin in mij? Condoom erbij': het is een van de opvallende slogans waarmee Sensoa, het Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid, uitpakt. Posters van de campagne duiken ook in het Leuvense straatbeeld op, met als doel condoomgebruik in the picture te plaatsen. 'Met onze nieuwe campagne willen we het thema vooral bespreekbaarder maken', vertelt Veerle Doossche, beleidsmedewerker bij Sensoa.

Uit cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) blijkt dat condoomgebruik bij jongeren tussen 16 en 25 jaar daalt. Sensoa wil met deze actie vooral aanmoedigen dat jongeren op voorhand nadenken over anticonceptie.

Want uit onderzoek van Sciensano, het federale onderzoekscentrum voor volksgezondheid, wijst erop dat slecht één op twee jongeren over anticonceptie praat met nieuwe bedpartners. Net daar wil Sensoa op inzetten. Het wil met de campagne concrete voorbeeldzinnen aan studenten aanreiken om het gesprek te starten.

Maar hoe is het in Leuven gesteld met de seksuele gezondheid van studenten? Veto dook niet in de lakens, maar in de cijfers.

Bij de huisartsen van Stuvo is het alleszins een prominent thema. In 2025 waren luchtwegaandoeningen en urogenitale klachten de koplopers als reden voor consultatie bij een Stuvo-huisarts in 2025. Respectievelijk waren ze verantwoordelijk voor 18 en 17 procent van alle raadplegingen. Dat een student al eens verkouden is, mag niet verbazen. Maar behandelt Stuvo jaarlijks evenveel soa's als verkoudheden? Dat antwoord is complexer.

Leuven soastad?

Ook soa's spelen een grote rol bij de hulpverlening die Stuvo biedt. Op haar website worden 'contraceptie' en 'seksueel overdraagbare aandoeningen' als eerste twee voorbeelden gegeven van 'typische gezondheidsklachten of -vragen van studenten'. Ongeveer 700 keer per jaar wordt er bij Stuvo gescreend op soa's, al is het merendeel van die testen, bijna 90 procent, negatief.

Bij Stuvo wordt chlamydia jaarlijks zo'n 50 à 80 keer vastgesteld. Voor gonorroe zijn per jaar 20 tot 30 diagnoses. Globaal bekeken vallen die cijfers dus behoorlijk mee. Alle grote steden kampen met een hoge concentratie aan soa's, en studenten vallen in de leeftijdscategorie met het grootste risico. Leuven haalt daar als dé studentenstad bij uitstek dus geen voordeel uit. 

Al ziet Stuvo-arts Ive Talboom ook heil in het bestaan van Stuvo: niet elke stad heeft zijn eigen studentenartsen. Proportioneel zal Leuven dus misschien meer diagnoses stellen dan andere universiteitssteden, maar dat betekent niet dat Leuven daarom met meer soa's kampt. 'Studenten schatten vaak in dat wij meer ervaring en expertise hebben rond deze thema's dan hun eigen huisarts', zegt Talboom. 

Dat er zoveel getest wordt, heeft veel te maken met de 'banale' klachten van chlamydia, de meest voorkomende soa in België en Vlaanderen. Het zorgt voor pijn aan de onderbuik of irritatie bij het plassen, en geeft in de helft van alle gevallen zelfs geen symptomen. Daardoor kan chlamydia lange tijd 'sluimeren' en wordt het vaak pas laattijdig ontdekt. 

Daarom wordt bij een consultatie voor bijvoorbeeld een blaasontsteking of een voorschrift voor de pil het risico op een soa altijd bevraagd, en wordt in veel gevallen een soatest aangeraden. Bij zo'n test wordt er standaard op chlamydia én gonorroe gescreend. Chlamydia is dus niet enkel de meest voorkomende soa omdat er het meest op getest zou worden.

Seriële monogamie

Maar wat maakt nu dat studenten zo'n kwetsbare groep blijven voor soa's? 'Het risico is gewoonweg hoger', zegt Talboom. 'Jonge mensen hebben vaak kortdurende relaties. Bij een onenightstand of in het begin van hun relatie gebruiken studenten wel vaak een condoom, maar laten het daarna weg omdat ze beiden geen klachten hebben.' En klachtenvrij zijn is in de context van chlamydia nu eenmaal geen betrouwbaar criterium.

De 'seriële monogamie' bij studenten heeft als gevolg dat, zelfs als studenten zeggen altijd veilige seks te hebben gehad, hun kans op een soa relatief groot blijft. Doossche geeft dezelfde verklaring, maar geeft ook aan dat er een te lage risicoperceptie heerst: 'Jongeren denken vaak "dat gaat mij niet overkomen", en schatten hun kans op een soa verkeerdelijk in.' Als jongeren een condoom gebruiken, dient dat volgens haar veeleer om een zwangerschap te voorkomen dan een soa.

'De grote middenmoot is zich wel bewust van het risico en neemt ook de nodige maatregelen', verdedigt Talboom. Volgens hem zijn studenten zeker begaan met hun seksuele gezondheid. 'Er blijft natuurlijk een deel dat veel risico's neemt en zich er niet bewust van is, of juist met dat risico wil leven.'

Talboom ervaart onder studenten ook veel minder stigma omtrent soa's door de jaren heen. Zeker chlamydia heeft de afgelopen vijftien jaar aan naamsbekendheid gewonnen. 'Het is een casual onderwerp geworden om met vrienden over te praten.' Vriendinnen raden elkaar bijvoorbeeld aan om zich eens te laten testen, of komen zelfs in groep langs voor een screening, vertelt hij.

Heb je vragen of opmerkingen bij dit artikel? Stuur ze ons.